Режиссер Аполлинария Дегтярева: «Дьахтар этэрэ, кэпсиирэ үгүс»

Ол эрээри биири бэлиэтиир тоҕоостоох –  эдэр режиссер Аполлинария Дегтярева бэрт уустук тиэмэни искусство этигэн тылынан арыйарга холоммута сөхтөрдө!

Киинэ былырыын «Дух огня» норуоттар икки ардыларынааҕы киинэ дебюттарын бэстибээлин лауреата буолбута, «Маяк» бэстибээл сүрүн куонкуруһун түмүгүнэн 2025 сылга Арассыыйа 10 бастыҥ киинэтин ахсааныгар киирбитэ элбэҕи этэр. 

Устуу үлэтэ үксэ биир кыбартыыраҕа ыытыллыбыта, улахан ноҕурууска сүрүн оруолу толорор артыыска сүктэриллибитэ –  сонун быһаарыы уонна халбархай хардыы. Тоҕо? Аныгы уоттаах-күөстээх, дирбиэн-дарбаан тыастаах блокбастердарга үөрэммит, туохтан да улаханнык соһуйбат буолбут билиҥҥи көрөөччү болҕомтотун тардар, чаастан ордук тутар эттэххэ эрэ дөбөҥ. Эдэр режиссер түүлү-бити, норуот үгэһин дьүөрэлиирэ ураты болҕомтону эрэйэр. Киинэ уот-күөс, өҥ-дьүһүн, тыас-уус, музыка өттүнэн таһыччы, уран, нууччалыы эттэххэ, «эстетика». Бу – оператор Александр Красновскай, туруорааччы худуоһунньук Григорий Кокарев, звукорежиссер Иннокентий Сивцев, композитор Дарья Звездина уонна монтаж режиссера Никита Иконников үлэлэрин үтүө түмүгэ. Олоҥхо тыйаатырын артыыһа Анастасия Алексееваҕа үрдүк эппиэтинэс сүктэриллибит. Кини уустук уобараһы арыйда – кыыс, дьахтар дьүһүн кубулуйуутун илэ харахпытынан көрдүбүт! «Кинотавр-2020» киинэ бэстибээлин муҥутуур кыайыылааҕа буолбут «Пугало» киинэҕэ сүрүн оруолу толорбут, дьахталларга «Бастыҥ толорооччу» үрдүк ааты ылбыт Валентина Романова-Чыскыырай хайа да оруолу кыайа тутарын өссө бигэргэттэ.

Пресс-көрдөрүүнү режиссер ийэтэ Яна Угарова (суруналыыс, уопсастыбанньык) иилээн-саҕалаан ыытта. Кини тапталлаах кыыһын сыанаҕа ыҥырарыгар «Мин оҕом – оркестр киһи» диэн киэн тутта билиһиннэрдэ. Тоҕо диэтэххэ Аполлинария дьарыга, интэриэһэ да үгүс: лингвист, японовед, худуоһунньук, дизайнер, суруналыыс, маркетолог, видеограф, документалист, киинэ режиссера, продюсер, сценарист. Ити өссө сүрүннэрэ эрэ эбит.

Режиссер олох уонна өлүү, баар чахчы уонна түүл, куттал, соҕотохсуйуу, баттал, хааччах уо.д.а. тиэмэлэри дириҥник чинчийэр. Куттал киһини кэбирэтэр, уйулҕатын ыһар, устунан ис абааһытын таска таһаарар. Ол алдьархайга тиэрдэрин «Присутствие» киинэ итэҕэтэр.     

Аполлинария Дегтярева, киинэ режиссера:

– 2013 сылтан кылгас кээмэйдээх уонна документальнай киинэни устабын. Бу иннинэ толору кээмэйдээх уус-уран киинэҕэ холонон көрө илигим, төһө кыалларынан ситэн-хотон баран кэлэр баҕалааҕым. Мин санаабар, режиссер кириэһилэтигэр олоруох иннинэ элбэҕи билиэх-көрүөх, үгүс сатабылы иҥэриниэх кэриҥнээххин. Режиссер аҥаардас айымньы эрэ туһунан толкуйдаабат, кини – бүтүн хамаанданы салайар уонна ону хамсатар күүс. Мин дьолбор, бастакы толору кээмэйдээх киинэбин режиссер кириэһилэтиттэн саҕалаатым. Оннук эмиэ буолуон сөп эбит.

Ханнык баҕарар дьоһун толкуй өр иитиэхтэнэн, ситэн-хотон баран тахсыахтаах. Бу киинэм идиэйэтэ 2014 сыллаахха үөскээбитэ. Биллэн турар, бу сыллар тухары төрдө-төбөтө уларыйан, ымпыктанан-чымпыктанан, бэйэтэ туспа көрүҥнэнэн баран, дьэ, таҕыста.

Ааптар көрүүтүн уонна жанры таба дьүөрэлии сатаатыбыт. Триллер-хоррор — кутталлаах, өрө күүрүүлээх, тыҥааһыннаах жанр. Куттал – дьиҥнээх иэйии. Киһи хайдах да сымыйанан куттаммат. Ол эрээри көрөөччүнү көннөрү куттуур эрэ тутах. Бу киинэнэн билиҥҥи кэмҥэ олус тоҕоостоох уонна уопсастыбаҕа аһаҕастык этиллибэт тиэмэни көтөҕүөхпүн, искусство нөҥүө көрөөччүнү кытта аһаҕас уонна истиҥ кэпсэтиини таһаарыахпын баҕарбытым.

Үһүс кууруска үөрэнэ сылдьан 2013 сыллаахха «Внутренний голос» истибэт дьон кыттыылаах кылгас кээмэйдээх киинэни уһулбутум. Бу инклюзивнай бырайыакпыт – «Кино без барьеров» өрөспүүбүлүкэтээҕи киинэ бэстибээлин Кылаан кыайыылааҕа, норуоттар икки ардыларынааҕы таһымнаах бэстибээл кыттыылааҕа. Ол кэмҥэ 20 эрэ саастааҕым.

Онтон 2020 сыллаахха «Недра» диэн киинэбин уһулбутум, итиэннэ көрөөччүнү биир артыыс оонньуутунан тутуохха, биир локацияҕа устуохха сөп эбит диэн санаа киирбитэ. 2021 сыллаахха бу киинэбинэн өрөспүүбүлүкэтээҕи кылгас кээмэйдээх киинэ бэстибээлигэр кыттыбытым. Оҕобун эмтэрэ сылдьан уһулбутум, ону көрө-көрө биир кэллиэгэм: «Киинэни хайдах маннык таптыахха сөбүй?» – диэн сөхпүтүн өйдүүбүн. Чахчы, искусство бу көрүҥүн ис сүрэхпиттэн сөбүлүүбүн, киинэ көмөтүнэн аан дойдуну, уопсастыбаны уларытыахха, олус үчүгэй тиэмэлэри көтөҕүөххэ, дьону толкуйдатыахха сөп дии саныыбын.

Киинэ искусствотыгар режиссер кэрэ аҥаар элбиэн баҕарабын. Мин санаабар, дьахтар этэрэ, кэпсиирэ үгүс. Дьахтар хараҕынан аан дойдуну көрөр буолуохпут этэ.