Нэһилиэстибэ бэлэхтээҕэр уонна кэриэс суруктааҕар тугунан ордугуй?

Нэһилиэстибэ дуогабара

– Нэһилиэнньиккэ (ол эбэтэр кэнэҕэһин ол баайы ылааччыга) лотерея тэҥэ эрээри, чопчу уонна өйдөнөр быраабылалардаах. Оттон уонна хаһан эрэ «ити дьиэ миэнэ буолар диэн тирэхтээх курдук сананар буоллаҕа. Нэһилиэстибэ дуогабара чуолаан баайы-дуолу бас билээччигэ быдан табыгастаах: чугас киһитигэр хаалларыахтаах баайын тиһэҕэр диэри бэйэтэ хонтуруоллуур кыахтанар. Бэлэхтээбит (дарственное) кэннэ курдук, тута туга да суох хаалбаккын.

Тоҕо ордугуй?

Бастакытынан, бэлэхтииртэн (дарственнайтан) ордуга – нэһилиэстибэ быһыытынан хаалларарга суоттаммыт кыбартыыраҥ тиһэх күҥҥэр диэри эн бас билиигэр сылдьар. Онон нэһилиэстибэ дуогабара баарын да иһин, баҕардаххына, наада тирээтэҕинэ эбэтэр нэһилиэнньигиҥ усулуобуйатын толорботоҕуна, атыылыыр, дьоҥҥо да уларсар быраабыҥ оннунан хаалар. Олохтон букатыннаахтык туораатаххына эрэ баайыҥ-дуолуҥ нэһилиэстибэ дуогабарыгар суруллубут киһиҥ толору бас билиитигэр көһөр.

Нолуок чааһыгар да барыстаах. Чугас аймахха киирсибэт (оҕоҥ, иитэ ылбыт оҕоҥ, сиэниҥ, эриҥ-ойоҕуҥ, төрөппүтүҥ буолбатах) киһиэхэ (холобур, саахсата суох олорор киһигэр, ырааҕынан аймаххар, чугастык санаһар ыалгар, ыраах аймаххар) бэлэхтиир буоллаххына, бэлэҕи ылааччы судаарыстыбаҕа НДФЛ (дьиэ кадастровай сыанатыттан тутулуктанан 13 эбэтэр 15 бырыһыаны) төлүүр. Оттон нэһилиэстибэннэй дуогабарга олоҕуран дьиэ ананарыгар туох да нолуок төлөммөт.

Үсүһүнэн, нэһилиэнньик туох усулуобуйа ирдэнэрин эрдэ билсэн баран илии баттыыр. Ол илии баттаата да, кыбартыыра бэлэҕи тута  ылбат, дуогабардааҕа олохтон туораатаҕына биирдэ ылар.

Кэриэһи (завещаниены) суруйбут киһи онтун хаһан баҕарар уларытыан сөп. Оттон нэһилиэстибэ дуогабарыгар илии баттаһан баран онтугун икки өрүт биир санааҕа кэллэҕинэ эрэ, биир сүбэнэн көтүрэр кыахтаахтар. Оттон нэһилиэстибэ дуогабарын түһэрсибит нэһилиэстибэ биэрээччи ол дуогабарыттан аккаастанар түгэнигэр хайаан да онтун официальнайдык уонна анараа өрүтүн сэрэтэн эрэ баран, нотариус нөҥүө уларытыан сөп.

Биллэн турар, итинник дуогабары түһэрсиэх иннинэ нэһилиэстибэни ылааччыттан туох эбэһээтилистибэ ирдэнэрин чопчулуур наада. Холобур, дьиэлээх киһини көрөр-харайар, туһааннаах тутуу хомунаалынай төлөбүрүн төлөһөр, нэһилиэстибэ дуогабарынан дьиэтин биэрэр киһини олохтон туоруор диэни олордор эбэһээтэлистибэни ылыныан сөп. Оттон ол усулуобуйаны толорбот түгэнигэр – дьиэ киниэхэ нэһилиэстибэнэн бэриллибэт.

Иккиһинэн, нэһилиэстибэ дуогабарын көтүрэр уустук. Завещаниены биир эрэ өрүт билэр, соҕотох киһи дьаһаныыта. Оттон нэһилиэстибэннэй дуогабарга икки эбэтэр онтон элбэх өрүт кыттар, дуогабар халыыбын (стандарт) толоруу балай эмэ мачайдаах эрээри, дакаастабыла күүстээх. Ол эбэтэр нотариус дуогабар түһэрсэр кэми барытын биидьийэҕэ устар уонна ити кэмҥэ дьиэни биэрээччини ыгыы-түүрүү, моһойон суруйтарыы суоҕун көрдөрөр дакаастабылынан хааччыйар эбээһинэстээх.

