Мэрия оптуобус тарыыбын намтатар тоҕо кыаллыбатын быһаарда

Петиция ааптардара куорат оптуобустарынан айан тарыыба үрдээбитин сөбө суоҕунан ааҕаллар уонна кыһыҥҥы кэмҥэ оскуола оҕолорун барыларын босхо тиэйэри туруорсаллар. Маны сэргэ «куорат автопааркатын саҥардыыга бэриллибит миллиардынан харчы» ханна барбытын сураһаллар.

«Киин куорат» петиция хайдах толорулларын бэрэбиэркэлээтэ:

- Бииринэн, «оптуобус төлөбүрэ 58 солк. буолбутун кытта сөбүлэспэппин» диэн санаалаах эрэ киһи илии баттыыр.

- Иккиһинэн, ким баҕар атын да киһи, этэргэ дылы, өбүгэлэрин да ааттарын, халлаантан ылбыт төлөпүөн нүөмэрдэрин да суруйан ыыттаҕына, электроннай систиэмэ хоруйу ылбытынан ааҕыллар.

- Үсүһүнэн, биир киһи хас баҕар куолаһы биэрэр кыахтаах.

Ол эбэтэр петицияҕа куолас биэриитэ хас да итэҕэстээх: биир киһи хаста да куоластыан сөп, куоластааччы туһунан итэҕэллээх информация ирдэммэт.

Бу түгэнинэн Киин куорат Олохтоох дьаһалта Суол инфраструктуратыгар уонна тырааныспарга департаменыттан уопсастыбаннай тырааныспары сайыннарыыга ыытыллар үлэ, тарыып туһунан нэһилиэнньэҕэ сиһилии быһааран биэрэригэр көрдөстө.

Оптуобус пааркатын саҥардыы

Куорат оптуобустарын саҥардыы үлэтэ 2022 сыллаахтан ыытыллар:

* 2022 с. 90 орто кылаастаах оптуобус атыылаһыллыбыт: 55 КАВЗ-4270-82 уонна 35 ПАЗ Vector NEXT;

* 2023 с. 10 улахан ЛиАЗ-52926710 мааркалаах оптуобус;

* 2024 с. чааһынай тиэйээччилэр 19 Волгабас-4298 КПГ орто мааркалаах оптуобуһу ылбыттара;

* 2025 с. чааһынай хампаанньалар VolgaBus-5270GH орто мааркалаах 50 оптуобуһу сакаастаабыттара. Манна 27 олорор уонна уопсайа 65 пассажир миэстэтэ киирэр.

Саҥа тиэхиньикэ барыта Саха сирин тыйыс усулуобуйатыгар аналлаах: иккилии хос түннүктэрдээх, эбии сылытар тэриллэрдээх уонна КПГ гааһынан үлэлииллэр.

Инньэ гынан, 2022-2025 сс. Дьокуускай куоракка 174 саҥа оптуобус атыылаһылынна. Олунньу ыйга куорат маршруттарыгар 50 саҥа уонна пассажирдарга ордук табыгастаах оптуобустар тахсыахтара.

Бэлиэтээн эттэххэ, VolgaBus мааркалаах биир оптуобус комплектациятыттан көрөн ортотунан 12-тэн 19 мөл. солк. диэри сыаналаах.

2022 сылтан ыла куорат оптуобус паркатыгар саҥардыы үлэтэ ыытыллар:

Саҥа техника барыта Саха сирин кыһымныы усулуобуйатыгар аналлаах: иккилии хос түннүктэрдээх, эбии сылытар тэриллэрдээх уонна КПГ гааһынан үлэлииллэр.

Тиһиктээх үлэ уонна федеральнай өйөбүл

2022 с. балаҕан ыйыгар Илиҥҥэ экономическэй форумҥа Дьокуускай куорат уопсастыбаннай тырааныспарын саҥардыыга үс өрүттээх сөбүлэҥ түһэрсиллибитэ:

- СӨ Бырабыыталыстыбата;

- Дьокуускай куорат Олохтоох дьаһалтата;

- ВЭБ.РФ

Өҥөнү оҥоруу хаачыстыбатын үрдэтии

Бүгүҥҥү күҥҥэ ЯПАК муниципальнай тиэйээччи оптуобустара бары саҥардылыннылар. Саҥа 11, 12 уонна №51п №№-дээх маршруттар киирдилэр. Маршруттар нэһилиэнньэҕэ табыгастаах буолууларын хааччыйарга үлэ бара турар.

