«Перспектива-2025» бэстибээл

Соторутааҕыта куорат оскуолаларын методическай холбоһуктарын ортотугар “Перспектива-2025” бэстибээл-марафон ыытылынна. Манна Дьокуускай куорат 16 методическай холбоһугуттан 300-тэн тахса эдэр педагог кыттыыны ылла.

Бэстибээл туһунан тэрийээччилэртэн, кыттааччылартан ыйыталастыбыт.

Тамара Николаевна Попова,  Ф.И. Авдеева аатынан оҕо айымньытын дьиэтин научнай-методическай үлэҕэ дириэктэри солбуйааччы, Дьокуускай куорат педагогтарын идэтийиигэ сатабылларын Киинин координатора:

– Бүгүҥҥү туругунан үөрэҕирии эйгэтигэр 5500 тахса киһи үлэлиир. Историяны сэгэтэр буоллахха, куоракка методическай үлэ аан бастаан өссө ааспыт үйэ 60-с сылларыгар тэриллибитэ. 1967 сыллаахха «Учуутал дьиэтэ» диэн арыллыбытыгар, норуот үөрэҕириитин араас куурустара, бөлөхтөрө ыытыллар буолбуттар. Кэнники 1995 сылтан 2012 сылга диэри үөрэх управлениетын иһинэн «Методическай кабинет» куорат методическай холбоһуктарын үлэтин сүрүннээбитэ. Онтон бу учууталлар, педагогтар идэтийиигэ сатабылларын Киинэ Дьокуускай куорат үөрэххэ управлениетын начаалынньыга Мария Петровна Петрова көҕүлээһининэн тэриллибитэ.

Быйылгы «Перспектива-2025» бэстибээлгэ 16 МХ-тан 300-тэн тахса эдэр педагог кыттыыны ылла. Манна киирбит 600 араас хайысхалаах матырыйаал Киин уопуту түмэр базатыгар киирэн туһаныллыахтара. Куонкурус ыам ыйыттан саҕаламмыт буолан, марафон диэн ааттанна. Кыайыылааҕынан педагог-логопедтар (сал. Пак А.В.) методическай холбоһуктара таҕыста. Бэстибээл төгүрүк остуолугар Дьокуускай куорат Үөрэххэ управлениетын салайааччыта Мария Петрова маннык тэрээһин инники үлэҕэ саҥа саҕахтары арыйарын, методическай сулууспа сайдыытыгар тирэх буоларын бэлиэтээн эттэ. Оттон кыттааччылар тэрээһин элбэх саҥа көрүүнү, уопут үллэстэргэ тирэх буолла диэн санааларын үллэһиннилэр. Түгэнинэн туһанан «Перспектива-2025» бэстибээл-марафоҥҥа бары кыттыбыт методическай холбоһуктарга махталбын тириэрдэбин.

Үөрэхтээһин эйгэтэ үрдүк хаачыстыбалаах буоларыгар маннык методическай холбоһуктар киллэрбит үлэлэрэ саҥа үлэлээн эрэр эдэр педагогтарга көмөтө үгүс уонна ситиһиини түстүүллэригэр эрэнэбит.

Бэстибээлгэ үлэлэрин оҕо аймах билиитигэр, иитиитигэр анаабыт бэтэрээн педагог элбэх. Кинилэртэн биирдэстэрэ – Анатолий Петрович Колодезников.

– Анатолий Петрович, бэтэрээн учуутал буоларыҥ быһыытынан бэйэҥ үлэҥ туһунан кэпсии түс эрэ. Эн санааҕар, бэстибээл хайдах ааста?

– Бэйэм туһунан кылгастык билиһиннэрдэххэ, 1974-81 сылларга Аммаҕа физика учууталынан үлэлиир кэмнэрбэр кабинет сэбиэдиссэйэ Никифор Никифорович Бубякин, оскуола дириэктэр Иннокентий Дмитриевич Алексеев көҕүлээннэр, физмат кылааһы арыйбыттара. Ол оҕолор бары кэриэтэ Сойуус чулуу университеттарыгар киирэн, кэлин Соросовскай учуутал буолбутум. 1981-2001 сылларга Амматааҕы үөрэҕирии салалтатыгар инспекторынан, оскуола дириэктэринэн үлэлээбитим. Ол кэмнэргэ кэлэктииби, үөрэх министиэристибэтин кытта үлэлэһэн, бастаан Амма педагогическай гимназията, онтон Амма 2-с №-дээх орто оскуолата аһыллалларын ситиспитим. 2001-22 сс. учууталлар идэлэрин үрдэтэр, үөрэҕириини сайыннарар институттарыгар үлэлээбитим. 2012-22 сс. БКЭ физикаҕа экспертэрин салайааччытынан, кэлин сылларга эрэгийиэннээҕи уонна норуоттар икки ардыларынааҕы «Туймаада» дьүүллүүр сүбэтигэр кыттыыны ылбытым.