Оттон нотариус ити биидьийэтэ баар буолан, кэнэҕэһин ойон кэлэн бырачыастыыр кыаллыбатын тэҥэ. Ол эрээри манна биир “ноолоох”. Ол дуогабарга олоҕуран, нэһилиэстибэҕэ бэриллэр дьиэҕэ сокуоннай сааһын туола илик оҕо уонна бэйэтин-бэйэтэ хааччынар кыаҕа суох дьиэ олохтоохторо (иждивенцы) баар түгэннэригэр, кинилэргэ ананар булгуччулаах өлүү-чаас баар буолара ирдэнэр. Ханнык да түгэҥҥэ өлүүскэлэрин ылыахтаахтар. Иккиһинэн, саҥа дуогабар эрдэ түһэрсиллибит дуогабары уларыппат, бастааҥҥы баттаммыт нэһилиэстибэ дуогабара күүһүн сүтэрбэт.

Быһата, нэһилиэстибэ дуогабара диэн – баайы-дуолу бас билээччи (нэһилиэстибэлээччи) уонна кэнэҕэһин кини оннугар ол баайы-дуолу нэһилиэстибэ быһыытынан ылааччы икки ардыларыгар түһэсиллэр сөбүлэҥ буолар. Онуоха нэһилиэстибэлээччи кини олохтон туоруур түгэнигэр ол баайа-дуола кимҥэ уонна ол кини ханнык усулуобуйаны толордоҕуна бэриллиэхтээҕэ дуогабарга сиһилии суруллуохтаах. Көннөрү кэриэс суруктан атыннаах: дуогабар түһэрсээччи өрүттэр  иккиэн эбэһээтилистибэ ылыналлар.  Үөһэ суруллубут усулуобуйалары сэргэ, бэл, кини дьиэтээҕи кыылларын кини оннугар көрө хаалара, кэмиттэн кэмигэр үбүнэн-харчынан көмөлөһөрө, биисинэһигэр көмөлөһүөхтээҕэ уо.д.а. киириэн сөп.

Чопчулуубут: нэһилиэстибэ дуогабарыгар этиллэр баай-дуол нэһилиэнньик бас билиитигэр эбэһээтилистибэтин толорбут түгэнигэр эрэ көһөр.

Нэһилиэстибэлээччи итинник дуогабары бэйэтин быһаарыытынан тохтотор түгэнигэр, нэһилиэстибэ быһыытынан ылыахтаах киһи ол дуогабар усулуобуйатыгар олоҕуран, ороскуотурбут түгэнигэр, ол үбү нэһилиэстибэлээччи төннөрүөх кэриҥнээх. Ол аата кэнэҕэһин дьиэтин биэриэх буолан, ол дьиэтин, холобур, өрөмүөннэтэн, оҥотторон баран,  анараа киһи кини эрэйбит усулуобуйатын толорбутун кэннэ, “чэ, табыллыбат эбит” диэн баран кураанаҕы куустарара сокуонунан күөмчүлэнэр.

2. Кэриэс суруйууттан нэһилиэстибэ дуогабарын сүрүн уратыларын өссө төгүл санатыһыаҕыҥ.

3. Юридическай өттүн чиҥэтиэҕиҥ

Булгуччулаах ирдэбил: дойду сокуона дьиэҕэ олорор, үлэлиир кыаҕа суох аймахтары (холобур, сокуоннай саастарын ситэ илик оҕолору) хаһан баҕарар көмүскүүр. Кинилэр дуогабар ис хоһоонуттан тутулуга суох нэһилиэнньик быһыытынан тустаах өлүүскэлэрин ылыах кэриҥнээхтэр.  

Докумуону толоруу: нэһилиэстибэ дуогабарын хайаан да нотариус бигэргэтэрэ булгуччулаах. Илии баттаһыы кэмигэр, үөһэ суруллубутун курдук, нотариус бас билээччи бу дьайыытын, быһаарыныытын өйдөөн-дьүүллээн туран оҥорорун уонна киниэхэ күһэйии оҥоһуллубатын бигэргэтэр гына, биидьийэҕэ устуохтаах.

Нэһилиэнньиккэ  сэрэхтээх өрүтэ диэн – нэһилиэстибэни бас билээччи анаабыт баайын-дуолун атыылыан эбэтэр бэлэхтиэн сөп. Оннук түбэлтэҕэ нэһилиэнньик хаалбыт актыыбы, көрсүбүт ночоотун төннөттөрөр кыахтаах.

Бу суруйуу – уопсай билиһиннэрии, эбии билии быһыытынан бэрилиннэ. Онон кэнэҕэһин бутулла-тэккиллэ сылдьыбат, сыыһа дьаһаммыппын диэн кэмсиммэт гына, нэһилиэстибэ дуогабарын, бэлэхтээһин уонна кэриэс суруйуу уратыларын, ордук өрүттэрин анал идэтийбит юристартан, нотариустартан лаппыйан ыйыталаһар, сүбэлэтэр куолу. Дьэ, ол эрэ кэнниттэн ити үс көрүҥтэн хайата чуо эйиэхэ барсарын быһаарын.