Үлэ Кыһыл Знамялардаах салайааччы

Бүгүҥҥү нүөмэрбит ытык-мааны ыалдьыта киһи быһыытынан сэргэх, көхтөөх, оройуонун олоҕуттан туора турбат, бар дьонугар дьоһун суоллаах-иистээх, ирдэбиллээх тэрийээччи, салайааччы быһыытынан биллэр. Олоҕун, үлэтин спорка анаабыт Чурапчы Мындаҕаайытыттан төрүттээх Виталий Михайлович Неустроев быйыл лоп курдук 85 сааһын туолла. Өрөгөйдөөх үбүлүөйүнэн биир дойдулаахтара үөрүүлээх быһыыга-майгыга чиэстээтилэр.

Киирии тыл оннугар

Бэһис кылааска пионерскай лааҕырга сырыттахпына, университеты бүтэрээри сылдьар устудьуон ыччат Виталий үөрэҕин практикатыгар  баспытааталлаабыта. Оччоттон бэрээдэги сөбүлүүр, биэрбит сорудахтарын толорторор, ирдэбиллээх этэ.

Хомсомуол оройуоннааҕы кэмитиэтигэр  сэкирэтээрдиир сылларыгар үрдүкү кылаастарга хомсомуолга ылыллыбытым. Онно көҥүл тустууга оҕолорго ССРС бастакы чөмпүйүөнэ, райкомол бюротун чилиэнэ, киэн туттар бөҕөспүт Вячеслав Карпов баара. “Демократическай централизм” диэн балачча ыарахан боппуруоһу  ыйыппыттара. Син хоруйдаспытым.

Герой Көстөкүүнэп алгыһынан

Виталий уоттаах сэрии саҕаланыан биир сыл иннинэ, 1940 сыллаахха муус устар 10 күнүгэр Болугур нэһилиэгэр Михаил, Мария  Неустроевтар дьиэ кэргэннэригэр төрөөбүтэ. Аҕата Михаил Дмитриевич 50 сыл учууталлаабыт, ийэтэ Мария Федоровна сааһын тухары оҕо иитиитинэн дьарыктаммыт.

Аҕыс оҕолоох ыал улахан оҕото ас-таҥас кырыымчык, ыар кэмигэр, үлэни-хамнаһы этинэн-хаанынан толору билэн, эппиэтинэстээх, бас-көс өйдөөх-санаалаах буола улааппыта. Ыаллара, дьон-сэргэ киэн туттар аатырбыт сылгыһыта, Сахабыт сиригэр бастакы Социалистическай Үлэ Дьоруойа, “Амма эбэм...” норуот ырыатыгар ылланар Роман Иннокентьевич Константинов Амма өлгөм үүнүүлээх хочотугар илиитинэн оттоон бугуллары туруортаан бачыгыратара. Оҕо эрдэҕиттэн боччумнаах Виталий чоруун ытык кырдьаҕас сүбэтин-аматын элбэҕи сүспүтэ. Ол ыкса алтыспыта инники дьылҕатыгар туһалаабыта.

Роман Иннокентьевич оройуонугар, Саха АССР Үрдүкү Сэбиэтигэр дьокутааттыырыгар быыбардааччыларын туруорсууларын олоххо киллэртээбитэ. Олор истэригэр биир бастакынан оройуонугар грузовой массыынаны аҕалтарбыта, таас дьыссааты туттарбыта, суол оҥоруутугар үгүс сыратын биэрбитэ. Кини баар буолан, оройуонтан 70 км тэйиччи олорор Мындаҕаайы олохтоохторо бастыҥ холкуос буолбуттара, оскуола, дьыссаат, сельпо хонтуората, почта дьиэтэ тутуллубуттара.

