“Сүрэх тылын истиэххэ...”

Киһи олоҕо барахсан, санаан көрдөххө, биирдэ бэриллибитинэн күндү, кини хас биирдии күнэ хатыламмат кэрэлээх, умнуллубат түгэннэрдээх. Ол умнуллубат түгэннэрэ хас биирдии киһиэхэ тус туһунан – ким эрэ айылҕа дьиктититтэн, ким эрэ оҥорон-тутан таһаарарыттан, ким ырыа-хоһоон нөҥүө. Мин бүгүҥҥү ыстатыйам дьоруойа умнуллубат кыра оҕо эрдэҕиттэн киниэхэ кэрэ, үтүө диэн өйдөбүл ырыанан бэриллэр. Ол да иһин буолуо кини айар киэһэтин кырачаан кыыс оҕо араадьыйаҕа ылланар ырыаны иһиллиириттэн, сэргиириттэн саҕаланна. Ол кэннэ кыыһа – кэргэннээх, оҕолоох эдэр дьахтар киирэн сэргээтэ... бу түгэннэр барыылара кумааҕынан оҥоһуллубут самолет көтүүтүнэн көрдөрүлүннэ. Уонна дьэ бүгүҥҥү Ольга бэйэтэ киирэн Н.Доризо тылларыгар, К. Молчанов музыкатыгар “Огней так много золотых” диэн ырыаны бэйэтэ толоруутун көрөөччү дохсун ытыс тыаһынан көрүстэ. Бу түгэҥҥэ уйадыйбыттар бааллар этэ диэн кэнники эттилэр. Ити курдук күн бүгүн даҕаны уйан дууһа кылын таарыйар күүстэрин сүтэрбэтэх хас эмит уонунан сыллар анараа өттүгэр айыллыбыт ырыалар дьону-сэргэни тоҕуорута мунньалларыттан ис сүрэхпититтэн үөрэбит.
Ольга Афанасьевна Покровская эмиэ бу айымньылар курдук бириэмэни билиммэт куруутун кэрэ, мэлдьи сибиэһэй, туохтан да симиттибэт, барыны бары дьиктиргии көрөртөн салгыбат, олорбут сылларынан өттөйбөт. Кини олоххо девиһэ Валентина Комиссарова-Күлүмүрэ олус бэркэ, уот харахха эппит маннык тылларыгар хоһуллар:  

Сүһүөх уйбат диэбэккэбит – 
Сүрэх тылын истиэххэ, 
Сонун ыыры кэрэхсээммит – 
Сэниэлэнэ түһүөххэ.

Кырдьыга да оннук ээ, олоҕу таптыыртан салгыбакка, күннээҕиттэн даҕаны күттүөннээҕи, уруккуттан даҕаны умнуллубаты, астыгы, ааспыттан даҕаны аламаҕайы, сырдыгы була сырыттахха, олох улам минньийэн иһэрэ чуолкай, баар көстүү буоллаҕа... 
Улуу киһибит Сэмэн Данилов эппитинии:

Манна былыр буор дьиэ баара,
Үүнэллэрэ талахтар...
Хаһан эрэ ырыа баара 
Ол көлүөнэ дьоло дьэгин, 
Дуоспуруна муударай, – 

диэн туран Рафаэль Баҕатаайыскай тылларыгар, Серафим Павлов дьүрүлүгэр “Төрөөбүт дойдубар тапталым” диэн ырыаны толоруута барыбытын даҕаны дорҕоон, дьүрүл долгунугар олордон, алаастарга, сайылыктарга, төрөөбүт төрүт сирбитигэр тириэртэ. Уонна бу курдук оҕо эрдэҕинээҕи сырдык ыра санаанан салайтаран сырыттахха далбар хотун да буолар кэмҥэ минньигэстээх, таайыллыбатах таабырыннаах буоларын сэһэргээтэ. Дьэ ырыа күүһэ, тылын-өһүн дириҥэ итиннэ сытар – толкуйдуур, ыраҥалыыр, сыаналыыр, тэҥниир дьоҕуру сайыннарар.  Итинэн сиэттэрэн салгыы Ольга айар-тутар аартыгар айанын кыра эрдэҕиттэн билэр дьэп-дьэҥкир, лыҥкыныыр ыраас куоластаах Ирина Спиридонова А.Спиридонова тылларыгар, Родион Омонов дьүрүлүгэр “Дьоҥҥо дьолу баҕарабын” диэн айымньынан остуоруйаҕа ойууланар дьол дойдутугар тиийдибит. Ол кэннэ Николай Чуор тылларыгар, Варя Максима дьүрүлүгэр хоһуллар “ Сахам далбар хотуттара” ырыа “Сайдам” вокальнай ансаамбыл ырыаһыттара эмиэ даҕаны алааска үүммүт аар хатыҥныы ханарыһа хаамыстылар, эмиэ даҕаны хонууга үүммүт, сиппит-хоппут үрүҥ субалаах хатыҥныы дьоһуннук уһуннулар. Аны ол кэннэ бүгүҥҥү күммүтүгэр үтүө бэлэх буолар добун дорҕоонноох дьүрүлү Хатаһы аар-саарга аатырдыбыт “103” бөлөх салайааччыта, Ольга Афанасьевна күтүөтэ Игорь Капитонов бэлэх уунна. Хайдах эрэ бары хомулла түстүбүт, чиҥ тыын киирдэ.

