Намҥа экологическай этэрээт табах, энергетик атыытын аҕыйаппыт

Манна оҕолор сайыҥҥы сынньалаҥнарын чахчы туһалаахтык атааралларын «Киин куорат» ыйытыыларыгар хоруйдара туоһулуур.

Анна Ильинична Слепцова, Нам улууһун Ленскэй нэһилиэгин Олохтоох дьаһалтатын саастарын ситэ илик оҕолору кытта үлэҕэ эппиэттээх үлэһитэ:

– Анна Ильинична, бу этэрээккэ оҕолор төһө баҕаран кытталларый?

– Букатын сыл саҕаланыаҕыттан, тохсунньу ыйтан, ыйыталаһаллар. Оҕолор туһалаах дьыаланан дьарыктанар буоланнар, төрөппүттэр эмиэ сэргииллэр. Элбэх оҕолоох ыаллары, соҕотох төрөппүтү, АБДь сыһыаннаах, о.д.а. дьиэ кэргэттэри учуоттуу сатыыбыт.  Биллэн турар, үлэ төрөппүт сайабылыанньатыгар олоҕуран барар. Этэрээт 2014 сылтан Олохтоох дьаһалта иһинэн үлэлиир. Быйыл үбүлээһин кырыымчык буолан, 20 оҕону хаптыбыт. Ол иннинээҕи сылларга 100-түү оҕону ылар этибит. Оҕолор нэһилиэк ыраас турарыгар улахан көмөлөөхтөр. Кинилэр маны таһынан үлэлээн хамнас аахсаллар. Хамнастара Олохтоох дьаһалта, улуус уонна өрөспүүбүлүкэ бүддьүөттэриттэн төлөнөр.

Маннык үлэнэн, дьиҥинэн, дьарыктаммыппыт ыраатта. Онтон 2014 сылтан «eCOnam» сервис этэрээтин тэрийбиппит. Экологическай хайысхалаах диэн өйдөбүлтэн. Волонтёрский этэрээт диэхпитин, хамнастаахтар. Ол иһин Олохтоох дьаһалтаҕа тупсарыы хайысхатыгар көмөлөһөр сервис этэрээтэ буолбуппут. Анал балаһыанньалаахпыт.

Хара бастакыттан Олохтоох дьаһалтаны, Намнааҕы дьарыктаах буолуу киинин, Нам 1№-дээх оскуолатын, «Түөлбэ» оҕо киинин, ону таһынан Психологическай киин Намнааҕы филиалын кытта бииргэ үлэлэһэбит. Былырыыҥҥа диэри лааҕыр быһыытынан оскуола баазатыгар эбии арыллара. Быйыл, үп суоҕуттан, оскуола лааҕыра үлэлээбэтэ. Биллэн турар, бастатан, бөһүөлэги тупсарыыга үлэлиибит. Нам сэлиэнньэтин киин уулуссаларын, сквердэрин, болуоссаттарын ыраастыыбыт. Бастакы сезон 336 куул бөҕү-саҕы хомуйбута. Бу күннэргэ иккис сезон 130 куулу хомуйда. Олохтоохтор бөҕү оҕолор хомуйалларын көрөн, уопсастыбаннай сирдэри сыыһардартан туттунуохтара диэн баҕа санаалаахпыт.

– Иитэр үлэҕитигэр тохтуохха. Үөрэнээччилэр табаҕы, энергетигы атыылыыр сокуону кэһиини бэйэлэринэн билсэллэрин сэргээтибит. Ол туһунан кэпсээ эрэ, Анна Ильинична.

– Биһиги бырайыакпыт сүрүн уратытынан иитии өттүгэр араас эксперименнэри, ааксыйалары ыытарбыт буолар. Ол курдук, улууспут килбэйэр киинигэр олорор дьон уонна ыалдьыттар бөххө сыһыаннарын билээри, социальнай эксперименнэри ыыппыппыт. Ол түмүгүнэн социальнай ролик оҥорбуттара.

Өссө биир сылын аайы ыытар социальнай бырайыакпытын «Контрольная закупка» диэн ааттаабыппыт. Эһиги ол түмүгүнэн оҥоһуллубут видеоролигы көрбүт буолуохтааххыт. Оҕолор табаҕы уонна энергетик утаҕы маҕаһыыннар хайдах атыылыылларын бэйэлэринэн бэрэбиэркэлээбиттэрэ. Маннык эксперименнэргэ үөрэнээччилэр бэйэлэрэ кытталлара элбэххэ үөрэтэр, толкуйдатар; сорох оҕоҕо быһаарыныы ылынарыгар сыал-сорук буолар. Ол түмүгүнэн үс маҕаһыын сэрэтии ылбыта, оҕолорго атыылаабат буолбуттара. Оҕолортон саастарын, пааспардарын ыйытар буолбуттара.

– Аны үтүө санаа аахсыйатыгар тохтуохха.

– Оҕолор үлэлэрин таһынан араас хабааннаах тэрээһиннэргэ кытталлар. От ыйын 1 күнүгэр, Байыаннай дьайыы кыттыылааҕын күнүгэр анаан, «Тепло наших сердец» диэн үтүө акцияҕа кыттыспыттара. Оҕолор сиэлинэн сахалыы харысхаллары оҥорон, сурук суруйан ыыппыттара. Маны буойуннары кытта ыкса ситимнээх «Буойун» НКО салайааччыта Павел Оконешниковка туттарбыттара.

«Безопасное окно» аахсыйанан элбэх этээстээх дьиэлэргэ өйдөтөр былакааттары, листовкалары тарҕаталлар. «Түөлбэ» оҕо киинигэр оҕуруот сыыс отун ыраастыыллар. Ону таһынан СӨ  Госавтоинспексиятыныын «Внимание – дети!» аахсыйаҕа кытталлар. Оннук туһалаах дьыаланан оҕолор сөбүлээн дьарыктаналлар.

Бу курдук Намҥа үөрэнээччилэр сайыҥҥы сынньалаҥнарын туһалаахтык атаарарыгар тиһиктээх үлэ ыытыллар. Оҕо өй-санаа өттүнэн бөҕөргүүрүгэр, олоҕу көрүүтэ кэҥииригэр, дьиэ кэргэҥҥэ баһаам көмөлөөх киһи буола улаатарыгар киһи саарбахтаабат.