Спорка уһуйуллуу

Дьылыгыр үрдүк уҥуохтаах, сүүрэрин-көтөрүн сөбүлүүр, бэйэтин кыанар эдэр киһи спорка оҕо сааһыттан сыстыбыта. Онуска үөрэнэ сылдьан военкомат томторун утары турар “соцкультура” кулуубугар буолбут, бэтэринээр Борис Гаврильевич Тытыгынаев көҕүлээн тэрийбит остуол тенниһигэр Виталий Неустроев 1958 сыллаахха оройуон күрэхтэһиитигэр иккис ракеткаҕа бастаабыта. Бастакы ракеткаҕа Одьулуун дэгиттэр сайдыылаах ыччата Алексей Собакин кыайыыны ситиспитэ.

Итинтэн салгыы СГУ ИФФ нуучча тылын салаатыгар үөрэммитэ. Соҕурууттан кэлбит физкултуура кафедратын преподавателэ Владимир Николаевич Степановка баскетболунан дьарыктаммыта. Университет хамаандатыгар киирбитэ. Саҥа тарҕанан эрэр спорт көрүҥэ биһирэбили ылбыта, киэҥник тарҕаммыта. Устудьуоннуур сылларыгар хамсаныы, спорт эккэ-хааҥҥа туһатын бигэтик иҥэриммитэ.

Учуутал идэтин баһылаабыт эдэр киһи дойдутугар кэлэригэр волейбол маассабаһа үрдээбит кэмэ этэ. Волейбол былаһааккалара сир ахсын туруорулланнар, дэриэбинэлэргэ, киин бөһүөлэккэ түөлбэлэринэн оонньоон, олохтоох ыччаттар сайыҥҥы түүннэри уһаталлара. Виталий Неустроев мээчик бары көрүҥнэригэр сатабыллааҕын көрдөрбүтэ. Уонча сыл оройуон хамаандатыгар оонньообута. Өрөспүүбүлүкэ “Урожайын” күрэхтэһиилэригэр инники кэккэҕэ сылдьаллара. Ини-бии Григорий, Василий Оконешниковтар, Алексей Собакин, Вячеслав Догордуров, Петр Оконешников, Семен Прокопьев, Борис Тытыгынаев, баскетболист Иван Иванович Ефремов үчүгэй оонньуулары көрдөртүүллэрэ, оройуоннарын чиэһин көмүскүүллэрэ. Кыһыҥҥы-сааскы каникулларга куоракка киирэннэр,   “Спартак”, “Динамо”, “Водник”, “Трудовые резервы” хамаандалары кытта иэмэх талахтыы эрийсэллэрэ, кыайыыттан үөрэллэрэ, хотторууттан кыһыйаллара-абараллара. Үчүгэй оонньуулары көрдөрөллөрүн иһин 1966 с. Саха сирин норуоттарын Спартакиадатыгар промышленнай оройуоннар бөлөхтөрүгэр күрэхтэһиннэрбиттэрэ. Төһө да сэмэй ситиһиилэрдэннэр, өрөспүүбүлүкэ күүстээх хамаандаларын кытта тургутуһаннар, волейбол кистэлэҥнэрин баһылааннар, оонньуур кылаастара лаппа эбиллибитэ.

Виталий Неустроев мээчиктиирин быыһыгар кылгас сиргэ сүүрүүлэргэ бэтэрээннэргэ оройуонугар бастаталаан, эт-сиин өттүнэн дэгиттэр сайдыылааҕын итэҕэппитэ.

Бастакы истиэпэннээх диплом

Саҥа учууталлаан, оҕолору билиигэ уһуйуу ухханыгар ылларан иһэн, 1965 с. хомсомуол оройуоннааҕы кэмитиэтигэр II сэкирэтээринэн талыллыбыта. Хайахсыт чаҕылхай ыччата райкомол I сэкирэтээрэ Федор Ивановтуун олус тапсан үлэлээбиттэрэ.  Федор Романович наһаа аламаҕай майгылаах, тэрээһиннээх буолан, үгүс уларыйыылар кирбиилэригэр, үлэ күөстүү оргуйар, олох-дьаһах  күүскэ сайдан эрэр кэмигэр далааһыннаах,  хамсатыылаах дьаһаллары ыыппыттара.