Ольга төрөөбүт-үөскээбит, улааппыт Хатаһыттан харыс да хардыыны туора барбакка сиппитэ-хоппута, силис-мутук тардыбыта. Улааппыт эйгэтигэр ырыа куруутун баара, ордук нууччалыы ырыалары хайдах эрэ уратытык, уйаннык толорор. Ол да иһин буолуо бука кини сөбүлээн, ис-иһиттэн астынан туран толорор ырыалара нууччалыылар. Арааһа, бу түгэҥҥэ биһиги көлүөнэҕэ оччолордооҕу сэбиэскэй киинэлэр сабыдыаллара кырата суох буолара буолуо. “Называют меня некрасивою” диэн М.Козырев тылларыгар, И.Григорьев музыкатыгар, “А годы  летят» диэн Е. Долматовскай тылларыгар, М. Фрадкин музыкатыгар айымньылара бу да киэһэ бэрт сибиэһэйдик иһилиннилэр. Ольга Афанасьевна үөрүөн туһугар сиэн оҕолоро кэрэҕэ-үтүөҕэ тардыһан култуура эйгэтигэр куруутун чугастар. Ол курдук бу киэһэ Хатастааҕы “Тускул” КК отуттан тахса сыл ыытар норуоттар икки ардыларынааҕы таһымнаах “Терпсихора бырааһынньыга” конкурс 2018 сыллааҕы анал аатын хаһаайката, Аграфена Макарова аатынан Култуура колледжын хореография салаатын бастыҥ устудьуоҥката Аурелия Харитонова классическай үҥкүүнэн толорор таһыма өссө үрдээбитин, толорооччу быһыытынан өссө эбии ситэн-хотон иһэрин көрдөрдө, үөртэ.

Ырыалаах олох диэн уйгу-быйаҥ туоһута. Онтон уйгу-быйаҥ хайаан даҕаны ас-таҥас буолбатах, киһи олоҕун эйгэтэ эмиэ буолар. Билигин кэпсиир ырыаһыттарым уйгуларын-быйаҥнарын биир саамай кэрэ эйгэтэ – ырыа! Бэйэлэрин кэмнэригэр Хатаска ырыа диэтиҥ да ааттара киһи өйүгэр көтөн түһэр далбардар “Сайдам” вокальнай ансаамбыл солисткалара Любовь Окорокова, Ольга Покровская Виктор Гинзбурскай тылларыгар, Александр Мороз музыкатыгар “Над полями зорька алая” диэн ырыаларыгар кэлбит көрөөччүлэр үгүстэрэ санаа нөҥүө Хатас налыы хонууларыгар, алааска хаамыстылар, хатыҥнар солко сэбирдэхтэригэр сууланнылар. Онтон  Иван Иванов дьүрүлүгэр “Баян тыаһа” ырыаларыгар сиэн кыыс Аурелия Харитонова А.Баевтыын вальстаан барбыттарыгар кэрэ дьүрүл дорҕооно уу нуһараҥ эбэлэр ньуурдарыгар күүлэйдиирэ көстөн кэллэ. 
Бу тэрээһиҥҥэ аймах-билэ дьон көмөлөрө баара, көрөргө-истэргэ, саныырга даҕаны астык. Ол курдук оруобуна үс сыл анараа өттүгэр эмиэ бу курдук айар киэһэни бэлэхтээбит Екатерина Константиновна, Петр Николаевич Колочевтар сыдьааннара Анатолий, Афанасий, Ирина, Полина Ольгаҕа көмө-тирэх буоллулар. Инньэ гынан ырыаны-үҥкүүнү тэҥҥэ тутарын ааһан, «Саха» НКИХ сериалларыгар көрөөччү сүрэҕин туппут Афанасий Колочев уонна кини ини-биитэ бэйэтин тус эниэргийэтинэн, күүстээх санаатынан киэргэтэ кэлбит ылбаҕай ырыаһыппыт Анатолий Колочев астык ырыалары бэлэхтээтилэр. Афанасий өссө эбиитин үҥкүүлээтэ. Афанасий ыллаабыт Гаврил Спиридонов тылыгар уонна дьүрүлүгэр "Ой Бэс кырдала" ырыата  хатастарга ураты чугастык, сылаастык иһиллэр. Тоҕо диэтэргин Хатаска баар “Ой Бэс” кырдалын туһунан Гавриил Спиридонов бу аймах күтүөтэ ийэ кынныгар бэлэх ууммут ырыата! 

