Үс путевка хаһаайына билиннэ!

Аны сайын Улуу Туймаада уйгу-тунах ыһыаҕар буолар «Дыгын оонньууларыгар» 1-кы сүүмэрдиир түһүмэх сэтинньи 29-30 күннэригэр Дьокуускайга «Дохсун» күрэс уораҕайыгар буолан ааста. 58 боотур үс путевканы былдьаста.

Кыбартыыра уонна 3 000 000 солкуобай!

Күрэхтэһии үөрүүлээхтик аһыллыытыгар Саха Өрөспүүбүлүкэтин спорка миниистирин 1-кы солбуйааччы Гаврил Мохначевскай «Дыгын оонньуулара» далааһыннанан, үрдүк таһымҥа тахсан, сайдыыны ылан иһэллэрин, чэгиэн, күүстээх буолуу олоххо элбэҕи биэрэллэрин бэлиэтээтэ.

Дьокуускай куорат баһылыга Евгений Григорьев «Дыгын оонньууларыгар» бэлэмнэнии, күрэхтэһиилэргэ кыттыы үгүс күнү-дьылы, чиргэл эт-хаан туругун эрэйэрин, профессиональнай лигаҕа таһаарыллыахтааҕын, хамнас көрүллэрэ сөбүн, ол туһугар күүстээх үлэ барарын бэлиэтээтэ. «Прогресс» тутуу хампаанньатын генеральнай дириэктэрэ А.С. Пинигинниин сүбэлэһэн баран, «Дыгын оонньууларын» муҥутуур кыайыылааҕар биир хостоох кыбартыыра уонна ону таһынан 3 000 000 солк. уу харчынан биэриэхтээхтэрин, онон хас биирдии кыттааччыга олохторун оҥостуналларыгар «шанс» баарын иһитиннэрдэ. Ол инниттэн, ыччаттар кыахтарын мүччү туппакка, чөл олоҕу тутуһалларыгар, бэрээдэктээх буолалларыгар, арыгылаан тус олохторун алдьаппаттарыгар, былчыҥы эрэ сайыннарбакка, өй-санаа өттүнэн холобур, үчүгэй суоллаах-иистээх, үрдүк хамнастаах, дурда-хахха, бигэ ис туруктаах дьоһун боотур буолалларыгар ыҥырда.

«Дыгын оонньууларын» сүрүн спонсора Алексей Пинигин ким күүстээҕи, кыахтааҕы улахан наҕараадалар күүтэллэрин өссө төгүл санатта. Онуоха диэри бэйэ бодотун тардынан, толору ситэн-хотон тиийэллэригэр баҕа санаатын, күүстээх-күдэхтээх ыччаттарбытыгар дьон-сэргэ эрэнэрин биллэрдэ.

«Дыгын оонньууларын» 2020 с. муҥутуур кыайыылааҕа, XXI «Манчаары оонньууларын» муҥутуур кыайыылааҕа, Анал байыаннай дьайыы кыттыылааҕа Амма боотура, билигин 9 №-дээх оҕо спорт оскуолатыгар «Дыгын» спорт кулуубу салайар Леонид Филиппов санаатын үллэһиннэ: «Кэлэр сүүмэрдиир түһүмэххэ өссө элбэх кыттааччы күрэхтэһиэҕэ. Бириис үрдээтэ. Боотурдар харахтара уоттанна. Бастакы сүүмэрдиир түһүмэх сезон саҥа саҕаланыытыгар буолан уонна уолаттар «объемнарын» ситэ иликтэринэн, уустуктардаах. Бу күрэхтэһииттэн сайыҥҥы туруктарын билбэппит. Кыахтарын толору арыйбаттар. Төрүт күрэс күүһү, сымсаны таһынан өй үлэтин ирдиир. Эргиччи туһалаах көрүҥ. Ону үгүс күрэхтэһии бигэргэтэр. Улахан, күүстээх боотурдар, кыра, сымса уолаттар таас көтөҕүүгэ, мас тардыһыытыгар эмиэ барсыбаттар. Дэгиттэр сайдыылаах, имигэс, түргэн уолаттарга ордук табыгастаах. Саҥа ааттар тахса, кэлэ тураллар. Эдэр уолаттар куһаҕана суохтук киирсэ сылдьаллар. Кинилэр оҕо эрдэхтэриттэн бу күрэхтэһиини көрө сылдьар буоланнар, уйулҕа өттүнэн бэлэмнэр. Холобур, Айаал Бурцев, Руслан Слепцов курдук 18-19 саастаах уолаттар убайдарыгар күүстэринэн, санааларынан да баһыйтарбаттар. Тэҥҥэ хапсыһаллар. Куорат баһылыга Евгений Николаевич эппитин курдук, профессиональнай таһымҥа тиийэр инибит диэн эрэнэбит!».

