20.12.2021 | 19:52

Муниципальнай тэриллиилэр сокуон саҥа бырайыактарын дьүүллэстилэр

Муниципальнай тэриллиилэр сокуон саҥа бырайыактарын дьүүллэстилэр
Ааптар: Киин Куорат
Бөлөххө киир

Саха сиригэр экономика пандемия иннинээҕи таһымыгар эрэллээхтик чөлүгэр түспүт. Промышленность бары салааларынан бигэ үрдээһин көстөр, ол курдук, өрөспүүбүлүкэ бүддьүөтүн толорууга чоҕу, кыһыл көмүһү хостооһун муҥутуур таһыма, үрүҥ көмүскэ, гааска үрдээһин төһүү күүһүнэн буолбуттар. Бүддьүөтү 1/3 хааччыйар "АЛРОСА" хампаанньа сыл түмүгүнэн үрдүк дивиденнэри биэрэр.  Бу туһунан Дьокуускай куораттааҕы Дуума пресс-сулууспата иһитиннэрдэ.
Итинник информацияны ахсынньы 17 күнүгэр ыытыллыбыт өрөспүүбүлүкэ муниципальнай тэриллиилэрин бэрэстэбиитэллээх уорганнарын Сүбэтин мунньаҕар СӨ Ил Түмэн Судаарыстыбаннай мунньаҕын бэрэссэдээтэлэ Алексей Еремеев иһитиннэрбит. Мунньахха Дьокуускай куораттааҕы Дуума Бэрэссэдээтэлэ Альберт Семёнов кыттыыны ылбыт.
Судаарыстыбаннай бүддьүөтү ылыныыга сүрүн болҕомто,  өрөспүүбүлүкэ Баһылыгын Илдьитигэр ыйыллыбытын курдук, социальнай хайысхаҕа уонна оҕолоох дьиэ кэргэттэргэ ууруллар. Ол курдук, 2022 сылга өрөспүүбүлүкэ 100 сылын көрсө Саха сиригэр төрөөбүт хас биирдии оҕоҕо 100 тыһ. солк. бэриллиэхтээх. 
Итини таһынан, Алексей Еремеев быһааран биэрбитинэн, бу күннэргэ Судаарыстыбаннай Дуумаҕа 200 сирэйдээх Арассыыйа субъектарыгар аһаҕас былаас туһунан саҥа федеральнай сокуон бырайыага киирбит. Ити бырайыак олохтоох бэйэни салайыныы уорганнарын үлэлэригэр 2028 сылга диэри уларыйыылары киллэриэхтээх. 
Итинэн сибээстээн, кэлэр сыл саҥатыгар өрөспүүбүлүкэ муниципальнай тэриллиилэрин бэрэстэбиитэллээх уорганнарын Сүбэтин мунньаҕар сокуон бырайыагын дьүүллэһии буолуохтаах. Оройуон сэбиэттэрин бэрэссэдээтэллэрин инновационнай менеджмент Үрдүкү оскуолатыгар үөрэтии былааннанар. Күһүн муниципальнай тэриллиилэр бэрэстэбиитэллээх уорганнарын дьокутааттарын II-с Съездтэрэ ыытыллыахтаах. 
Ил Түмэн спикера бэлиэтээбитинэн, федеральнай сокуон өрөспүүбүлүкэҕэ нэһилиэнньэ интириэстэригэр эппиэттиир курдук киирэр. 
Ил Түмэн бүддьүөккэ, үпкэ, нолуок уонна сыана политикатыгар, бас билиигэ уонна приватизацияҕа сис кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ Юрий Николаев тиһэх иккис ааҕыыга ылыныллыбыт  бүддьүөт сүрүн кээмэйин билиһиннэрбит. 
Иккис ааҕыы түмүгүнэн бүддьүөт дохуоттаах чааһа 32,2 млрд. солк. сууманан үрдээбит. Онуоха, судаарыстыбаннай бүддьүөт дохуодун кээмэйэ 2022 сылга 264,5 млрд. солк. тэҥнэһэр, итинтэн  150 млрд. солк. – бэйэ дохуота. Бүддьүөтү толоруу сүрүн көрүҥэ – барыстан, физическэй сирэйдэртэн, туһалаах сир баайын хостооһунтан киирбит нолуоктар. 
Хамнаһы үрдэтии ороскуотун компенсациятыгар федеральнай бүддьүөттэн эбии 2,6 млрд. солк. киирбит.
Өрөспүүбүлүкэҕэ 27 судаарыстыбаннай бырагыраама үлэлиир, бүддьүөттэн 90% тахса ити бырагыраамалары үбүлээһиҥҥэ барар. 
Саха сирин тыаларын нэһилиэнньэтэ хаһан оһоҕунан оттуктан кииннэммит ититиигэ көһүөҕэй диэн ыйытыкка Юрий Михайлович Кыһыл Сыыр бөһүөлэгэр гаас үһүс ситимэ тардыллыахтааҕын уонна нэһилиэнньэлээх пууннаргэ гаастааһын тэтимин былаанын туһунан кэпсээбит. 