1965 с. Фашистскай Германияны Кыайыы 20 сыла, 1967 с. Улуу Өктөөп өрөбөлүүссүйэтин 50 үбүлүөйдэрдээх сыллара өрө көтөҕүллүүлээхтик ааспыттара. Ыччаты патриотическай тыыҥҥа иитии көҕүлэммитэ. Үлэ-сэрии бэтэрээннэрэ чиэстэммиттэрэ. Герой-снайпер Федор Матвеевич Охлопковы, хорсун-хоодуот артиллерист Гаврил Дмитриевич Протодьяконовы кытта көрсүһүүлэр тэриллибиттэрэ. Ленин уордьаннаах Куличкин Еремей Григорьевич курдук Саха сиригэр гражданскай сэрии сылларыгар бартыһааннаабыт, хааннарын тоҕон сэбиэскэй былааһы олохтоһон, кыайыыны уһансыбыттар, кинилэр ортолоругар Аҕа дойду Улуу сэриитин сылларыгар биэс бойобуой уордьаннаах сапер Семен Дмитриевич  Флегонтов, Кыһыл Сулус уордьаннаах учуутал, оскуола дириэктэрэ Гаврил Дмитриевич Ефимов, икки атаҕын сүтэрбит “саха Маресьева”, история учуутала Степан Кузьмич Макаров бар дьонноругар биллибиттэрэ-көстүбүттэрэ. Оччолорго сэрии бэтэрээннэрэ бука бары кэриэтэ бааллара, эдэрдии эрчимнэрин ыһыкта илик сэнэх этилэр, норуот хаһаайыстыбатын араас салааларыгар көдьүүстээхтик үлэлииллэрэ.

Чурапчы хомсомуола, ыччата өрөспүүбүлүкэҕэ ыытыллыбыт  Өктөөп өрөбөлүүссүйэтин 50 сылыгар аналлаах бойобуой уонна үлэ албан аатын эстафетатыгар көхтөөхтүк кыттаннар, 1-кы истиэпэннээх дипломунан наҕараадаламмыттара. Ньурбаларга көһөрүллэ сылдьар Кыһыл Знамя туттарыллыбыта. Умнуллубат киэн туттунуулаах кэмнэр этэ!

Бастакы Знамя

Тэрийэр-көҕүлүүр үлэҕэ дьоҕурдааҕын, спорду өрө тутарын бэлиэтии көрөннөр, Виталий Неустроевка 1968 с. оройуон “Урожай” ДСО салайыы сүктэриллибитэ. Спорткэмитиэт бэрэссэдээтэлэ Афанасий Кирикович Софроновтыын биир хоско остуол утарыта олорон  үлэлээннэр, физкултуура уонна спорт төлөннөөх салайааччытыттан элбэҕи сүспүтэ. Семен Семенович Пинигин, Василий Николаевич Оконешников, Вячеслав Павлович Карпов, Егор Васильевич Пудов буоланнар оройуон спордун өрө көтөхпүттэрэ. Биирдиилээн араас көрүҥнэр спортсменнара, ол иһигэр Гаврил Федорович Нохтуунускай, Егор Константинович Абрамов сүүрэр суолга саҥа сүүрээннэри киллэрбит өҥөлөрө үгүс.

Көрдөрүүлэр, ситиһиилэр өр кэтэһиннэрбэтэхтэрэ. Нэһилиэктэринэн спорт көҕүлэммитэ. Чурапчы хайыһардьыттара 1968-1970 сыллардаахха өрөспүүбүлүкэ “Урожайыгар” бастакы миэстэлэри ылаттаабыттара. Хоптоҕоҕо Егор Кириллин,  Кытаанахха ини-бии Иван уонна Гаврил Поповтар, Николай Захаров, Хайахсыкка Афанасий Илларионов, Алексей Евграфов кыайыы үөрүүлэрин аҕалтаабыттара. Иван Николаевич Попов тренер быһыытынан таһаарыылаахтык үлэлээбитэ. Оройуон хамаандата 1970 с. Ленин 100 сылыгар үбүлүөйдээх Саха АССР Спартакиадатыгар иккис, өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн иккис-үһүс миэстэлэргэ тиксибиттэрэ. Ситиһии улахан этэ.

