«Письмо из Сибири» киинэ: Францияттан Саха сиригэр

Историяттан кылгастык

Түөрт киһилээх устар бөлөх Сибииргэ 1957 сыллаахха тимир суолунан айаннаан кэлбит. Уопсайа алта нэдиэлэ үлэлээбит. Французтар Ангарскай, Иркутскай, Дьокуускай, Алдан куораттарга сылдьыбыттар.

Туймаада хочотугар балаҕан ыйын 13 күнүгэр үктэммиттэр. Төрдүс күннэригэр ыҥырыылаах ыалдьыттары Саха АССР Миниистирдэрин сэбиэтигэр көрсүбүттэр. Бу сырыы туһунан «Кыым» уонна Франция хаһыаттара киэҥник сырдаппыттар.

Дьиҥэр, устар бөлөх Саха сиригэр Тымныы оройуттан репортаж оҥоро кэлбит эбит. Ол эрээри режиссер Крис Маркер*, биһиги ураты тыыннаах дойдубутун кэрэхсээн, өссө киэҥник көрдөрөргө быһаарыммыт. Ол түмүгэр «Письмо из Сибири» диэн толору кээмэйдээх (62 мүн.) бүтүн документальнай киинэ айыллан тахсыбыт. Манна даҕатан эттэххэ, Саха сирин туһунан омук режиссера устубут бастакы хартыыналартан биирдэстэрэ.

Киинэттэн каадыр

Бириэмэ массыынатыгар тэҥнээх

Бэҕэһээ, кулун тутар 24 күнүгэр, «Сэргэлээх уоттара» култуура киинигэр «Письмо из Сибири» киинэни улахан экраҥҥа көрдөрдүлэр.

ХИФУ омук тылын уонна регионоведение институтун француз филологиятын кафедрата нууччалыы субтитрдаан таһаарбыта тылы билбэт дьоҥҥо ордук суолталаах. Тылбааһын 4-с куурус устудьуона Клавдия Степанова оҥорбут.

Киинэҕэ сыһыаннаах викторина кыайыылаахтара

Бырайыак И.С. Жараев аатынан СӨ Норуоттарын аудиовизуальнай  нэһилиэстибэтин национальнай киинин 30 сылыгар ананна. Тэрилтэ сүрүннүүр методиһа Егор Пеньков иһитиннэрбитинэн, 2022 сыллаахха Изабелла Захаровна Борисова салайааччылаах норуоттар икки ардыларынааҕы билим-үөрэх лабораториятын кытта бииргэ үлэлэһии туһунан сөбүлэҥ түһэрсибиттэр. Былырыын Егор Сергеевич аспирантура хайысхатынан Парижка стажировкалана бара сылдьан Франция синематекатыттан «Письмо из Сибири» киинэни судаарыстыба хараллыытыгар аҕалбыт. Быйыл кулун тутар 10 күнүгэр, Арассыыйа архыыбын күнүгэр, киинэни судаарыстыба хараллыытыгар туттарыы үөрүүлээх түгэнэ буолан ааспыт.

ХИФУ омук тылын уонна регионоведение институтун дириэктэрэ Владлен Кугунуров киинэни бириэмэ массыынатыгар тэҥнээбитин сэргии иһиттибит. Чахчы, көрөөччү сэрии кэннинээҕи Дьокуускайга тиийэн хаалар. Владлен Васильевич урукку хаһыат матырыйаалларынан улахан чинчийии үлэтэ ыытыллыбытын кэпсээтэ.

Дьокуускайдааҕы муусука-дыраама тыйаатырын артыыстара Крис Маркеры кытта

Киинэ туһунан аҕыйах тылынан

Эһиил киэҥ араҥаҕа тахсыбыта 70 сыла буолар. Биир уратытынан сурук ньыматынан уһуллубут, «Я пишу вам письмо» диэн тыллартан саҕаланар. Ааспыт үйэ режиссера киинэҕэ хаартысканы, мультипликацияны, каадырдары хатылааһыны, бэл, угуйугу кытта хото туһаммыта сөхтөрөр.

Киинэҕэ сайыҥҥы уонна кыһыҥҥы айылҕа, Сергей Зверев-Кыыл Уола оһуохай тылын этэр түгэнэ көстөллөр. Бу – Роман Григорьев уонна Николай Мординов-Амма Аччыгыйа «Советская Якутия» киинэлэриттэн ылыллыбыт каадырдар.

*Крис Маркер толору аата – Кристиан Буш-Вильнёв. Эссе киинэ жанрын төрүттээччи. Режиссер 67 киинэлээх.