Күөн-күрэс угуйар күүһэ!

Икки күннээх сыралаах күрэстэргэ көрүҥтэн көрүҥ аайы атын-атын боотурдар кыайан-хотон истилэр. Бары да бэйэлэрин көрүҥнэрин үчүгэйдик баһылаабыттар. Эдэрдэр элбэхтэрэ сөхтөрдө. Киһи хараҕа таптыы көрөр, уурбут-туппут курдук сылбырҕа хамсаныылардаах, күөн-күрэскэ дьоҕурдаах, күүстээх-күдэхтээх уоланнар түһүлгэни киэргэттилэр.

Мэҥэ Хаҥаластан 19 саастаах Руслан Слепцов «тутум эргииргэ» – алтыс (58), сүүрүүгэ –бастакы (53,27 сөк.), «тааска» – бэһис (89 м 80 см), түмүккэ бэһис буолла. Хатастан 20 саастаах Иван Степанов мас тардыһыытыгар, оҕунан ытыыга, сүүрүүгэ – ахсыс, хапсаҕайга – үһүс, «тааска» – онус, түмүккэ тохсус миэстэлэннэ; Горнайтан 18 саастаах Айаал Бурцев сүүрүүгэ – онус, хапсаҕайга – бэһис, түмүккэ – уон иккис; Мэҥэ Хаҥаластан 20 саастаах Арсен Федоров «тутумҥа» төрдүс буолуталааннар, «Дыгын оонньууларыгар» уйаннара-хатаннара биллибит боотурдары «ууга-уокка» түһэртээтилэр. Ити саҥа ааттар «бууттарын этэ бустаҕына, систэрин этэ ситтэҕинэ», кэскиллээх ыччаттар тахсан эрэллэр.

«3х3» 35 м 17 см түһэн атах оонньуутун маастара Яков Дмитриев (Кэбээйи), Владислав Попов (34 м 23 см, Нам), Валентин Афанасьев (33 м 53 см, Ньурба); «тутум эргииргэ» 67 эргийбит Алексей Соколов («Боотур» СК, Сунтаар), Айастаан Колесов (66, «Боотур» СК, Эбээн-Бытантай), Владислав Кузьмин (65, «Хатан» СК, Чурапчы); мас тардыһыытыгар аан дойду чөмпүйүөнэ, норуоттар икки ардыларынааҕы кылаастаах спорт маастара Семен Ануфриев (Уус Алдан), Тимофей Большаков («Хатан» СК, Сунтаар), Ариан Мэрин (Томпо); ох саанан ытыыга 55 очколаах уопуттаах боотур Николай Матаннанов (Таатта), Айсен Семенов (53, «Дэгит» СК, Өлөөн), Артем Оконешников (48, «Дэгит» СК, Орто Халыма); 400 м сүүрүүгэ 0:53,27 сөк. көрдөрүүлээх оҕолорго «Манчаары оонньууларын» муҥутуур кыайыылааҕа Руслан Слепцов (Мэҥэ Хаҥалас), Михаил Руфов (0:53,32, Үөһээ Бүлүү), Антон Уваров (0:53,83); хапсаҕайга «Дыгын оонньууларын» 2025 с. үрүҥ көмүс призера Артем Дьяконов (Кэбээйи), Айсен Семенов (Өлөөн), Иван Степанов (Хатас); 125 кг ыйааһыннаах тааһы 112 м 07 см ыраахха тиэрдибит Алексей Ефимов (Муома), Артем Дьяконов (101 м 11 см, эбээйи), Александр Пшенников (100 м, Өлүөхүмэ) туһааннааҕынан бастакы-иккис-үһүс миэстэлэри ылаттаатылар.