1971 с. Манчаары III Спартакиадатыгар бастаабыттара. Оройуон киинигэр улахан спортивнай сааланы үлэҕэ киллэртэрбитэ. Мындаҕаайы, Сылаҥ, Алаҕар, Хадаар, Хатылы уо.д.а. оскуолаларга спорт былаһааккалара баар буолбуттара. Физкултуурунай-спортивнай хамсааһыҥҥа хамсатыылаах дьаһаллар түмүктэринэн Чурапчы оройуона Саха АССР көһө сылдьар Кыһыл Знамятын үс төгүл ыланнар, үйэ-саас тухары хаалларбыттара үтүмэн үлэ ыытыллыбытын чаҕылхай көстүүлэрэ.

Чурапчылар кэлин, Манчаары спартакиадаларыгар 1979 с. (Спорткэмитиэт Пинигин С.С., “Урожай” Оконешников В.Н.) уонна быйыл 2025 с. (ФКС Управлениета Егоров Дь.В.) бастаталаабыттара, хас да төгүл иккис-үһүс миэстэлэммиттэрэ. Үтүө үгэстэр салҕаналлар.

Үөрэҕирии эйгэтигэр

Идэтин хайысхатынан Хадаар, Сылаҥ, Чурапчы оскуолаларыгар дириэктэрдээбитэ.

Комсомольскай үлэҕэ, спорка кыайыы-хотуу аргыстаах, оскуолалары сатабыллаахтык салайбыт Виталий Михайлович Неустроевы партия райкомун 1-кы сэкирэтээрэ Илья Павлович Листиков бэйэтинэн ыҥыран, кэпсэтэн, оройуон үөрэххэ салаатыгар сэбиэдиссэйдээбитэ. Онно алта сыл эҥкилэ суох үлэлээбитэ. Оскуолалар үөрэтэр-иитэр үлэлэрин сүрүннээбитэ, сүрэҕэр чугас тута сылдьар физкултуура учууталларыгар ураты болҕомтотун уурбута. Физруктар үлэлэрин кэтээн көрбүтэ, оскуолаларга тиийтэлээн кэпсэппитэ, сүбэлэспитэ. Учууталлар атырдьах ыйынааҕы улахан мунньахтарыгар санааны сайа этэр дириҥ ис хоһоонноох,  мөккүөрдээх,  киирсэн ылыылардаах мунньах буолбута. Түмүгэр, биирдиилээн спорт көрүҥнэринэн комплекснай спартакиада бырагыраамата ылыллыбыта. Физкултуура учууталлара астынан, дуоһуйан тарҕаспыттара.

Ол саҕана Поликарп Егорович Барахсанов оройуон методическай холбоһугун салайбыта. Уопуттаах физкултуура учууталлара – Дириҥ оскуолатыттан Иван Егорович Захаров, Егор Дмитриевич Дьячковскай, Мугудайтан Василий Николаевич Оконешников, Хатылыттан Егор Егорович Шарин, Сылаҥтан Дмитрий Гаврильевич Давыдов, Болтоҥоттон Василий Митрофанович Жирков, Одьулуунтан Алексей Алексеевич Собакин, спортивнай оскуола-интэринээттэн Петр Дмитриевич Ефимов, оройуон кииниттэн Егор Михайлович Феофанов, Клара Васильевна Макарова  үлэлэрин уопута тарҕаммыта.

