13.01.2024 | 16:00

Үөрэх саҥа кэрдииһигэр хайдах бэлэмнэнэбит?

Саҥа чиэппэр, семестр саҕаланыан иннинэ үгүс үөрэнээччигэ, устудьуоҥҥа киирэр санаа: «Дьэ, бу сырыыга баҕас барытын атыннык оҥоруом, үөрэхпин чэпчэтиэм". Кырдьык да, саҥа сыл — былаан оҥосторго саамай табыгастаах кэм: күн эрэһиимин уларытыы, саҥа үөрүйэхтэри баһылааһын уо.д.а.
Үөрэх саҥа кэрдииһигэр хайдах бэлэмнэнэбит?
Ааптар: Уйгулана БОЧОНИНА
Бөлөххө киир

1. Күн бэрээдэгэ

Каникулларга сынньанан, хойут уһуктан, үөрэх эрэһиимигэр киирэргэ ыарахаттары көрсөбүт. Онон утуйуу уонна уһуктуу бириэмэтин уларытарга аҕыйах сүбэни көрүөххэ.

Эрдэ утуйарга:

Утуйуох иннинэ чаас аҥаара хоскор сымнаҕас уоттаах лаампата холбоо;

Утуйуу кэмигэр — хабыс-хараҥа хоско сыт;

Сытыах иннинэ хоскун салгылат;

Утуйуоҥ 2-3 чаас иннинэ күүскэ аһаама;

Эккиҥ-хааҥҥын сынньат (дууштан, кинигэтэ аах, медитациялаа).

Чэпчэкитик уһуктарга:

Будильникка чыычаах ырыатын эбэтэр уу сүүрүгүн тыаһын туруор, уопсайынан, будильник тыаһа эйигин кыыһырдыа суохтаах;

Түннүк сабыытын арый, хоско сибиэһэй салгын уонна күн сырдыга киирдин. Кыһыҥҥы хараҥаҕа сырдык лаампалары холбоо. Чаҕылхай  уот уһуктар туһунан санааны көҕүлүүр;

Эрчимнээх муусуката холбоо, сэрээккэлээ, хамсан-имсэн (үҥкүү эмиэ ааҕыллар).

Ону таһынан:

Утуйуу күүһүрэригэр таһырдьа дьаарбайан кэлэр ордук;

Төлөпүөҥҥэ уонна компьютерга күөх сырдыгы салайар анал бырагырааманы холбоо.

 

2. Үөрэнэр миэстэни бэлэмнээһин

Биһиги мэйиибит контекстары ааҕан үлэлиир:

“Мин куруук ороҥҥо сытан утуйабын, ол аата мин онно эрэ сытабын уонна тута утуйабын”.

“Оскуолаҕа, университекка сырдык уоттаах кабинекка ааҕабын, суруйабын, үөрэнэбин. Оннукка болҕомтом, өйгө хатыыр дьоҕурум  улаатар”.

“Дьиэҕэ дьыбааҥҥа олорон ааҕабын уонна сынньанабын”.

Ол иһин, сорох контекстар кэһилиннэхтэринэ, мэйии ыарахаттары көрсөр: “Өскөтүн ороҥҥо сытан үлэлиир буоллахпына, мин утуйуо суохтаахпын”.

Ол иһин олорон эрэ үлэлиир миэстэни тэринэр дьоһун суолталаах. Оччоҕуна мэйии үлэтэ күүһүрэр, уустук да сорудахтары судургутук быһаарар.

“YouTube” эбэтэр “Pinterest” көмөтүнэн үлэлиир миэстэҕин киэргэт, тупсар. Тоҕо диэтэххэ мантан саас бу остуолга элбэх бириэмэни атаарыаҥ.

 

3. Саҥа үөрүйэхтэри толкуйдааһын

Саҥа сыл уонна саҥа үөрэх дьыла олох саҥа түһүмэҕэр киирэр кэм. Тохсунньу ый саҥа үгэстэри, үөрүйэхтэри үөскэтиигэ саамай табыгастаах.

Биир эмэ күн ол үөрүйэхтэртэн умнан көтүппүт буоллаххына, санааҕын түһэримэ, саҥа үөрүйэҕи ылынар, тутуһар чэпчэкитэ суох дьыала. Холобура, биир эмэ күн тиискин суунаргын умуннаххына: “Кэбис, миэхэ барсыбат эбит!”—диэн аккаастанан кэбиспэтиҥ курдук, көтүтүү — саҥа үгэһи баһылааһын сорҕото.

4. Былааннааһын тиһигин оҥостуу

Саҥа чиэппэр, семестр расписаниетын смартфон халандаарыгар эбэтэр тэтэрээккэ көһөрөн, дьиэҕэ үлэлэри, бырайыактары туттарыы бэрээдэгин сурун. Үөрэх, сынньалаҥ, хобби бириэмэтин эмиэ эрдэттэн былаанныыр куолу.

