ҮРДҮК ҮӨРЭХХЭ ТУТТАРСААЧЧЫЛАРГА. Быйылгы уларыйыылар, араас чэпчэтиилэр.

Быйылгы үөрэх дьылыттан бакалавриат уонна магистратура оннугар базовай үрдүк үөрэх (4-6 сыллаах) диэн киирэр, “идэтийбит үрдүк үөрэх” (1-3 сыллаах) баар буолар.

Үөрэххэ тутарсааччы 4 суоллаах:

1. Уопсай куонкуруһунан – БКЭ баалынан бүддьүөттэн үбүлэнэр миэстэлэргэ бары абитуриеннар туттарсаллар.
2. СВО квотата – байыаннай эпэрээссийэ кыттыылаахтара, кыттыылаахтарын оҕолоро, огдооболоро туттарсаллар. Бүддьүөттэн үбүлэнэр миэстэ 10 бырыһыана кинилэргэ ананар.
3. Ураты квота – I уонна II группалаах инбэлииттэргэ, тулаайахтарга, байыаннай дьайыы бэтэрээннэригэр.
4. Тус сыаллаах (целевой) квота – үлэнэн хааччыйар тэрилтэни кытта түһэрсиллибит дуогабарынан көрүллэр, үөрэммит идэнэн хайаан да үлэлээн толуйары ирдиир.

Ханнык чэпчэтиилэр баалларый?

Сүүмэрдээһин түһүмэҕин ааспакка, быһа киирэр бырааптаахтар:

• ВСОШ олимпиадатын кыайыылаахтара уонна бүтэһик түһүмэҕин призердара.
• Норуоттар икки ардыларынааҕы олимпиадаларга Арассыыйа сүүмэрдэммит хамаандатыгар киирбит оҕолор.
• РСОШ (хас биирдии үрдүк үөрэх кыһата ханнык олимпиада түмүгүн көрөрүн бэйэтэ быһаарар) олимпиадаларын кыайыылаахтара уонна призердара.
• Аан дойду, Европа, Олимпиада чемпионнара (спорт хайысхатыгар  туттарсыыга).

Абитуриент быһа киирэр быраабы биир эрэ үөрэх кыһатыгар туттар.

БКЭ-ни 100 баалга

Олимпиадалар кыайыылаахтара уонна призердара профильнай биридимиэттэригэр 100 баалы сурунуохтарын сөп. Быһа киирэр бырааптан уратыта диэн, бу 100 баалы сурунууну хас да үөрэх кыһатыгар туттуохха сөп.

Сүрүн ирдэбилэ – профильнай биридимиэтин оҕо 75 баалтан кырата суохтук туттарбыт буолуохтаах (сорох үөрэх кыһаларыгар 85 баал).

Тус ситиһиилэр иһин эбии баал аахсыахха сөп. Онно киирэллэр:

• ГТО значога.
• Олимпиадалар уонна куонкурустар дипломнара.
• Волонтер киниискэтэ (чааһа суоттанар).
• Туйгун үөрэх аттестата.
• “Талант НТО” куонкурус.
• Түмүктүүр өйтөн суруйуу.

Бастаан ханнык үөрэх кыһатыгар туттарсаргытын талыҥ.

•  Биир абитуриент 5 үрдүк үөрэх кыһатыгар (биир үөрэх кыһата уонна кини филиаллара биир кыһа курдук ааҕыллаллар).
• Биир үөрэх кыһатын иһигэр докумуоҥҥутун 5 хайысхаҕа биэриэххитин сөп.  

Идэни сөпкө талыы исписэлиистэрэ суруйалларынан, абитуриент өйүгэр хас да суолу оҥорон көрүөхтээх, онуоха “баҕа санаа – сүрүн сыал – сэрэххэ” диэн бириинсибинэн өйү-санааны сааһыланар ордук. 1-2 барыйаан – оҕо баҕа санаата, ыра санаа оҥостор кыһалара. 1-2 барыйаан – орто таһымнаах үчүгэй кыһалар, манна чуолкай киирэбин диэн эрэх-турах саныыр сирэ. 1 кыһа – сэрэххэ, ханна да сатаан киирбэтэхпинэ диирэ.

Ханнык докумуоннары бэлэмниибит:

· Пааспар.

· Аттестат (эбэтэр орто үөрэх диплома).

· СНИЛС.

· Сайабылыанньа (докумуон туттарар саҕана толоруллар).

· Тус чахчылары бэрэбиэркэлииргэ сөбүлэҥ  (сокуоннай саастарын ситэ иликтэргэ - төрөппүттэртэн). 

Эбии наада буолуон сөп:

· Доруобуйа туругун туһунан ыспыраапка (СЭМД-196) 

· 3x4 хаартыска.

· Олимпиадалар дипломнара.

· ГТО значогун бигэргэтэр дастабырыанньа.

· Волонтёр киниискэтэ (чааһа ааҕыллар).

· Чэпчэтиилэринэн туһанар быраапкытын туоһулуур докумуоннар (тулаайахтар, инбэлииттэр, СВО кыттыылаахтара о.д.а.). 

· Тус сыаллаах үөрэх дуогабара (баар буоллаҕына).