Кэлиҥҥи 5 сылга 61 муниципальнай уонна 26 чааһынай сылаас тохтобул тутулунна. Оптуобустар валидатордаахтар, ГЛОНАСС систиэмэлээхтэр уонна тохтобулу биллэрэр оборудованиелаахтар.

Каадырынан хааччыйыыны тупсарар туһугар ЯПАК суоппардара босхо общежитиеҕа олорор кыахтаахтар. Чааһынай хампаанньа суоппардарыгар анаан эмиэ общежитие тутарга сир учаастага көрдөнөр.

Оптуобустар тохтоло суох үлэлииллэрин туһугар куоракка гаас заправкаларын инфраструктурата сайдыахтаах, оччотугар гаас тиийбэт буолуута тахсыбат.

Тарыып туохтан таҥыллыра:

* Амортизация уонна лизинг төлөбүрэ 32 % үрдээтэ.

* ГСМ ороскуота 14,7 % эбэтэр 5,95 солк. улаатта.

* Метан (КПГ) сыаната 2025 сылга 26 солк. этэ, 2026 сылга 30,45 солк. диэри үрдүөхтээх, ол эбэтэр 17,1 %.

* Накладной ороскуоттар 5,8 % эбэтэр 2,35 солк. улааттылар.

* Эксплуатационнай өрөмүөн уонна саппаас чаастар ороскуоттара 6,0 % эбэтэр 2,42 солк. үрдээтилэр.

* Хамнас уонна булгуччулаах төлөбүрдэр 36 % эбэтэр 14,52 солк. улааттылар. Дьокуускай куоракка хамнас пуондата 11,9 % үрдээтэ. 2026 сыл тохсунньу 1 күнүттэн МРОТ 20,7 % улаатта.

Онон, тарыып үрдээһинэ тиэйээччилэр быһаччы ороскуоттарыгар олоҕуран таҥылынна. 2025 сылга тарыып орто кээмэйэ 34 солк. буоллаҕына, 2026 сылга 40,4 солк. тэҥнэстэ, ол эбэтэр 18,8 % үрдээтэ. Оттон экономическэй өттүнэн дьиҥнээх тарыып куорат маршруттарыгар ортотунан 49,99 солк., кытыы нэһилиэктэргэ 166,72 солк. тэҥнэһэр буоллаҕына, бу 45-47 % үрдээһиҥҥэ тэҥнэһэр.

Оттон куорат таһынааҕы оптуобустарга 2025 сылга орто тарыып 76,5 солк. эбит буоллаҕына, 2026 сылга 83,1 солк. олохтонон, үрдээһин кээмэйэ 8,6 % тиэрдилиннэ.

Босхо уонна чэпчэтиилээх тарыыптар  

Куорат оптуобустарынан нэһилиэнньэ кэккэ араҥата босхо уонна чэпчэтиилээх тарыыбынан айанныыр; ол иһигэр: 1-4 кылаас үөрэнээччилэрэ бары, 1-11 кылаастарга үөрэнэр анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтарын оҕолоро, 5-11 кылааска үөрэнэр намыһах дохуоттаах уонна элбэх оҕолоох ыаллар оҕолоро, куорат кытыытыгар олорор күнүскү үөрэх устудьуоннара, бойобуой дьайыылар бэтэрээннэрэ уонна анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтара.

Атын куораттарга хайдаҕый?

Арассыыйа атын куораттарыгар, холобур, Москваҕа, Хабаровскайга, Владивостокка, уопсастыбаннай тырааныспар тарыыба сылга хаста даҕаны көрүллэр уонна үрдүүр. Дьокуускай куорат айылҕатын усулуобуйата уонна тиэхиньикэҕэ ноҕорууската атын куораттардааҕар ураты.