Сүүһүнэн сылга хараллан сытар экспонат

“Түмэл киэн туттар экспоната”  рубрика ыалдьыта – Н.М. Заболоцкай-Чысхаан аатынан Томтордооҕу кыраайы үөрэтэр түмэл. Бу түмэл 1988 сылтан үлэлиир. Бүгүҥҥү күҥҥэ түөрт араас сиринэн Өймөкөөн баай, киэҥ историятын көрдөрөр. Олор истэригэр Өймөкөөҥҥө тиийбит турист хайаан да үктэнэн ааһар Чысхаан резиденцията киирсэр.

Айталина Прокопьевна Иванова  –  Томтордооҕу кыраайы үөрэтэр түмэл салайааччыта:

– Быйыл Индигирскэй экспедиция Өймөкөөҥҥө кэлбитэ 100  сыла. Ону салайбыт Сергей Владимирович Обручев олунньу ыйга төрөөбүтэ 135 сыла бэлиэтэннэ. Обручев экспедициятын биһиэхэ, өймөкөөттөргө, биир сүрүн түмүгэ – метеостанция  арыллыыта. Ол курдук, бу метеостанция арыллан, биһиэхэ Үөһээ Дьааҥытааҕар күүстээх тымныылар буолаллара дакаастанна. Өймөкөөн аан дойдуга тымныы полюһунан билиннэ. Кини өссө олохтоох норуоту үөрэтэн, кэпсээн, сэһэргээн, хаартыскаҕа түһэрэн, историяҕа хаалларбыт үтүөлээх.

Өймөкөөн метеостанцията 1929 сыллаахха Алыһардаах диэн сиргэ арыллыбыт. Күҥҥэ 12 чаас устата иккилии чаас буола-буола температурнай дааннайы биэрэ турар.

 

Онон, түмэлбит биир киэн туттар экспоната С.В. Обручевы кытта ситимнээх. Биир сыл кини аатынан сквергэ бюһун туруорар сылбытыгар кыыһа ыалдьыттыы кэлэ сылдьан, аҕатын тутта сылдьыбыт малын-салын аҕалан туттарбыта. Онно экспедиция бэчээтэ, кэтэ сылдьыбыт ырбаахыта, баттах кырынар массыыҥката бааллар. Ону таһынан кэлбит ыалдьыттарбытыгар куруук Владимир Обручев тымныыттан харыстыыр, мурун уонна харах эрэ көстөр хайаҕастардаах сирэй мааскатын көрдөрөбүт.

Бастаан кэпсииллэринэн, эбээн дьахтара тугут тириититтэн тикпит диэн буолбута. Кэлин биллибитинэн, эбээттэр да, сахалар да манныгы кэппэттэр эбит. Мааска массыына тигиитэ, арай сүүһүн өттө илиинэн иҥиннэриилээх. Саҥа тирииттэн буолбакка, таҥас буола сылдьыбыт тирииттэн тигиллибит диэн быһаарбыттара. Онон Өймөкөөн аата-суола суон сурахтанарыгар сүҥкэн оруоллаах Индигирскэй экспедиция салайааччыта Владимир Обручев кэтэ сылдьыбыт, сүүһүнэн сылларга хараллан сыппыт мааската – биһиги киэн туттар экспонаппыт.