Аныгы кэмҥэ хас биирдии оҕо, харчылаах эрэ буол, этэргэ дылы, биэстии да куруһуокка сылдьыан сөп. Сүрүнэ, баар миэстэҕэ хапсыаххын наада.

Урукку курдук оҕо кылааһыттан тахсыбакка олорон, бэйэтэ баҕарбыт куруһуогун талла, суруйтарда да, бүттэ, куруһуокка дьарыктанан барар кыаҕа суох. Баҕар, тыа сирдэригэр уруккулуу буолуо. Оттон куорат сиргэ олорооччуларга туһугар мучумааннаах. Госуслуга порталга киириэххин, куруһуоктарга суруйтарыыга анаммыт болдьоҕу эрдэттэн билэн, ол кэми баттаһан, суруйтара охсуоххун наада. Бастакынан куруһуогунан хааччыллыахтаах араҥалар инники уочарат киирэллэр. Аны, ону хааччыйар тиһиктэрэ үлэлиир-үлэлээбэт буолан, моһуоктуура эмиэ баар буолар. Интэриниэти, судаарыстыбаннай өҥө порталыгар сатаан “хаардыы хаампат”, тута барытын быһаарсыбат төрөппүт эмиэ баар. Быһата, биһиги кэммитигэр баҕарбыт куруһуоккар оҕоҕун суруйтарыы – олус судургу буолбатах чинчилээх. Сороҕу куруһуок төлөбүрэ салыннарар. Ол эрээри эһиил ол төлөбүр кээмэйиттэн кыра да буоллар өлүүскэтин төннөрүөххэ сөп.

Куруһуокка, сиэксийэҕэ төлөөбүт суумаҥ сороҕо төннөр кыахтаах

Хайдах? Бу үлэлиир төрөппүттэргэ, опекуннарга, попечителлэргэ сыһыаннаах. Ол эбэтэр хамнаскыттан төлөөбүт подоходнай нолуоккуттан (НДФЛ) куруһуогуҥ төлөбүрүн кыра өлүүскэтэ “нолуок вычетын” быһыытынан төннүөн сөп. Төннөр суума кээмэйэ биир үөрэнээччигэ биир сылга, муҥутаан 14, 3 тыһ. солк. буолар кыахтаах.

*Бу маннык  “вычет” оҕо саадыгар үөрэх төлөбүрдээх өҥөлөрүн туһанааччыларга эмиэ сыһыаннаах. Кылаабынайа, ол өҥөнү оҥорор, куруһуоктары тэрийэр тэрилтэ үөрэхтээһин дьарыгын ыытарга көҥүллээх (лиссиэнсийэлээх) буолуохтаах. Ону биир бастакынан чопчулаһан баран, куруһуокка суруйтарар ордук.

Маннык “вычеты” муусуканан, уруһуйунан, омук тылларын үөрэтиинэн дьарыктыыр төлөбүрдээх куруһуоктарга,  оҕо саада оскуолаҕа бэлэмниир харчылаах куурустарыгар сылдьар, ону тэҥэ судаарыстыбаннай, лиссиэнсийэлээх кэтэх оскуолаларга, тэрилтэлэргэ баар төлөбүрдээх дьарыктарга сылдьааччылар туһаныахтарын сөп.

Оҕо 18 эбэтэр 24 сааһыгар диэри бэриллэр

Оҕо төлөбүрдээх куруһуокка, сиэксийэҕэ сылдьар кэмигэр 18 сааһын туола илик буоллаҕына туһаныахха сөп. Арай онтон салгыы кини күнүскү төлөбүрдээх үөрэххэ киирэр түгэнигэр “вычеттанар” кэм 24 сааһын туолуор диэри уһаан биэрэ.

Болҕой: Бу манна көрсүллэр ороскуот муҥутуур үрдүк сыллааҕы кээмэйэ биир оҕоҕо 110 тыһ. солк. элбиэ суохтаах. Бу икки төрөппүккэ иккиэннэригэр бэриллэр лимиит. Ол аата, биир оҕоҕо муҥутаан элбээбитэ сылга 14 тыһ. 300 солк. төннүөн сөп (110 тыһ. 13 бырыһыана итиччэ буолар)

 “Вычеты” хайдах оҥорторулларый?

Бу маннык ыйытыы үөкээбитэ чахчы.

1.Төрөппүт, үөһэ суруллубутун курдук, туох хайа иннинэ оҕото куруһуокка, сиэксийэҕэ сылдьар тэрилтэтэ лиссиэнсийэлээҕин-суоҕун чопчулаһыахтаах. Лиссиэнсийэтэ суох тэрилтэ буоллаҕына, ыларыҥ суох буолар.

2.Төлөбүрдээх дьарыгын иһин төлөһөн баран, куруһуогу ыытар тэрилтэттэн ону кэрэһилиир өҥөнөн туһаныы иһин төлөбүр туһунан ыспыраапканы көрдөөн ылаҕын. (Сорох тэрилтэлэр нолуок уорганыгар быһа ыыталлар үһү).

3. Ол кэннэ ФНС саайтыгар эбэтэр Госуслуги порталын туһанан, Тус кэбиниэккэр киирэн, “вычетта” оҥоруҥ диэн сайабылыанньаны толорон ыытаҕын. Сигэтэ: Личный кабинет налогоплательщика

*Бэйэ сатаабат түгэнигэр төрөппүт үлэлиир тэрилтэтин бухгалтериятын нөҥүө оҥорторуон, сайабылыанньалатыан сөп.

2024 сылтан бэттэх “вычеты” аахтарар сайабылыанньаҕа төлөбүр чиэгэ хайаан да баар буолуохтааҕа ирдэммэт оҥорбуттара. Ол эбэтэр куруоһуокка дьарыктыыр тэрилтэ биэрбит ыспыраапката эрэ наада, ону сайабылыанньаны кытта холбуу ыытыллыахтаах.

Үчүгэйэ, маннык “вычеты” иннинээҕи үс сылга төлөөбүккүн мунньан баран ылыаххын сөп. Ол аата, быйыл төрөппүттэр оҕолоро 2023, 2024 уонна 2025 сылга төлөбүрдээх куруһуокка, сиэксийэҕэ сылдьыбыт ыспыраапкаларын туттаран, тута үс сыллааҕыны ылар бырааптаахтар. Оттон быйылгы сыллааҕы эһиил бэриллэр.

Маныаха подоходнай нолуок кээмэйэ, ипотека кирэдьиитин, доруобуйаны харчыга эмтэтии иһин ылар “вычетыҥ” кээмэйэ эмиэ кырата суох суолталаах. Хастыы да көрүҥ “вычеты” оҥотторор дьон баар. Онон суоттаан көрөр ордук. Чуолаан ити үгүөрүтэ суох хамнастаах, биир оччо кыра нолуогу төлөөбүт үлэһиттэргэ уонна саҥа үлэҕэ киирбит, кыра нолуогу төлөөбүт үлэһиттэргэ сыһыаннаах. Тоҕо диэтэххэ, ити “вычет” хантан да халлаантан кэлэн түспэт, үлэлээбит хамнаскыттан тутуллубут нолуоктан төннөрөллөр.