Нэһилиэк түмэлин түбүктэрэ

Үүнүү-сайдыы, үлэлээх-хамнастаах буолуу барыта түмэли кытта ситимнээх. Хатас нэһилиэгэ түмэллээх буоларыгар баһылыктарбыт П.А. Баишев, П.А. Козлова, Е.П. Пермяков, тэрилтэ урукку салайааччыта Р.М. Аргунова сыаллаах-соруктаах үлэлэрэ улахан өҥөлөөх. 

Түмэл күн бүгүн Петр Анатольевич Баишев салалтатынан айар-тутар. Үүммүт 2026 сыл биир сүдү кыайыытынан «Хатас» сопхуос үбүлүөйүгэр анаммыт 800 страницалаах, 1200-тэн тахса киһини сэһэргиир кинигэ буолбута.

Оттон муус устар ый 7 күнүгэр Дьокуускай куоракка уопсай үөрэхтээһин 100 сылынан Хатаска оҕо туһугар үлэлиир тэрилтэлэр «Хатас нэһилиэгин иитэр-үөрэтэр эйгэтэ» диэн бырайыактарынан «Ситим» айымньы дьиэтин быыстапката арылынна.

«Ситим» айымньы дьиэтин устуоруйатыгар кыһыл көмүс буукубанан суруллар сирдьит сулус буолбут үс талба талааннаах дьон баара – быйыл 85 туолуохтаах Калачев Анатолий Петрович, 80 туолуохтаах Иванов Семен Степанович уонна 85 сааһын бэлиэтиэхтээх Копырин Иван Васильевич.

Анатолий Петрович, омос көрдөххө, чуумпуну уйгуурдубатарбын ханнык диэбиттии үөмэр-чүөмэр хаамардыын-сиимэрдиин, саҥарардыын-иҥэрэрдиин сэмэй майгыны кытаанах буолууну кытта олус бэркэ алтыһыннара. Мындыр салайааччы ситиһиэхтээҕин хайаан даҕаны ситиһэр, кыайыахтааҕын кыайар идэлээҕэ. Этэргэ дылы, киниэхэ «ээх» диэбиккин кулгааҕыҥ эрэ истэн хаалар түгэннэрэ элбэҕэ. Ол да иһин «90-с сыллар дьаамалара» диэн аатырар кэмҥэ Хатаска эбии үөрэхтээһин тэрилтэлэрэ үлэлэрин тохтоппотохторо. Онно кини үп-харчы, матырыйаал булар-талар дьоҕура төһүү буолбута. Араас технологияларынан оҕолору ситимнээхтик үөрэтии түмүгэр оччотооҕу оҕолортон эргиччи мындыр, толкуйдаах урбаанньыттар да тахсыбыттара, маастар да буолбута.

Өскөтүн Анатолий Петрович булар-талар, уопсай үлэни барыллыыр, ирдиир буоллаҕына, Семен Степанович Иванов айылҕаттан бэриллибит талаанынан авиамоделирование эйгэтигэр сойуус таһымыгар тиийэ көрдөрүүлэрдээх салайааччы, уһуйааччы этэ. Оҕо айар-тутар дьоҕурун сайыннарарга сөптөөх тылы-өһү булан, тоҕоостоох түгэннэргэ нэмийэн биэрэн, күүс-уох, бэйэҕэ эрэл кыымын уматар ураты талааннааҕа. Ол түмүгэр киниэхэ дьарыктаммыт уолаттар көтөр сөмөлүөтү, сүүрэр массыынаны оҥороллоругар киһи таба тутарыгар сүрдээх уустук кып-кыра араас чаастарын иһэрдэллэригэр, килиэйдээн холбуулларыгар төһөлөөх тулуур, дьаныар наада буолуой?!

Онтон Иван Васильевич Копырин мастан, муостан оҥоһук өттүгэр үлэлэспитэ. Кини үөрэтэн оҥотторбут оҥоһуктарын – оонньуурдар, туттар тэриллэр уо.д.а. – баһыйар өттө саха норуотун олоҕун кэпсииллэр-сэһэргииллэр. Инньэ гынан киниэхэ дьарыктаммыт уолаттар, кыргыттар даҕаны дьиэ кэргэн ис тутулугар сахалыы тыыны киллэрэргэ бэлэм тахсаллара диэтэххэ, омун буолбатах.