Мунньах кыттааччылара муниципальнай сулууспалаахтар хамнастарын үрдэтии боппуруоһа долгутарын биллэрбиттэр. Юрий Николаев эппитинэн, федеральнай таһымнаах судаарыстыбаннай сулууспалаахтар хамнастара үрдээтэҕинэ биирдэ өрөспүүбүлүкэ таһымыгар эмиэ үрдүөхтээх. 
Мунньахха аһаҕас былаас туһунан саҥа федеральнай сокуон бырайыага, өрөспүүбүлүкэ административнай-территориальнай тутулун туһунан сокуон билиһиннэриллибиттэр. Итини таһынан, мунньах кыттааччылара "Нэһилиэнньэ санитарнай-эпидемиологическай өттүнэн этэҥҥэ буолуутун туһунан" федеральнай сокуоҥҥа уларыйыылары, чуолаан  QR-кодтары киллэриини, тыа сиригэр ПЦР-анаалыстары ыытыы болдьоҕун дьүүллэспиттэр. 
Владимир Чичигинаров түмүктээбитинэн, ити сокуон бырайыага хааччахтааһыннарга буолбакка, коронавирус дьаҥыттан нэһилиэнньэни харыстыырга туһуламмыт. Сокуон бырайыагын нуормалара 2022 сыл бэс ыйын 1 күнүгэр диэри быстах болдьохтоохтор. 
Бүгүҥҥү күҥҥэ вакцинация тэтиминэн өрөспүүбүлүкэҕэ кэлэктиип иммунитета 70% тэҥнэспит, аны 80% тиийэрбит ирдэнэр. Бу уодаһыннаах ыарыыттан быһыы эрэ быыһыыр кыахтаах.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дьоҕур-талаан арыллыыта
Спорт | 26.01.2023 | 18:00
Дьоҕур-талаан арыллыыта
Дьиҥинэн, Орто дойдуга кэлбит киһи барыта туохха эрэ дьоҕурдаах, талааннаах. Дьэ, ол арыллара, туттуллара дэбигис кыаллыбат. Ону үрдүк үөһээ айыыларбыт бэйэлэрэ быһааран эрдэхтэрэ. Биллэн турар, улаханнык сыраластахха, күнү-дьылы бараатахха, сүрэхтээх-бэлэстээх, туруу үлэһит, айылҕаттан айдарыылаах буоллахха эрэ дьоҕур, талаан кэлиэн сөп. Дьөгүөр Картузов, дьэ, кырдьык, айылҕаттан хатаҕаламмыт киһи. Тыа киһитин сиэринэн...
Сардаана Токоемова:  «Иистэн дуоһуйууну ылабын...»
Дьон | 28.01.2023 | 16:00
Сардаана Токоемова: «Иистэн дуоһуйууну ылабын...»
Иис сахаларга урут-уруккуттан хааммытыгар баар. Билигин биһиги ортобутугар талааннаах иистэнньэҥнэр, норуот маастардара аҕыйаҕа суохтар. Кустуктуу субуллар оһуор быысапкалары, сахалыы тыынынан илгийэр кылтан, сиэлтэн оҥоһуктары, туостан көбүөрдэри, сэлээппэлэри, халадаай былаачыйалары, оноолоох соннору, хаһыаччыктары о.д.а. саха дьахталлара ис сүрэхтэриттэн тигэллэр. Бу тигиилэргэ төһөлөөх дууһа сылааһа ууруллубута буолуой диэн киһи сөҕө эрэ саныыр....
«Прометей» оскуолатыгар сахалыы иитиини туруорсар төрөппүт кэккэтэ кэҥиир
Куорат олоҕо | 01.02.2023 | 17:00
«Прометей» оскуолатыгар сахалыы иитиини туруорсар төрөппүт кэккэтэ кэҥиир
Дьокуускай куорат историятыгар аан бастаан 990 миэстэлээх улахан оскуола аны күһүн үлэҕэ киириэхтээх.  990 миэстэ диэн бырайыактаммытынан уйунар кыаҕа буоларын өйдүөххэ наада. Киин куораппытыгар миэстэ тиийбэт кыһалҕата баарын тухары оскуолаларбыт 2-3 төгүл ноҕоруускалаах, иккилии симиэнэнэн үлэлии олоруохтара турдаҕа. Онон бу саҥа оскуолаҕа балтараа тыһыынчаҕа тиийэ оҕо үөрэнэрэ буолуо диэн барыллаан...
Көмө мүнүүтэ да тохтообот
Дьон | 03.02.2023 | 12:00
Көмө мүнүүтэ да тохтообот
Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр Саха сирин дьоно-сэргэтэ төһө да тыһыынчанан килэмиэтиринэн ыраах олордоллор, өйдөрө-санаалара Кыайыы эрэ туһугар сытара. Биир дойдулаахтарбыт харчынан, облигациянан, үрүҥ көмүһүнэн, кыһыл көмүһүнэн, балыгынан, күндү түүлээҕинэн о.д.а. көмөнү хара көлөһүннэрин тоҕон туран фроҥҥа ыыппыттара. Ийэлэрбит, эбэлэрбит ыарахан үлэлэрин быыһыгар төһөлөөх кээнчэни, үтүлүгү тигэн ыыппыттарай! Дэлэҕэ сэрии...