Сүрэх тэппэт, батарбат, хайдар...

Тускутугар туһаныҥ, күннээҕи кэпсэтиигитигэр хото киллэриҥ, тылгыт саппааһын хаҥатыҥ.

Кус сүрэх – туохха барытыгар олус куттас киһи.

Күөх сүрэх – үлэҕэ олох сүрэҕэ суох киһи.

Сүрэҕим тэппэт – туохха эмэ санаам кэлбэт, баҕатыйбаппын.

Сүрэҕэ батарбат – тугу эмэ кыаллыа да суоҕун иһин оҥоро сатыыр, оҥорор баҕата баһыйар.

Сүрэҕэр ыттарар – туох эмэ куһаҕан буолбутун, буолуоҕун таайа санаан, эрдэттэн куттанар.

Сүрэх баастаах (сүрэҕэ баас буолбут) – урукку өттүгэр туох эмэ улахан хомолтону көрбүт, туохтан эмэ кэһэйбит.

Сүрэххин туттар – кими эмэ улаханнык сөбүлээ, таптаа.

(Киһи) сүрэҕин ортотунан киир – киһи улаханнык сөбүлүү истэрин курдук буол, сөбүлэт (киһи санаатын туһ.)

Сүрэҕэ хайдар – туохтан эмэ биирдэ наһаа куттанан саллан хаалан, куттас буолар.

Сүрэххин астар – туох эмэ наар бииртэн салҕан абааһы көрөр буолан хаал (хол., аһылыкка).  

Саха тылын быһаарыылаах кылгас тылдьытыттан