Ордук кэскиллээх, кэнэҕэскилээх идэлэр ханныктарый?

Төлөпүөнүнэн албынныыр түөкүн элбээбит, онтон сэрэхэдийии улааппыт кэмигэр хаһан, хайдах быыс-хайаҕас булан, эппиэттэһэргэ бэлэм респонденнары кэбэҕэстик булан ыйыталларын, кырдьыга, билбит суох. Ол эрээри, ыытар түмүктэрин киһи сэргии ааҕар.
Холобур, бүгүн, бу дьыл балаҕан ыйын 1-10 күннэригэр ыыппыт ыйытыгын – Саха сирин олохтоохторо муҥутуур сэргиир, кэскиллээҕинэн ааттыыр идэлэрэ ханныктарын быһаарбытын ыыппыт.  Билсиэҕиҥ.

Муҥутуур кэскиллээх, инникилээх идэ быһыытынан биһиги өрөспүүбүлүкэбит олохтоохторо туох хайа иннинэ программистары  IT-исписэлиистэрин бэлиэтээбиттэр. Ол киирбит куолас 18 %-нын ылбыт. Иккис миэстэҕэ инженер уонна кылаастаах оробуочйа идэтэ тахсыбыт. Бу идэлэр хайалара да куолас 9 бырыһыанын ылбыттар.  

ИТР ортотугар ордук элбэхтик бырайыагы оҥорооччу, геодезист, энергетик, технолог уонна тутааччы ааттаммыттар.

Оттон оробуочай идэлэртэн чуолаан сыбаарсык, токарь, ЧПУлаах станок эпэрээтэрэр, анал тиэхиньикэ машинистара уонна электрик инники күөҥҥэ сылдьаллар.  

Ону сэргэ кыттыбыт респондант 9 %-а топ-менеджери кэскиллээҕинэн бэлиэтээбит. Ол эрээри ханнык салаа топ-менеджерэ ордук наадатын тоһоҕолоон бэлиэтээччи суох эбит.

Үс инники күөҥҥэ ааттаммыт идэлэргэ стоматолог уонна хирург быраастар ааттаммыттар, оттон 8 бырыһыан кыттааччы байыаннай сулууспалааҕы кэскиллээх идэнэн аахпыт.  

Ыйытыкка хардарааччы 5 бырыһына муҥутуур кэскиллээх, инникилээх идэлээхтэринэн судаарыстыбаннай сулууспалаахтары ааттаабыт. Куолас 5 бырыһыанын финансистар уонна экэнэмиистэр ылбыттар.
Кыттааччы 1 эрэ %-а кэскиллээх, кэнэҕэскилээх идэлэринэн учуутал, юрист уонна аналитик идэтин  ааттаабыттар.

Ыйытыкка хардарбыт Саха сирин олохтооҕун 8 % -а ханнык баҕарар идэ кэскиллээх буолуон сөбүн бэлиэтээбит. Оттон 3 бырыһыаннара... биир да кэскиллээх идэ суоҕун быһаарбыт.

Итинтэн хаалбыт 11% атын барыйааннары, үөһэ ааттамматах идэлэри суруйбуттар. Олор ортолоругар логистиканан дьарыктанааччылар, быыһааччы, маркетолог, уйулҕа үөрэхтээҕэ, билим үлэһитэ, мусукаан космонав, дизайнер, блогер, риелтор, урбаанньыт, HR-менеджер идэлэрин уо.д.а. бааллар.

Эр дьон чуолаан, ИТР, кылаастаах оробуочай, байыаннай уонна судаарыстыбаннай сулууспалаах идэлэрин бэлиэтииллэрэ чопчуламмыт.

Оттон дьахталлар эр дьоҥҥо тэҥнээтэххэ ордук программист топ-менеждер, араас хайысхалаах быраас идэтин  талаллар эбит. Куорат олохтооҕо кэрэ аҥаардар үгүс өттүгэр ханнык баҕарар идэ кэскиллэниэн сөбүн ыйаллар үһү. Дьэ, ити курдук.

Оттон эһиги санааҕытыгар, ханнык идэ ордук иникилээх, кэнэҕэскилээх буолуон сөбүй? Ыйытык түмүгэр толору сөпсөһөҕүт дуу? Таах да, куһаҕан, туһата суох да диэн идэ суох. Хас биирдии киһи ордорор, чорбото тутар идэтэ атын буоллаҕа.

Туох хайа иннинэ атын суол толкуй долгутар. Холобур, оробуочай идэлээх диписиит буолар чинчилээх. Суолу оҥорооччу, ыраастааччы, таас дьиэни тутааччы ортотугар олохтоох омук көстүбэтин тэҥэ. Кэлии дьон үлэлээбэтэ буоллар, ким үлэлиэ-хамсыа эбитэ буолла? Бэл, оптуобус суоппара куорат сииргэ тиийбэтин санааҥ. Биир өттүттэн үлэ суох, көстүбэт аатырар, ол кэмҥэ үлэһиккэ, чуолаан оробуочай идэлээхтэргэ наадыйыы баар бөҕө. Бэл, быраас, учуутал, атыыһыт тиийбэт. Тыа хаһаайыстыбатын салаатын исписэлиистэрэ тиийбэтин туһунан этэ да барыллыбат. Нолуок сокуонугар уларыйыы киирэн, урбаанньыттар маҕаһыыннарын сабыталаан эрэллэрэ эмиэ толкуйдаппат буолар туһа суох. Оччотугар дьон хайдах, хантан харчыланан, дохуоттанан олороллоро туһунан толкуйу эрэйэр.