Үс Хатыҥ ыһыаҕын тупсарарга үлэлэһэллэр

Ааспыт нэдиэлэҕэ Үс Хатыҥҥа Туймаада хочотун ыһыаҕын саҥардан тэрийии тула кэпсэтии буолан ааста.

Омук быһыытынан иннибитигэр уктар, өбүгэттэн ситимнээх, үгэскэ олоҕурар национальнай бырааһынньыкпытын олохтоохторго, ыалдьыттарга табыгастаах гына, киэҥ ис хоһоонноон ыытыы туһунан Дьокуускай куорат Олохтоох дьаһалтатын Култуураҕа уонна духуобунай сайдыыга управлениетын салайааччыта Сардана Семеновна Брызгалова билиһиннэрдэ:

– Мин култуура эйгэтигэр 2006 сылтан үлэлиибин: идэбинэн тыл үөрэхтээҕэбин, иккис үөрэҕим муниципальнай уонна судаарыстыбаннай сулууспа салайааччыта. Уонтан тахса сыл тэрээһиннэри ыытыыга үлэлээн кэллим; ол иһигэр Саха сирин күннэрин Москуба куоракка, Кытайга ыытыыга, о.д.а. кылааппын киллэрбитим. Олунньу ыйтан Дьокуускай куорат дьаһалтатыгар култуура салаатын салайабын. Үлэбитин Кыайыы 80 сылыгар туһаайан ыытабыт. Бу күннэргэ Куораппыт күнүн бэлэмигэр үлэлии-хамсыы сылдьабыт.

Дьокуускай куорат сылын аайы ыытыллар биир сүрүн тэрээһининэн Туймаада ыһыаҕа буолар. Онон ымпыгар-чымпыгар тиийэ ырытыллар, сылтан сыл тупсарыллан, чочуллан иһэр сыралаах үлэ. Урукку кэми ахтан аһардахха, Дьокуускай куоракка ыһыах сэбиэскэй кэм кэннэ аан бастаан 1991 сыллаахха Михаил Николаев илии баттааһыннаах Үрдүкү Сэбиэт уурааҕынан ипподромҥа ыһыллыбыта. Үс Хатыҥҥа 1998 сылтан куорат оччотооҕу мэрэ Илья Михальчук салалтатынан ыытыллар буолбута. Быйылгы Туймаада ыһыаҕар Илья Филиппович күндү ыалдьыт буолан, дьон-сэргэ үөрүүтэ улахан.

Кэлиҥҥи сылларга ыһыах ис хоһооно лаппа дириҥээтэ, сайынна. Бастатан туран, ыһыахпыт үгэскэ олоҕурар, сиэри-туому киэҥ араҥаҕа билсиһиннэриигэ туһаайыллар. Ол түмүгэр дойду биир бөдөҥ национальнай бырааһынньыгын таһымыгар тахсан, атын регион олохтоохторун ааһан, тас дойдулартан анаан кэлэн көрүү элбээтэ. Сайдыыга сөп түбэһиннэрэн, ыһыахпытын саҥалыы тыынныыр кэм тирээн кэллэ. Ол курдук, биир-икки күннээх ыһыаҕынан муҥурдаммакка, култуурабытын, үгэстэрбитин төгүрүк сыл устата көрдөрөргө үлэ барыахтаах. Холобур, уһаныыга, күннээҕи олоххо, о.д.а. үгэстэрбит быһах, хомус оҥорор уустарбыт, мас уустарын маастар-кылаастарын, үөрэхтэрин, олохторун-дьаһахтарын нөҥүө көстүөхтээхтэр. Өбүгэ ииһин тарҕатар иистэнньэҥнэргэ эмиэ биир ураты миэстэ бэриллиэхтээх. Норуот уус-уран култуурата ырыа-тойук, олоҥхо тула барыахтаах. Ити курдук, өбүгэбит олорбут олоҕо сайылыкка киирии, биэ ыаһына, муҥха, о.д.а. үөрүйэхтэрбитинэн, онно сыһыаннаах сиэр-туом көмөтүнэн тиллэр кыахтаах. Ону Үс Хатыҥҥа оҕолорбутун, ыччаттарбытын батыһыннара сылдьан үөрэтиэхпит, омук туристарыгар билиһиннэриэхпит, көрдөрүөхпүт.

Тэрээһин чааһыгар ыалдьыттар күнү көрсөллөрүгэр анаан хонор, күнтэн хаххаланар уонна атыы-тутуу барар сирдэрэ табыгастаах гына оҥоһуллуохтарын наада. Тырааныспар турар сирэ, сибээс боппуруоһа эмиэ саҥалыы быһаарыллыахтара. Төлөпүөҥҥэ анал сыһыарыы оҥорон туһаныахпыт.

Бу кыһалҕалары туоратарга буолан ааспыт кэпсэтиигэ биэс сүрүн хайысха дьүүллэһиигэ турда. Кэпсэтиигэ Олохтоох дьаһалта структураларын бэрэстэбиитэллэрин сэргэ үөрэх, ыччат, култуура министиэристибэлэрэ, ЫБММ, ИДьМ, ОДьКХ исписэлиистэрэ, ЯПАК, Якутдорстрой уо.д.а., биирдиилээн урбаанньыттар кыттыыны ыллылар.

Куорат баһылыга Евгений Григорьев аҕыс хамаанда этиитин истэн баран, сиһилии үөрэтиигэ ылла. Түмүккэ Туймаада ыһыаҕын инники сайдыытын торумун олохтоохтук сүбэлэһэн, 2032 сылга, Дьокуускай куорат 400 сыллаах үбүлүөйүгэр, ыһыахпыт дьоҥҥо-сэргэҕэ, ыалдьыттарга өссө кэрэхсэбиллээх, ордук табыгастаах буоларыгар билиҥҥэттэн үлэлэһэргэ этии киллэрдэ.