 

5. Көмпүүтэри ыраастааһын

Ааспыт чиэппэр, семестр докумуоннарын сааһылаа. Курсовой, лабораторнай үлэлэр, лиэксийэлэр конспектара – бу барыта инникитин туһалаах буолуон сөп. Биридимиэттэринэн арааран, тус-туһунан паапкаларга харай. Чугас илдьэ сылдьыаххын баҕарар докумуоннаргын “облакоҕа” ук. Оччоҕуна ханнык баҕар көмпүүтэртэн, смартфонтан көрүөххэ сөп.

Саҥа докумуоннар паапкаларын эрдэттэн оҥор. Саамай судургу ньыма — хас биирдии уруокка, биридимиэккэ анал паапка. Сыыйа докумуоннары анал паапкаҕа уга үөрэннэххинэ, “үлэлиир остуолуҥ” ырааһырыа, инникитин наадалаах докумуону буларга судургу буолуо.

 

6. Саҥа сыаллары туруоруу

Саҥа сылга төһө баҕар саҥа сыалы туруоруохха сөп. Ааспыт семестргэ тугу интэриэһиргии көрбүккүн-истибиккин, туох кыһалҕалар баалларын өйдөөн, ону суох гынарга дьулус.

Сыал-сорук диэҥҥэ туйгун үөрэх эрэ киирбэт, күннээҕи олох эмиэ сыаллаах-соруктаах буолуохтаах. Холобура:

• «СРС ааҕар кэммэр 25 мүнүүтэ буола-буола сынньанабын»;

• «Устудьуоннар профсойуустарыгар эбэтэр баҕарар секциябар киириэм»;

• «Күннүккэ (дневник) күн устата туох буолбутун суруйуом».

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Замполит Александр:  «Эр санаалаах боотурдары төрөтөр Саха сиригэр сүгүрүйэбин»
Дьон | 12.07.2024 | 12:00
Замполит Александр: «Эр санаалаах боотурдары төрөтөр Саха сиригэр сүгүрүйэбин»
Бу сурук кэлбитин туһунан миэхэ Уус Алдан улууһун социальнай политика салаатын үлэһитэ, хаһыаппар сырдаппыт, анал байыаннай дьайыы саҕаланыаҕыттан үлэлии сылдьар Наталья Охлопкова от ыйын 3 күнүгэр эрийэн, хаһыаккар таһаарыаҥ дуо диэбитин тута сөбүлэспитим. Онон, сурук хайдах баарынан тылбаастаан, ааҕааччыларбар тиэрдиэм, Саха сирэ дьоруойдарын билиэхтээх!   “Наталья, дорообо! Мин аатым Александр. Мин...
Истиҥник санаан
Дьон | 05.07.2024 | 20:38
Истиҥник санаан
(Учууталбар Раиса Реасовна Кулаковскаяҕа ананар)
Светлана Дьяконова: «Саҥаттан ыал буолан эрэр курдукпут...»
Дьон | 04.07.2024 | 16:00
Светлана Дьяконова: «Саҥаттан ыал буолан эрэр курдукпут...»
Быйылгы халаан Хатырык нэһилиэнньэлээх пуунун олох үөйбэтэх өттүттэн ылан, олохтоохтору ууга-уокка түһэрбитин ааһан, уйулҕаларыгар да охсуу ыллылар, күн бүгүн ол содулун туоратыыга күүскэ үлэлииллэр, кэлэн ааспыт иэдээни оһоруналлар.   Светлана Васильевна Дьяконова, Хатырык олохтооҕо, биэнсийэлээх, култуура эйгэтигэр 35 сыл үлэлээн, “Култуура туйгуна” бэлиэлээх үлэ бэтэрээнэ, бүгүн ааҕааччыларга халаан иэдээнин туһунан кэпсиир:...
Туймаада ыһыаҕын туһунан дьон санаата
Сонуннар | 04.07.2024 | 14:00
Туймаада ыһыаҕын туһунан дьон санаата
Туймаада ыһыаҕа ыһыллар Үс Хатыҥ сирэ-уота куорат кииниттэн төһө да ыраах турдар, норуот уустук айаны, араас мэһэйдэри аахсыбакка, бииргэ мустар үөрүүтүн билээри, алгыс баһын сыалаары, кэлэр сылга күүс эбинээри, быйыл номнуо үйэ чиэппэриттэн ордук саараабакка дьулуһар. Быйылгы ыһыах тэрээһинин туһунан норуот санаатын билсээри, ыйынньыктарынан сирдэтэн, түһүлгэлэринэн хаамтыбыт.   Бастатан туран, оптуобус....