Үөрэнээччилэри үлэҕэ иитии соруктарын туһунан ССКП КК уурааҕар олоҕуран, типовой үлэ-сынньалаҥ лааҕырдара тутуллан, инники күөҥҥэ сылдьыы ситиһиллибитэ. Көхтөөхтүк кыттан, өрөспүүбүлүкэҕэ миэстэлэспиттэрэ. Чечебутов Дмитрий Павлович дириэктэрдээх, Аммосов Гаврил Николаевич  салайааччылаах Хатылы оскуолатын лааҕыра, Семен Михайлович Слепцов, Василий Митрофанович Жирков (Болтоҥо), Егор Афанасьевич Смирников (Мындаҕаайы), Николай Николаевич Игнатьев (Мугудай), Егор Дмитриевич Макаров (Сылаҥ), Семен Федорович Лазарев (Кытаанах),  Иван Андреевич Никитин (Хайахсыт), Егор Алексеевич Флегонтов (Чакыр), Михаил Михайлович Максимов (Хадаар),  Захар Егорович Егоров (Одьулуун), Николай Данилович Кронников (Мырыла) оскуолаларын үлэ-сынньалаҥ лааҕырдарын уопута 1983 с. база быһыытынан өрөспүүбүлүкэҕэ биһирэммитэ.

Үөрэтии кабинетнай систиэмэтэ сайдыбыта. 1983 с. Чурапчыга уопут атастаһыы чэрчитинэн үс күннээх өрөспүүбүлүкэ семинара ыытыллыбыта.

Буулдьалаах саанан ытыыга тиирдэр тутулланнар, байыаннай дьыалаҕа үөрэтэр кабинеттар  оҥоһуллубуттара, бэсиэдэлэр, диспуттар, араас тэрээһиннэр ыытыллыбыттара. Байыаннай-патриотическай тыыҥҥа иитии көҕүлэммитэ. Учууталлары аттестациялааһыннар ыытыллыбыттара. Ол түмүгүнэн үчүгэй көрдөрүүлээх учууталлар наҕараадалары ылбыттара, “Үөрэх туйгуннара” ааттар, грамоталар туттарыллыбыттара. Учууталлар идэлэрин үрдэтиигэ, үөрэттэриигэ рекомендациялар бэриллибиттэрэ. Оскуолалар материальнай-тэхиньиичэскэй базаларын бөҕөргөтүүгэ болҕомто күүһүрбүтэ. Болтоҥо, Хатылы, Хадаар, Сылаҥ, Хайахсыт, Арыылаах, Мырыла, Мындаҕаайы, оскуола-интэринээт саҥа оскуолаламмыттара.

Иккис Знамя

Ыччаты кытта үлэҕэ, спорка, үөрэххэ ситиһиилэрдээх, кыайыы-хотуу аргыстаах, тэрийэр-салайар үлэҕэ үөрүйэхтээх Виталий Михайлович Неустроев партия оройуоннааҕы кэмитиэтин бюротун уурааҕынан 1983 с. райсовет бэрэссэдээтэлин солбуйааччы улахан эппиэттээх үлэтигэр анаммыта.  Оччолорго бэрэссэдээтэли солбуйааччы соҕотох этэ. Үөрэх, доруобуйа харыстабыла, хомунаалынай хаһаайыстыба, почта, култуура, спорт, уопсастыбаннай тэрилтэлэр, бэрээдэги араҥаччылааһын, сокуоннай саастарын ситэ илик оҕолору кытта үлэ хайысхалара сүктэриллибиттэрэ. Ити киэҥ өрүттээх салаалар хамыыһыйаларын салайыы судургута суоҕа. Аҥаардас хочуолунайдар “сүрүн хачыгаардарын” үлэтин түбүгэ элбэх буолара.

Ити үлэлиир кэмигэр райсовет бэрэссэдээтэллэринэн Михаил Ефимович Пермяков, Анатолий Сергеевич Субботин, Семен Петрович Макаров этилэр. Оройуон сөптөөхтүк сайдыытын туһугар өйдөһөн үлэлээбиттэрэ үтүө түмүктэри биэрбитэ. ССКП КК уонна Бүтүн Сойуустааҕы Профсойуустар көһөрүллэ сылдьар Кыһыл Знамятынан наҕараадаламмыттара.

