Сүрэх доруобуйатын нэдиэлэтэ

Балаҕан ыйын 28 – алтынньы 4 күннэрин РФ Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтэ "Сүрэххэ эппиэтинэстээх буолуу нэдиэлэтинэн" биллэрдэ. Бу нэдиэлэ сыл аайы ыытыллар уонна сүрэх доруобуйатыгар болҕомтолоох буоларга, сүрэх уонна тымыр ыарыыларын эрдэттэн сэрэтэргэ ыҥырар.

 Сүрэх – киһи олоҕун хааччыйар сүрүн уорган. Кини хайдах үлэлиириттэн киһи олоҕун хаачыстыбата быһаччы тутулуктаах.

Сүрэххэ эппиэтинэстээх сыһыан хайдах буолуохтааҕый?

- Күн аайы хамсаныахтаахпыт. Нэдиэлэҕэ 150 мүнүүтэ хамсаныылаах буолуохтаахпыт – саатар түргэнник хаамыы баар буолуохтаах.

- Сөпкө аһыахтаахпыт. Тууһу, сыаны, саахары төһө кыалларынан аҕыйатабыт.

- Хаан баттааһынан таһымын, холестериммытын, ыйааһыммытын хонтуруоллуохтаахпыт.

- Табахтан, арыгыттан аккаастанабыт.

- Сыл аайы доруобуйабытын быраастарга көрдөрүнэбит, диспансеризация ааһабыт.

- Сууккаҕа 79 чаас уубутун хана утуйабыт.

Чөл олох, кэмиттэн кэмигэр көрдөрүнэ сылдьыы сүрэх өр сылларга этэҥҥэ үлэлииригэр төһүү буолаллар.

Өрөспүүбүлүкэтээҕи уопсастыбаннай доруобуйа уонна медицинскэй сэрэтии киинэ сүрэх үгүс ыарыытын эрдэ сэрэтиэххэ, эмтиэххэ сөбүн туһунан санатар. Сүрэх ыарыыларын эрдэттэн сэрэтиигэ “салайар” уонна “салайыллыбат” ыарыыларга араараллар. “Салайыллыбат” көрүҥнэргэ удьуорунан бэриллэр ыарыылар, ону тэҥэ саастаах дьон ыарыылара киирэллэр.

Ол эрэн сүрэх чэгиэн сылдьарын төрдө-төбөтө үксүн “салайыллар” ыарыылары сэрэтииттэн саҕаланар:

- Хаан баттааһынын үрдээһинэ (гипертония) – инсульт, инфаркт уонна сүрэх үлэтин кэһиллиитин төрүөтэ буолар.

- Сыыһа аһааһын уонна аһара уойуу. Тууһу, сыаны, саахары аһара элбэҕи сиэһин холестерины үрдэтэр уонна уойууга ыытар.

- Хамсаммат буолуу. Хамсаныыта-имсэниитэ суох олохтон сүрэх уонна тымыр ыарыылара үөскүүллэр.

- Табахтааһын уонна арыгылааһын. Сүрэх уонна тымыр ыарыыларыттан өлүү 12 бырыһыана табахтааһынтан буолар. Маныаха бэйэлэрэ табахтаабат эрээри, табах сытынан тыынар дьон кытта хабыллаллар.

- Стресс уонна утуйбат буолуу. Олохсуйбут стресс уонна өр кэмҥэ сатаан утуйбат буолуу сүрэх уонна тымыр систиэмэтин үлэтигэр кэһиллиилэри таһаараллар.