«Сүрүн сорукпут — киһиэхэ көмөлөһүү»

Тэриллибитэ 100 сылын туолар өрөспүүбүлүкэтээҕи харах клиническэй балыыһата бүгүн Арассыыйаҕа баар хараҕы эмтиир клиникалартан биир бастыҥ көрдөрүүлээхтэрэ. Манна эпэрээссийэҕэ наадыйар харах аһааҕырыытын араас көрүҥүн үксүн оҥороллор. Балыыһа медицинискэй тиэхиньикэтэ кэмигэр саҥардыллан иһэр буолан, аныгы кэм диагностикалыыр уонна эпэрээссийэлиир тэриллэринэн көмө оҥорор кыах толору баар.  
Балыыһаҕа былырыын “Доруобуйа харыстабыла” национальнай тосхол иитинэн саҥа стационар отделениета тутуллубута. Оттон быйыл үбүлүөйү көрсө оҕо отделениета, үрдүкү технологиялаах эбии эпэрээссийэ оҥорор хос аһылыннылар. Бу туһунан өрөспүүбүлүкэтээҕи харах балыыһатын кылаабынай бырааһа, медицина билимин хандьыдаата, Ил Түмэн дьокутаата Иван Луцкан суруналыыстары кытта көрсүһүүтүгэр кэпсээтэ.

Оҕо отделениета

Бу иннинэ балыыһаҕа оҕоҕо аналлаах үс эрэ кэбиниэт баар буоллаҕына, билигин тэрилтэ  дьиэтин биир кыната кэҥэтиллэн, дириҥэтэн чинчийэргэ, эмтээһини ыытарга толору услуобуйа тэриллибит. Өрөспүүбүлүкэҕэ оҕо хараҕа ыалдьыыта кэнники 5 сылга 15 % үрдээбит. Иван Петрович балыыһа 2023 с. ылыммыт “Сохраним зрение детей” бырагырааматын чэрчитинэн өрөспүүбүлүкэ оскуолаларыгар оҕо хараҕын чинчийэр киэҥ далааһыннаах үлэни ыыппыттарын билиһиннэрдэ. Бу чинчийии түмүгүнэн оскуола оҕотун 15,04 эрэ %-на дьиэгэ суох үчүгэйдик көрөрө бигэргэммит. Кылаабынай быраас билиҥҥи кэм оҕото гаджеттарынан үлүһүйэрэ, хамнаммакка биир үксүн олороро манна төрүөт буолбутун этэн туран, билигин быраастар сүрүн болҕомтону номнуо үөскээбит харах мөлтөөһүнүн содулун кытта охсуһарга ууралларын кэпсээтэ. Саҥа отделениеҕа  киирии ааныгар уочараты көһүтэр оонньуур хостоох. Диагностикалыырга, анал аппараатынан эмтииргэ, уустук коррекцияны оҥорорго үрдүк технологиялаах оборудованиенан хааччыллыбыт кэбиниэттэр үлэлииллэр.

“Босхо, ОМС чэрчитинэн, олорор сир поликлиникатын направлениетынан көрдөрө, эмтэнэ кэлиэххэ сөп. Аһаҕас “түннүк” тахсар түгэнигэр, Госуслуги сайтыгар расписаниебытын угабыт. Онно түбэһэн туох да направлениета суох бэйэлэрэ суруттарыахтарын эмиэ сөп”, – диэн балыыһа кылаабынай бырааһа сүбэ быһыытынан эттэ.