Бу үс көһөҥө талаан, дьоҕур, үлэ диэн баран муннукка ытаабыт үтүөкэн дьон үлэлэрин үтүө түмүктэрэ сылтан сыл салҕанан баран иһэр биир чаҕылхай түгэнин хайаан даҕаны ахтан-санаан ааһыахха наада дии саныыбын. Ол курдук, Хатаспыт саҥа ыһыахтыыр сиригэр сылын аайы кыралаан эбиллэ турар сэргэлэри, киирэр аартыктары Хатас олохтоохторо уонча киһи бэйэлэрэ оҥоро-тута, айа сылдьаллар. Ол дьонтон аҥаарыттан ордуга – кинилэр үөрэнээччилэрэ!

* * *

Билигин «Ситим» тэрилтэни салайар Саргылана Тарасовна Стручкова кини иннинээҕи дириэктэр Раиса Михайловна Аргуноваттан элбэххэ үөрэммитэ, бииргэ сүүрэн-көтөн, тэрилтэ бүгүҥҥү күнүн торумнаспыта. Оттон Раиса Михайловна эстафетаны Анатолий Петровичтан тутан, үлэ эйгэтин биллэрдик кэҥэппитэ, саҥа теплицалары туттарбыта. Куорат туонатыттан ордон, өрөспүүбүлүкэ, Арассыыйа да таһымыгар аат-суол, чиэс-бочуот суолун тэлбитэ. Бу хардыылары кини аҕыйах сыл иһигэр оҥорбута. Үлэлиэн баҕалаах, кыахтаах хамаанданы хомуйбута. Саргылана Тарасовна бу таһымы өссө кэҥэтэн, хамаандатын өссө хаҥатан, Хатаспыт устуоруйатын түмэлигэр киһи хараҕа халтарыйар, сүрэҕэ өрүкүйэр дьикти кэрэ быыстапка турар.

Быыстапка уонча күн туруоҕа. Күн аайы оҕолорго, улахан дьоҥҥо туһуламмыт маастар-кылаастар баар буолуохтара. Кэлбит киһи кэрэни кэрэхсээн, эбиитин бэйэтин илиитинэн оҥорбут оҥоһугун тутан барыа.

Күн бүгүн «Ситим» айымньы дьиэтигэр икки СӨ норуотун уус-уран айымньытын маастара – Анастасия Ивановна Алексеева уонна Надежда Игоревна Тюляхова, РФ иитиигэ уонна үөрэхтээһиҥҥэ Бочуоттаах үлэһитэ Саргылана Тарасовна Стручкова, РФ үөрэхтээһин эйгэтин Бочуоттаах үлэһитэ Зоя Васильевна Мордовская, СӨ үөрэхтээһинин туйгуннара Федора Константиновна Андросова, Сардана Михайловна Кычкина, Михаил Дмитриевич Сивцев, Семен Егорович Уваровскай, СӨ култууратын туйгуна Татьяна Григорьевна Окорокова, ону таһынан уонча үрдүкү категориялаах уһуйааччылар айаллар-туталлар. Биир тылынан эттэххэ, иитэр-үөрэтэр өттүгэр бу тэрилтэ хаачыстыба даҕаны, ахсаан даҕаны өттүгэр бастыҥ. Иитиллээччилэр үгүс элбэх ситиһиилэриттэн талан этэр буоллахха, Аврора Кириллина «Өбүгэ ситимэ» («Профессионалы-2026”) диэн күрэх өрөспүүбүлүкэтээҕи түһүмэҕин кыайыылааҕа, Наина Андреева, «Модница» куруһуок уһуйуллааччыта, С.П. Королев аатынан научнай-практическай конференцияҕа «Космоэкспо» секцияҕа бастыҥтан бастыҥнара, «Airclub» куруһуокка дьарыктанар Егор Уваровскай СӨ үөрэх министиэристибэтин тэхиньиичэскэй көрүҥнэргэ спордун кыайыылааҕа, Кира Неустроева дуобакка Бүтүн Арассыыйатааҕы турнирга 3 миэстэлээх уо.д.а. Быһатын эттэххэ, хас биирдии куруһуок иитиллээччитэ аччаабыта өрөспүүбүлүкэ таһымыгар тахсыбыт бастыҥ көрдөрүүлээх үлэлии-хамсыы сылдьар.

Мантан саас Хатаспыт нэһилиэгин түмэлигэр тэрилтэлэр быыстапкалара туруоҕа. Сомоҕолоһуу сылыгар түмсүөҕүҥ, бииргэ буолуоҕуҥ!