Ольга “Сайдам” ансаамбыл тэриллиэҕиттэн күн бүгүҥҥүгэ диэри кэлэктииппит тутаах киһитэ. Быйыл 19-с айар-тутар сезону түмүктүүр киэһэбит буолар. Бу тэрээһининэн ансаамбылбыт 20 сыллаах үбүлүөйүгэр анаммыт хамсааһыммыт саҕаланар. Бу түгэҥҥэ Сайдамнар икки ырыаны астына-дуоһуйа ыллаатыбыт. Ханнык баҕарар айар киэһэ туһугар отчуот, дьоҥҥо-сэргэҕэ тахсыы, сэһэргээһин-кэпсээһин биир көрүҥэ буолар. Ольга хаһаайка быһыытынан уос номоҕор сылдьар ыраас, чэбэр, уурбут-туппут курдук тутуулаах-хабыылаах, көстөр көрүҥнүүн кимиэхэ баҕарар холобур буоларын бары даҕаны билинэбит, билэбит. Бу киэһэ Ольга оҕолорунуун 7 сөбүлүүр бүлүүдэлэрин дэлэччи-холоччу астаан аҕалан көрдөрдүлэр уонна...  амсатыы диэн буолбакка, аһаттылар, тотордулар. Оттон бүлүүдэлэр ырыссыаптара, ылламмыт ыралар тиэкистэрэ кинигэ буолан бэчээттэммиттэр! 
Тэрээһиммит түмүк ырыатынан С. Константинова тылларыгар уонна дьүрүлүгэр “Оҕолорум – мин дьолум” буолла. Дьэ ити курдук сүрэх тылын иһиттэххэ, ырыа ыырыгар сырыттахха,  кэмиттэн кэмигэр сэниэлэнэн, өссө күүс ылынан олоруохха сөбүн дьоҥҥо-сэргэҕэ ийэ, кэргэн, эбээ, дьүөгэ, эрэллээх табаарыс Ольга Покровская ырыанан тиэртэ. Кэнсиэрбит бу ааһан эрэр сыл биир саамай өйгө хаалар бэлиэ күнүгэр 25.07.25 ыытыллыбыта эмиэ бэйэтэ туспа кэрэлээх, таайтарыылаах, таба тайаныылаах буолла. Манна кэнсиэри таһынан Ольга кыыһа Екатерина Капитонова быысапкаларын, кийиитэ Светлана Харитонова кылтан-сиэлтэн, туостан оҥоһуктарын уонна «Сайдам» вокальнай ансаамбыл туһунан кинигэлэр быыстапката тэрилиннэ, сэргээһини ылла. 
Кэнсиэргэ биир саамай улахан ытыс тыаһын ылбыт түгэнинэн ретро мода тахсыыта буолла. Манна Ольга олох оҕо эрдэҕиттэн куруутун саамай муодунай, тып-тап курдуга ахтыллыан ахтылынна. Онон А.П.Чехов киһи диэн үрдүк ааты сүгэргэ ирдэниллэр көстүү барыта баарын ыйан туран бу киэһэбит уҕараабат ытыс тыаһынан түмүктэннэ. Тэрээһини “Тускул” КК кэлэктиибэ салайан, тэрийэн, түмэн ыытта.