Отделениеҕа билигин 4 оҕо офтальмолог-бырааһа үлэлиир. Олортон биирдэстэрэ үрдүкү категориялаах быраас Светлана Николаевна Потапова оҕо хараҕа чэгиэн буоларыгар эрдэттэн көрдөрүү, диспансеризацияны барыы улахан оруоллааҕын, манна төрөппүт болҕомтото, кыһамньылаах сыһыана наадатын туһунан кэпсээтэ. Ордук чаастатык көрсөр кэһиллиилэри билиһиннэрдэ. Кырачаан пациеннарга бырааска көрдөрүү табыгастаах буоларыгар ньыматыйбыт, аралдьытар, сэргэхситэр оонньуурдаах кэбиниэтин көрдөрдө. Бэлиэтээн эттэххэ, Светлана Николаевна - «Киин куорат» хаһыат дьоруойа, анал байыаннай дьайыы кыттыылааҕа, полевой быраас, “Хорсун быһыы” уордьан кавалера Николай Потапов ийэтэ.

Оҕо хараҕын араас көрүҥ ыарыытын аппараатынан эмтииргэ туһаайыллыбыт хос олоччу бэйэбит дойдубутугар оҥоһуллубут үрдүкү технологиялаах тэриллэринэн хааччыллан турарын Иван Петрович киэн тутта билиһиннэрдэ.

Эбии эпэрээссийэлиир блок

Харах балыыһатыгар саҥа микроскоптарынан, эпэрээссийэни оҥорор комбайннарынан, остуолларынан, хирургическай лаампаларынан хааччыллыбыт иккис эпэрээссийэлиир блок аһыллыбыт. Билиҥҥитэ катарактаны эмтииргэ, блефаропластиканы, лазерынан коррекциялааһыны оҥорорго 3 остуол турбут эбит буоллаҕына, инникитин манна уонна 1-кы блокка (6 остуол) эпэрээссийэ оҥорор остуолу элбэтэр былааннаахтар. Блоктары үрдүкү технологиялаах оборудованиенан хааччыйыы нэһилиэнньэҕэ офтальмология көмөтүн сайыннарыы бырагыраамаларынан ыытыллар. Ону сэргэ 2022 с. сокуон быһыытынан, өскөтүн тэрилтэ кэнники 3 ый туох да кирэдьиитэ суох, территориальнай бырагырааматын 100 % толорбут буоллаҕына, 1 мөл. солк. суумаҕа диэри сыаналаах оборудованиены ОМС чэрчитинэн ылар бырааптаммыт. Харах балыыһата бу киритиэрийдэргэ эппиэттиир буолан, ОМС-ка баар резервэтин саҥа оборудованиены ылынарга туттар кыахтааҕын Иван Петрович балыыһа медицинскэй тэрилинэн хааччыллыытын кэпсииригэр этэн аһарда.

Ол курдук, кэлиҥҥи кэми ыллахха, үрдүкү технологиялаах оборудованиелартан эпэрээссийэлиир блокка 22 мөл. солк. суумалаах билигин баар бастыҥ микроскоптартан биирдэстэрэ кэлэн турбут, эпэрээссийэни оҥорор комбайн (12 мөл. солк.), харах сетчаткатын үрдүк хаачыстыбалаахтык түһэрэр оптическай когерентнай томограф (18 мөл. солк.) уонна контага суох хараҕы коагуляциялыыр интеллектуальнай функциялаах лазер (20 мөл. солк.) эбиллибиттэр. Балыыһа салалтата, быраастара аныгы кэм оборудованиетын кыаҕын толору туһанарга атын балыыһалар кэлбит саҥа оборудованиелары кэмигэр билэргэ-көрөргө дьулуһаллар. Билигин балыыһа хирурдара күҥҥэ ортотунан 50-60 эпэрээссийэни оҥороллор.

Харах балыыһатыгар ааспыт сыл сайыныттан анал байыаннай дьайыы кыттыылаахтара босхо лазернай коррекцияны барыахтарын сөп. Бу маннык өйүүр миэрэ билиҥҥитэ Саха сиригэр эрэ баар.