«Перспектива-2025» бэстибээлгэ хас биирдии методическай холбоһук сайдыы туругун, оскуолаҕа үөрэтии туһалаах өрүттэрин, салгыы сайдар хайысхаларын көрдөөһүнү итэҕэтиилээхтик көрдөрдө. Тэрийээччилэр этэллэринэн, куонкурус ыам ыйыттан саҕаламмыт, уһун унньуктаах буолан, марафон диэн ааттаммыт. Билигин үлэ үөһүгэр сылдьар физиктэрим иккис миэстэни ылары ситистилэр. Онон, Эрнест Трофимович Мэрикээнэп салайар куорат физиктэрин МХ-н үрдүк ситиһиигитинэн эҕэрдэлиибин. Методическай холбоһукпут миссията – Дьокуускай куоракка физика учууталларын көдьүүстээх, түмсүүлээх эйгэлэрин тэрийии, үөрэхтээһин хаамыыта быыстала суох барарын ситиһии, дьоҕурдаах оҕолору таба көрөн сайыннарыы, өйөөһүн, ону тэҥэ дойду каадырдарын инникитин бөҕөргөтөр соруктаах үөрэнээччилэр инженернэй-тэхиньиичэскэй үөрэҕи ылар баҕаларын күөдьүтүү. Бу сыалбыт-сорукпут ситиһиллиэ, толору туолуо диэн баҕа санаабын биллэрэбин.

Тэрээһин ситиһиилээхтик, кэскиллээхтик ыытыллыбытынан Дьокуускай куорат Үөрэххэ управлениетын начаалынньыга Мария Петровна Петроваҕа махталбын тиэрдэбин.

Оскуола бибилэтиэкэтэ иитэр-үөрэтэр үлэҕэ төһүү күүс буолар, учууталга, үөрэнээччигэ улахан көмөнү оҥорор диэтэххэ, бука, сыыспаппыт буолуо. Бу көстүбэт фронт үлэһиттэрин түмэр МХ туспа, ураты хайысхаларын билистибит. Манна Дьокуускай куорат 17-с №-дээх оскуолатын бибилэтиэкэрин санаатын иһиттибит.

– Пелагея Алексеевна, хас биирдии оскуола бибилэтиэкэтэ туспа суоллаах-иистээх, ураты бырайыактаах. Эһиги үлэҕитин сырдата түһүөххэ эрэ.

– Оннук. Мин бэйэм 2019-2025 сылларга куорат оскуолаларын бибилэтиэкэрдэрин методическай холбоһугун салайан кэллим. Быйылгыттан эдэр кэллиэгэбэр туттардым. Үлэбит сүрүн сыала –  оҕону ааҕыыга, кинигэ кэрэ эйгэтигэр уһуйуу. Бу билиҥҥи информация, интэриниэт, оҥоһуу өй күүскэ сайдыбыт кэмигэр кэккэ уустуктардаах. Ол иһин дьиэ кэргэн, чугас тулалыыр дьон, уһуйаан уонна оскуола, бибилэтиэкэлэр бары бииргэ түмсэн биир сыаллаах-соруктаах үлэлээтэхпитинэ эрэ үтүө түмүктэрдээх буолуон сөп. Биһиги араас көрүҥнээх тэрээһиннэри тиһигин быспакка ыытабыт. Хас биирдии оскуола туспа бырайыактаах. Холобур, Саха национальнай гимназията “Ааҕыы көлүөнэни ситимниир”, 17-с оскуола “Ааҕар киһи билиилээх, билиилээх киһи ситиһиилээх, ситиһиилээх киһи кэскиллээх”, 25-с оскуолаҕа “Ааҕар дьиэ кэргэн – ааҕар оскуола”. Оттон 12-с, 32-с, Марха 1-кы нүөмэрдээх оскуолалара олорор түөлбэлэрин историятын, уулуссаларын үөрэтии бырайыактарынан үлэлииллэр.

17-с оскуолаҕа Оҕо ааҕар, сайдар киинин нөҥүө “Ааптар оҕолор” бырайыакка кыттаммыт, айар дьоҕурдаах оҕолор бэйэлэрин кинигэлэрин таһааралларын ситиһэбит, көҕүлүүбүт. Бу уон иккис хомуурунньукпутун бэчээккэ ыытаары үлэлэһэ сылдьабыт. “Кэскил” оҕо бэчээтин кыһатын кытта биир ситимнээхтик үлэлиирбитигэр үгүс оскуола бибилэтиэкэлэрэ сүрүн тирэх буолаллар. Оҕолор суруйар, айар талааннара сайдар, арыллар. Суруналыыстыка идэтин талааччы элбиир.

Куорат оскуолаларын методическай холбоһуктарын «Перспектива-2025» бэстибээлин куонкурустарыгар биһиги үс сыллаах «Перспективная модель развития методобъединения» бырайыак оҥорон көмүскээтибит, «Систематическая организация деятельности методического объединения» анал аат кыайыылааҕынан буоллубут. Бу бырайыакпыт сүрүн болҕомтону саҥа саҕалыыр, эдэр уонна атын эйгэттэн оскуола бибилэтиэкэтигэр үлэлии кэлбит кэллиэгэлэрбитигэр көмө буолар. Бастатан туран, туох ханнык докумуоннары толоруу ирдэнэрин үөрэтии, сүбэлээһин. Иккиһинэн, наадалаах матырыйаалын анал саайпытыттан буларын ситиһии. Биир сүрүн методическай көмөбүтүнэн «Школа начинающего школьного библиотекаря» буолуо. Онно идэлэрин баһылаабыт уопуттаах настаабынньыктарбыт сүбэ-ама биэриэхтэрэ. Маннык үлэлээтэхпитинэ саҥа саҕалыыр кэллиэгэлэрбит оҕону кытта түргэнник өйдөһүөхтэрэ, судургута суох үлэбит ымпыгын-чымпыгын билиэхтэрэ дии саныыбыт. 

Дьэ, бу курдук үөрэх эйгэтигэр Дьокуускай куоракка 60-с сыллартан саҕаламмыт методическай холбоһук үлэтэ саҥалыы сайдыы тосхоллорун тутуһан, үөрэх хаачыстыбалаах буоларыгар тирэх, көмө буолар.