Миллиардынан суумалаах алҕастар

Кулун тутар 25 күнүгэр буолбут Ил Түмэн 18-с пленарнай мунньаҕар СӨ Ааҕар-суоттуур палаататын (мантан салгыы – АСП) 2025 сыллааҕы үлэтин түмүгүн бэрэссэдээтэл Алена Федорова иһитиннэрдэ. Бу туһунан Ил Түмэн пресс-сулууспата тугу суруйбутун салгыы билсиэҕиҥ.

Үөһэ этиллибитин курдук, туорааһын (нарушение) баһыйар өттө бухгалтерскай суот-учуот уонна отчуот чааһыгар көстөрө толкуйдатар. Отчуоттанар кэм устата итинник кэһии иннинээҕи сылтан... 25 бүк эбиллэн, 993 түгэҥҥэ көстүбүт. Бу барыта – биир бэрэбиэркэ түмүгэ:  Баай-дуол уонна сир сыһыаннаһыыларыгар министиэристибэ үптэн атын (нефинансовай) актыыбы учуокка туруорарыгар сыыспытын түмүгэр, бүддьүөт отчуота 3,9 млрд солк. тахсыспатах. Баай-дуол сорох өттө букатын да учуокка турбакка сылдьыбыт. Судаарыстыбаннай баай-дуол реестиригэр киирбит дааннай бухгалтерскай кинигэ киэнин кытта араастаһар эбит.

Иккис элбэхтик көстөр кэһии (нарушение) бүддьүөтү таҥыыга уонна толорууга көстөрө этиллибит. Ол эбэтэр 2713 түбэлтэҕэ холбоон 3,1 млрд солк. суумалаах кэһии баар. Бу категорияҕа киирсэр туорааһын тутаах төрүөтэ субсидия уонна субвенция ананыытыгар тахсар сыыһа-халты буоларын (2,3 млрд солк.) быһаарбыттар.

Ону сэргэ бэриллэр үбү тус аналыттан атыҥҥа туһаныы көрдөрүүтэ 2025 сылга эмискэ улаатан тахсыбыт: 459 оннук түгэн баар эбит, олор уопсай суумалара 158 мөл. солк. тэҥнэспит. Тэҥнииргэ холобурдаабыттар: 2024 сыллааҕы бэрэбиэркэҕэ 6 мөл. солк. атын сыалга туттуллубут.

Уопсайа  476 мөл. солк. кэһии кэмигэр быһаарыллан, көннөрүллүбүт. Бу – көннөрүллүөн сөптөөх туорааһын 59%-гар тэҥнэһэр. Ол курдук, бүддьүөккэ 20 мөл. солк. харчынан төннөрүллүбүт, оттон толоруллубут үлэнэн – 12,1 мөл. солк.

Итини таһынан өссө 6,6 млрд солк. итэҕэс уонна халбархай дьаһаныы (риск) тахсыбыта бэлиэтэммит. Итинтэн 2,9 млрд  солкуобайа – бүддьүөт үбүн көдьүүһэ суох туһаныы диэҥҥэ киирсэр эбит.