Иван Петрович бэлиэтээн ааспытынан, ааспыт сыл түмүгүнэн өрөспүүбүлүкэбитигэр катарактанан ыалдьыы таһыма аан бастаан аччаабыта бэлиэтэммит. Бу дьоһун ситиһиини пациеннары миэстэтигэр эпэрээссийэлиир буолбуттарын кытта ситимнииллэр.  Ол курдук, холобур, 2022 с. региоҥҥа бастакы сыҕарыйа сылдьар офтальмологическай комплекс үлэтин саҕалаабыт.

2024 с. устата офтальмологтар балыыһаҕа бэйэтигэр 10 тыһ. тахса эпэрээссийэни оҥорбуттар, 1,5-тан тахса эпэрээссийэ көһө сылдьар комплекс уонна мобильнай биригээдэ көмөтүнэн араас улуустарга ыытыллыбыт.

Өрөспүүбүлүкэтээҕи харах балыыһата атын субъектары кытта эмиэ үлэлэһэр. Иван Петрович балыыһа атын сиргэ үлэлиирин сорох дьон кириитикэлиирин этэн туран, бу маннык үлэ тэрилтэҕэ эбии үп-харчы киирэригэр туһалааҕын быһаарар.

Саҥа стационар

Балыыһа сүрүн куорпуһуттан анал туорааһынынан туһунан вентиляциялаах, кырааскатыгар тиийэ санитарнай нуормаҕа толору эппиэттэһэр сытан эмтэнэр стационар отделениетыгар тахсыллар. Манна уопсайа иккилии миэстэлээх 22 палаата баар. Кылаабынай быраас Иван Луцкан балыыһаҕа дьон көмө көрдөөн кэлэрин, онон балыыһа үлэтин сүрүн соруга – киһиэхэ көмөлөһүү буоларын этэн туран, бу отделениены туталларыгар сүрүн болҕомтону пациеннарга табыгастаах буоларыгар уурбуттарын кэпсиир. Ол курдук, хас биирдии палаата бэйэтэ туһунан санузеллаах, кондиционерынан, тэлэбиисэринэн о.д.а. наадалааҕынан толору хааччыллыбыт. Эмтэнээччилэр “көстүүнэйгэ сытар курдук” диэн үөрэ кэпсииллэр.

Виссарион Слепцов, Таатта, Ытык Күөл:

– Бөлүүн түүн Тааттаттан 19 буолан хоҥнубуппут. Икки массыынанан сарсыарда аҕыс ааһыыта кэлээт да, тута балыыһаҕа киллэрбиттэрэ. Миигин күнүс 12 саҕана эпэрээссийэлээбиттэрэ. Түргэнник оҥороллор эбит. Биир киһини 15-20 мүнүүтэ курдук эпэрээссийэлииллэр. Туругум билигин үчүгэй.

Бу курдук чугас эргин сытар улуустартан эпэрээссийэни барыахтаах дьону сүүмэрдээн, биир кэмҥэ аҕалан эмтээһин балыыһа үлэтин биир ураты көрүҥэ.

Оттон күнүскү стационар туһунан киирэр ааннаах. Манна пациеннар укуол ылаллар, араас эмтиир процедуралары ааһаллар.

Инники соруктар

Үс сыллааҕыта ДНР Кировскай куоратыгар Саха сиринээҕи офтальмология клиническэй балыыһатын филиала аһыллыбыта. Манна бэлиэр 2000-тан тахса эпэрээссийэ оҥоһуллубут. Инникитин харах балыыһата Магадан уобалаһыгар уонна Чукоткаҕа үлэтин кэҥэтэр соруктаах.

Маны сэргэ каадыры бэлэмнээһиҥҥэ киэҥ хоннохтоох үлэ ыытыллар. СӨ Доруобуйа харыстабылын министиэристибэтин өйөбүлүнэн тус сыаллаах бырагырааманан Арассыыйа киин ВУЗ-тарыгар офтальмология хайысхатыгар үгүс ыччат үөрэнэр. Тус сыаллаах үөрэх миэстэтэ сыллата эбиллэ турар.

Хаартыскалар: Ааптар түһэриилэрэ