Ойдом үүммүт хахыйах хатыҥ чараҥҥа кубулуйбута...

Истиҥ көрсүһүүгэ СӨ норуодунай артыыһа Зоя Багынанова салайааччылаах Былатыан Ойуунускай аатынан Саха тыйаатырын артыыстара, бэйиэттэр, аймах-билэ дьоно, биир дойдулаахтара, айар түмсүүлэр, устудьуоннар кыттыыны ыллылар.

Бу күн Варвара Потапова «Барыта баар хоһооҥҥо» диэн сиэпкэ укта сылдьан ааҕарга аналлаах кинигэтэ сүрэхтэннэ.

«Күннээх халлаан» үйэтитэр үлэтэ

Педагогика билимин доктора, профессор Евдокия Михайловна Поликарпова уон сыллааҕыта тэриллибит «Күннээх халлаан» түмсүү үлэтин-хамнаһын сырдатта. Ол курдук, Варвара Потапова айар үлэтин, олоҕун-дьаһаҕын чинчийэр, үйэтитэр соруктаах үс дьоһун кинигэ күн сирин көрбүт: «Мин үүнэр үйэлэргэ үрүҥ алгыспын...», «Мин кэлэр үйэлэргэ кэриэс кэһиибин...», «Сир, Халлаан силбэһэр сүдү ырыата».

«Күннээх халлаан» түмсүү чилиэннэрин билиһиннэрэр тоҕоостоох: СӨ норуодунай артыыһа Зоя Багынанова; философия билимин доктора, профессор Андрей Саввинов; педагогика билимин доктора, профессор Евдокия Поликарпова; филология билимин доктора, профессор Варвара Окорокова; поэт Галина Томская-Айыына; суруналыыстар Евдокия Мостахова, Майя Власьева; СӨ үтүөлээх учуутала Анна Саввинова. Күн бэҕэһээ ахсыс киһинэн СӨ үтүөлээх артыыһа Елизавета Потапова киирдэ.

«Варвара Потапова хомоҕой хоһооннорун ис дьиҥэ, ис номоҕо, ис күүһэ арылла туруо диэн эрэнэбит», – диэтэ Евдокия Поликарпова.

Кыыспыт тыыннаах эбит...

Семен Акимович Потапов – Варвара Потапова хаан уруу аймаҕа, быраата Зоя Багынанова Федот Потаповтыын Ньурбаҕа Варя хомоҕой хоһооннорун ааҕан, умнуллубат түгэни бэлэхтээбиттэрин аҕынна.

– Оо, ол онно аргыардаах ыарахан кэмнэрбитигэр былыт быыһынан үрүҥ күн тыкпытын курдук буолбута. Зоя Петровна хоһоон аахпытын көрбүт-истибит аймах-билэ дьоммут: «Кыыспыт тыыннаах эбит...», – дэспиттэрэ. Аны маарынныыра да бэрт эбит этэ.  

Варя хоһоонугар:

Өҥө суох бороҥ таһаабар

Күөххэ тапталы дьон көрүөхтэрэ...

– диэбитэ. Кини кэнниттэн хоһоонньут кыргыттар бөҕө кутуллан кэлбиттэрэ – хахыйах сордоох хатыҥ чараҥҥа кубулуйбута. Өссө сиибиктэ күөх кырыһы тардан, билигин норуодунай суруйааччылар уонна аан дойдуга аатырбыт поэтессалар халыҥ аармыйалара үөскээтэ.

Мин күүтэбин: хаһан эрэ

Мин хатан эрэр лабаабар,

Өҥө суох бороҥ таһаабар

Күөххэ тапталы дьон көрүөхтэрэ…

Варвара Потапова

Үс өһүөлээх итэҕэллээҕэ

Рафаэль Баҕатаайыскай: «Варвара Потапова эр дьону кытта куоталаспыта уонна эр дьону куоһарбыта», – диэн турар.

Варвара Потапова айымньыларын, олоҕун-дьаһаҕын дириҥник хорутан чинчийэр литературовед Варвара Окорокова талааннаах поэт охсуһааччы буолар аналы талбытын, ону бүүс-бүтүннүү толорбутун, коммунизм пропагандатын ылыныан баҕарбатаҕын кэпсээтэ. Итиэннэ оччотооҕуга, бары дьолу эрэ туойар, паартыйаны уруйдуур, ким да саҥарбат кэмнэригэр дьиҥнээх кырдьыгы хорсуннук хоһуйбутун бэлиэтээтэ.

– Варвара Потапова үс өһүөлээх итэҕэллээҕэ.  Бастакытынан – омугун өйүн-санаатын күүһүгэр, иккиһинэн – төрөөбүт айылҕатыгар, үсүһүнэн – бэйэтигэр, бэйэтин илиитин иминэн, өйүнэн сылыктыыр, өтө көрөр дьоҕуругар, кырдьыксыт сүрэҕэр.

Олоҕу таптыыра

Университекка үөрэппит уһуйааччыта Анастасия Никитична Мыреева Варя литератураҕа тапталын, тылга сүгүрүйэрин долгуйа аҕынна. Кини үөрэнээччитэ Саха тыйаатырыгар «Сайсары» драманы астына көрбүтүн, Чехов «Чайкатын» долгуйа аахпытын, чугастык ылыммытын кэпсээтэ. Итиэннэ: «Кини үрүҥү, күөҕү, ол аата олоҕу таптыыра, ол хоһоонноругар наһаа күүскэ көстөр», – диэтэ.

***

Тэрээһини хомоҕой хоһооннор, ылбаҕай ырыалар киэргэттилэр, истиҥ-иһирэх ахтыылар, ырытыылар ситэрдилэр.

Бу дьоро киэһэ Варвара Потапова поэзията өлбөт-сүппэт аналлааҕын, үүнэр үйэлэргэ үрүҥ алгыс, кэлэр кэмнэргэ кэриэс кэһии буола туруоҕун туоһулаата.