​​​​​​​Олоххо саамай туһалаах сүбэлэр

1. Уугун хана утуй. Кырата 8 чаас утуйуохтааххын. Түүн ортотугар диэри ааҕар, тэлэбиисэр көрөр эбэтэр көмпүүтэргэ олорор үгэһи бырах. Ол оннугар биир чаас эрдэ уһуктан, сөбүлүүр дьыалаҕынан дьарыктан.

2. Испииһэктэри уонна былааннары таптыырга үөрэн. Хас биирдии күн ураты, ону туһата суох олоруу – буруй! Тугу оҥоруохха, атыылаһыахха, ааҕыахха наадатын испииһэгин оҥор эбэтэр, боростуойдук эттэххэ, ситиһии сурунаалын тутун! Бу эн олоххун өссө тэрээһиннээх уонна таһаарыылаах оҥоруоҕа.

3. Үтүөнү оҥор. Соҕотох олорор саастаах ыалгар килиэптэ атыылас, эдэр ийэҕэ оҕотун кэлээскэнэн кирилиэһинэн таһаарарыгар көмөлөс, билбэт киһиҥ оҕото ытыырын уоскут, уулуссаҕа сылдьар ыты аһат – элбэх бириэмэни, харчыны, күүһү-уоҕу эрэйбэт үтүө дьайыылар испииһэктэрэ муҥура суох...

4. Олоххор куһаҕаны ыытан кэбис. Хас биирдии күн – хартыына. Төрөппүттэр холуста биэрэллэр, дьылҕа – арааманан хааччыйар, уопсастыба – кыраасканы биэрэр, ол гынан баран ону бэйэҥ уруһуйдуохтааххын! Зебраны өйдөө: үрүҥ уонна хара балаһа. Оттон кыһалҕаҕын эбэтэр алдьархайгын кыайбатаххына, үйэҥ тухары хараҥа балаһаҕа хаалан хаалыаҥ.

5. Хаһан да кимиэхэ да ымсыырыма. Ымсыырыы – биир саамай алдьатыылаах иэйии. Баҕа санааҕын оҥорон көр, ситис, атын киһи баҕа санаата туолбатыгар баҕарыма.

6. Мөккүһэргин тохтот. Атыыһыттары, бииргэ үлэлиир дьоҥҥун, аймахтаргын, доҕотторгун, билбэт дьоҥҥун кытта интэриниэтинэн мөккүһэн төһө бириэмэни уонна күүскүн барыыргын ааҕан көр.

7. Ситиһиилэриҥ иһин бэйэҕин наҕараадалыыргын умнума. Бэйэҕэр туох эрэ кэрэни уонна атын үчүгэй маллары бэлэхтиир туһалаах. Бу эйигин саҥа сыаллары ситиһэргэ көҕүлүүр.

8. Сөпкө аһаа. Этиҥ-сииниҥ сөптөөхтүк үлэлииригэр туох баарынан хааччый. Оҕуруот аһын, фруктаны, куруппалары, балыгы, сыата суох эти уо.д.а. доруобай аһы сиэ. Бутербродтары сииртэн уонна утуйаары сытан аһары аһыыртан туттун.

9. Бэйэҕин таптаа. Улахан киһи олоҕор кыбыстарга миэстэ суох, кинилэр эйигин хаайаллар уонна санааҕын этэргин мэһэйдииллэр. Ону таһынан, бэйэтин таптаабат, сыаналаабат киһини ким таптыан сөбүй?

10. Куһаҕаны оҥорор дьону тэйит. Атаҕастыыр ​​кэргэн, эрэлэ суох доҕор, үөҕэр-мөҕөр салайааччы – кинилэргэ хайаларыгар да эн олоххор миэстэ суох. Маны туораппатаххына, дьылҕаҥ хаһан да дьоллоох буолар кыаҕы биэриэ суоҕа.

11. Спордунан дьарыктан. Фитнес, йога, үҥкүү, аэробика, футбол, баскетбол – эт-хаан дьарыга барыта олоҕуҥ биир чааһа буолуохтаах.

Дьарыкка кыайан сылдьыбат буоллаххына, дьиэҕэр күннэтэ дьарыктаныы сөптөөх.

12. Интэриэһинэйдик олор. Үлэ – дьиэ, дьиэ – үлэ – бу барыта күннээҕи, көннөрү, толору олоҕу биэрбэт. Кэнсиэрдэр, быыстапкалар, трениннэр, испэктээктэр, премьералар, доҕоттору кытта көрсүһүүлэр, ойуурга тахсыы, айан, сөбүлүүр дьарыктар – сынньалаҥҥын араастык атаарартан куттаныма, ол эрээри, биллэн турар, аралдьыйыыны олоххор сүрүн дьарык оҥостума!

13. Бэйэҕэр иэйиини бэлэхтиир сөбүлүүр үлэҕин бул. Сөбүлээбэт дьыалаҕын оҥорон ситиһиини ылыаҥ суоҕа.

14. Кыраттан да үөрэргэ, астынарга үөрэн, оччоҕо хаһан баҕарар куһаҕаны утары кыахтаах буолуоҥ.

15. Сыалбын ситистим диэн тохтоон хаалыма. Биир чыпчаалы баһылаан баран, атын чыпчаалы көрдөө. Оччоҕо олоҕуҥ хайаан да ис хоһоонноох буолуоҕа.

16. Кыһалҕаҕа хаһан да бэринимэ. Биир мэһэйгэ иҥнэн хааллаххына, соччонон өссө элбэх мэһэй тута үөскүөҕэ. Оттон күүстээх майгылаах дьонтон ыарахаттар куттаналлар.

17. Саҥа олоҕу ыраас илиистэн саҕалыыртан куттаныма. Өйдөө, олоххун уларыппат соҕотох суол – өллөххүнэ эрэ! 40, 50, 60 эбэтэр 70 сыл – бириигэбэр буолбатах. Хайа баҕарар сааска дьоллоох буолуохха сөп.

18. Кинигэни кытта доҕордос. Анал литература, классика, аныгы да – олоххо баар холобурдар уонна сыаналаах сүбэлэринэн баайдар.

19. Дьиэҕин уонна үлэлиир сиргин ыраастык тут. Наадата суох маллары мунньума, эйигин ыган кэбиһиэхтэрэ.

20. Олоҕу таптаа уонна хас биирдии мүнүүтэтиттэн астын!