Кэбээйиттэн «Дыгын-2025» үрүҥ көмүс призера 21 саастаах Артем Дьяконов күрэхтэһиини мөлтөхтүк саҕалаан баран, бүтэһик көрүҥнэргэ хапсаҕайга уонна тааһы көтөҕүүгэ олус бэккэ кытынна; бириистээх үһүс миэстэлэннэ уонна путевкаҕа тигистэ: «Күрэхтэһии ыараханнык ааста. Сөбүлүүр «тутуммар» охтон хааламмын, 52 эрэ оҥороммун, 22-с миэстэ, маспар – 28-с, охпор 29-с буолан хаалбытым. Очком элбээн, ыраах тэбиллибитим. Ол да буоллар санаабын түһэрбэтэҕим. Сүүрүүбэр «результакка» кыттабын диэн бэйэбэр сорук туруоруммутум. 54,49 сөк. кэлэммин «личкалаатым», алтыс буолбутум. Ол да буоллар син биир ыраах этим. Киирсиэххэ, мэтээлгэ тиксиэххэ диэн санаабын ыһыктыбатаҕым.  Баҕар, «шанс» баара буолуо диэммит суоттаабыппыт. Тааһы 100 м илтэххэ миэстэлэһиэххэ сөп курдук диэн буолта. Аара саарбахтааһын, психологически ыарахан түгэннэр үөскээбиттэрэ. Илиим, атаҕым, сиһим былчыҥнара хам тутаары ыгылыппыттара. Бүтэһик 30-20-10 миэтэрэлэргэ хас биирдии хардыы иһин бэйэм бэйэбин кытта кытаанах охсуһуу саҕаламмыта. Хара күүспүнэн 101 м тиэрдэммин, путевканы үлэлээн ыллым. Чэпчэкитик кэлбэтэ. Аны сайын «Дыгын оонньууларыгар» көрсүөххэ диэри!».

«Дыгын оонньууларын»  үс төгүллээх үрүҥ көмүс призера 34 саастаах Таатта боотура Николай Матаннанов 1-кы сүүмэрдиир түһүмэх кыайыылааҕынан таҕыста: «Бастакы сүүмэрдиир түһүмэхпит тыҥааһыннаахтык ааста. Хас биирдии көрүҥү туох баарбынан оҥоро сатаатым. Итэҕэстэр бааллар, чочуйуохпун наада. Оххо, сүүрүүгэ кыра уларыйыылар киирбиттэрэ. «Дыгыммыт» сайдан иһэр. Баҕалаах элбиир. Онон үлэлиибит. Санныбын эпэрээссийэлэтэммин 2024 сылы көтүппүтүм, онтон бу ааспыт 2025 сылга сүүмэрдээһин элбэх этэ, онно бүтэһик күрэхтэһиигэ атахпын эчэтэммин дьарыгым ситэ тиийбэтэҕэ. Билигин путевка ыллыбыт. Бу сырыыга «маска», хапсаҕайга үчүгэй киирсиилэр буоллулар. Таһым үрдээн иһэр, уолаттар дьарыктаахтара биллэр. Бэйэлэрин көрдөрдүлэр. Кичэллээхтик дьарыкпын оҥорон, сайын үчүгэйдик киирсиэхпин наада. Бу күрэхтэһии түмүгэ көрдөрөрүнэн, маспын, хапсаҕайбын, сүүрүүбүн, ыстаныыбын – бары көрүҥнэри үчүгэйдик оҥоруохпун наада. Сайын бастыырдыы киирсэбин». 

Кэбээйи боотурдара Яков Дмитриев – иккис, Артем Дьяконов үһүс миэстэлэнэннэр, кэлэр сайын «Дыгын оонньууларыгар» кыттар путевкалар хаһаайыннара буоллулар.

Маннык хамсааһын, сайдыы биирдиилээн көҕүлүүр, тэрийэр-салайар дьонтон, өйүүр тэрилтэлэртэн улахан тутулуктаах. «Дыгын оонньууларын» муҥутуур кыайыылаахтара Иван Белолюбскай, Егор Филиппов, Леонид Филиппов, Николай Матаннанов, Денис Заболоцкай, Николай Иванов, Евгений Гоголев курдук биирдиилээн физкултуура учууталлара, тренердэр «Боотур», «Хатан», «Дэгит», «Дыгын» спорт кулууптары аһыталааннар, оҕолору, ыччаттары дьарыктыыллара, күрэс кыттыылаахтарыгар сүбэ-ама биэрэллэрэ, күүстээх, эр санаалаах уоланнарга уонна боотурдарга кынат анньыналларыгар, «буһалларыгар-хаталларыгар» улахан кыахтары үөскэтэллэрэ кэрэхсэбиллээх.