БКЭ түмүктэрэ Госуслуги порталга тус кабинекка сылдьаллар, ол иһин БКЭ сертификатын туттарар наадата суох. Быйылгыттан үрдүк үөрэх кыһатын саайтын нөҥүө сайаапканы ыытыы тохтотулунна.

Үрдүк үөрэххэ сайабылыанньаны биэриэххэ сөп:

- Госуслуги портал нөҥүө.

- Сүүмэрдиир хамыыһыйаҕа тиийэн.

- Почтанан.

Сайабылыанньаҕытыгар талбыт идэлэргитин ханныкка ордук  баҕараргытынан көрөн, бэрээдэгинэн суруйаҕыт. Ол аата бастакынан саамай баҕарар идэҕитин, бэсиһинэн саппаас барыйааҥҥытын бэлиэтиэхтээххит. Төлөбүрдээх үөрэххэ уонна босхо миэстэҕэ тэҥинэн сайаапка биэриэххитин сөп.

Сорох үөрэх кыһалара эбии бэйэлэрин истэригэр ыытар эксээмэннээх буолаллар (тургутук, билиэттэринэн эксээмэн, сэһэргэһии, айар үлэни көрүү).

Бүддьүөттэн үбүлэнэр миэстэҕэ туттарсыы от ыйын 25 күнүгэр түмүктэнэр.

• Докумуоннары тутуу бэс ыйын 20 күнүттэн салҕанан бара турар.
• От ыйын 10-20 күннэригэр быһа киирэр олимпиадниктартан докумуоннары туталлар.
• От ыйын 25 күнэ – докумуоннары тутуу тохтуур.
• От ыйын 27 күнэ – испииһэк тахсар.
• Атырдьах ыйын 1 күнэ – үөрэххэ киирээччилэр бастакы испииһэктэрэ бигэргэнэр.
• Атырдьах ыйын 3 күнэ – үөрэххэ киирбиттэр бирикээстэрэ тахсар.
• Атырдьах ыйын 5 күнэ – үөрэххэ киирбиттэртэн сөбүлэҥнэрин ылыы түмүктэнэр.
• Атырдьах ыйын 7 күнэ – сүрүн бирикээс тахсар.

Маны барытын госуслуги портал нөҥүө кэтии олоруохха сөп –  «Статусы заявлений и конкурсные списки» диэҥҥэ киирэбит. Үөрэххэ киириигэ сөбүлэҥи кэмигэр биэрбэтэххитинэ испииһэккэ бааргыт да үрдүнэн, хапсыбакка хаалыаххытын сөп.

Орто анал үөрэхтээхтэр – колледжтары бүтэрээччилэр БКЭ-тэ суох, үрдүк үөрэх кыһатын бэйэтин эксээмэннэрин туттаран киирэллэр. Сүрүнэ – идэҕит хайысхата биир буолуохтаах.

Маны тэҥэ быйылгыттан тус сыаллаах үөрэхтээһин (целевой) чопчу үлэнэн хааччыйар тэрилтэни кытта түһэрсиллэр буолла. Устудьуон кинилэр суоттарыгар үөрэнэн баран, ону хас да сыл үлэлээн толуйар эбээһинэстэнэр.

Төлөбүрдээх үөрэххэ докумуоннары тутуу атырдьах ыйын 28 күнүгэр саҕаланар.

СВО кыттыылаахтарын оҕолоругар көрүллэр чэпчэтиилэр:

1. Бүддьүөттэн үбүлэнэр миэстэ 10 % ананар – онно туспа бэйэлэрэ  куонкурустаһаллар.
2.  Быһа киирии – суох буолбут уонна ыарахан бааһырыыны ылбыт СВО кыттыылахтарын оҕолоругар, РФ Геройдарын эбэтэр Эр санаа уордьанын үс төгүл ылбыт дьон оҕолоругар.
3. Бастатан туран оҕолору Бэрэсидьиэн Кадетскай оскуолаларыгар,  суворовскай уонна нахимовскай   училищеҕа, кадетскай куорпустарга ылаллар.
4. Уһуйааҥҥа, оскуолаҕа, оҕо сайыҥҥы лааҕырыгар бастакы уочарат ылыллыахтаахтар.
5. СВО кыттыылааҕа кэргэнин оҕолорун ииппит буоллаҕына үөрэххэ киирэллэригэр квота көрүллэр.

СВО кыттыылаахтарын огдооболоругар 2026 сылтан туспа квота көрүллэр буолла:

• Кэргэнэ байыаннай эпэрээссийэ кэмигэр суох буолбут буоллаҕына.
• Өлүн иннинэ сокуонунан холбоспут буоллахтарына.
• Огдообо саҥа кэргэннэнэ илик буоллаҕына.

СВО кыттыылаахтарыгар бэйэлэригэр көрүллэр чэпчэтиилэр:

• СВО-ҕа кыттыбыта тус ситиһии быһыытынан ааҕыллар – эбии баал көрүллэр.
• “Работа России” портал нөҥүө босхо үөрэнэр бырааптаах.
• Үөрэҕэр “кутуруга”  суох буоллаҕына, төлөбүрдээх үөрэхтэн бүддьүөккэ көһөр.
• Үлэлиир дьон үөрэххэ туттарсар, үөрэнэр кэмнэригэр хамнастара оннунан хаалар.
• Үөрэнэригэр тус графигынан, тэйиччиттэн олорон үөрэниэн сөп.