Үлэһит киһиттэн үлэ арахпат. Виталий Михайлович Неустроев оройуонун сайдыытыгар 50 сыл эҥкилэ суох үлэлээн, бочуоттаах сынньалаҥҥа атаарыллыбытын, биэнсийэҕэ тахсыбытын кэннэ, Чурапчы оройуонун салалтата – баһылык Семен Илларионович Яковлев, улуус дьокутааттарын мунньаҕын бэрэссэдээтэлэ Василий Васильевич Гуляев көрдөһүүлэринэн 2013 с. Манчаары оонньууларын көрсө “Чурапчы – спорт туоната” кинигэни Михаил Ефимович Пермяков, Герасим Степанович Платонов уонна Виталий Михайлович Неустроев буоланнар таһаарбыттара.  Кэлин, оройуон спортивнай олоҕор уларыйыылар тахса туралларынан, баһылыктар Андрей Тимофеевич Ноговицын, Степан Анатольевич Саргыдаев көҕүлээһиннэринэн, улуус дьокутааттарын мунньаҕын бэрэссэдээтэлэ Яков Павлович Оконешников, Герасим Степанович Платонов уонна Виталий Михайлович Неустроев ааптардаах “Чурапчы – спорт туоната” кинигэни саҥарданнар, 2018 с. таһаарбыттара.

Виталий Михайлович куораттааҕы дьиэтиттэн тэйэн, дьонун-сэргэтин хаалларан, Чурапчыга маһынан оттуллар дьиэҕэ соҕотоҕун бүгэн олорон, үтүмэн үлэни көрсүбүтүн бэлиэтиир тоҕоостоох. Үйэтитиигэ үлэ түмүктэммитэ махталлаах.

Дойдуга таптал тыына

Улууспут социальнай-экономическай, култуурунай сайдыытыгар боччумнаах суолу-ииһи хаалларбыт салайааччылар ортолоругар Виталий Михайлович Неустроев дьоһун миэстэни ылар. Ханнык да таһымнаах мунньахтарга чопчу хардалары эрэйэр сытыы ыйытыылары биэрэр, ирдиир уратылаах. Кини санаатын маннык үллэһиннэ:

– Чурапчы баай историялаах. Илин эҥээргэ барыы-кэлии элбэх. Өрөспүүбүлүкэҕэ сайдыылаах улууһунан биллэбит. Ону салайыы эппиэтинэстээх. Ол сиэринэн салайааччыларбыт дьиҥ патриоттуу санаалаахтар, киэҥ билиилээхтэр-көрүүлээхтэр. Инники кэккэҕэ иһэбит. Мин кэммэр 60-с сылларга партия райкомун 1-кы сэкирэтээрдэринэн Егор Михайлович Филиппов, Илья Павлович Листиков, райсовет бэрэссэдээтэллэринэн Михаил Ефимович Пермяков, Анатолий Сергеевич Субботин, Семен Петрович Макаров, Егор Афанасьевич Борисов оруоллара сүҥкэн. Күүстээх өрүттэрэ – бэйэлэрин тус олохторун умнубут дьон. Күүтүллүбэтэх саахалларга, баһаардарга баар буолаллара. Оройуоннарын  кыһалҕаларын бэйэлэригэр чугастык ылынан сүкпүттэрэ. Өрөбүлү билиммэттэрэ. Улахан мунньахтар, конференциялар,  сессиялар кичэллээхтик, чиҥник бэлэмнэниллэллэрэ, боппуруостар дириҥник ырытыллан, кэпсэтиилэр күүскэ бараллара, уураахтар туолуулара, олоххо киллэриллиилэрэ кытаанах хонтуруолга ылыллара. Обкому, Совмины көмөлөһүннэрэллэрэ, ыкса үлэлэһии баара. Холкуос, сопхуос бэрэссэдээтэллэрэ Тимофей Гаврильевич Тоскин, Иван Ильич Сивцев, Егор Прокопьевич Коркин, Кэнчээри Львович Колесов, Роман Афанасьевич Филиппов, Василий Сергеевич Лыткин, Анатолий Васильевич Ефремов, Семен Иванович Сергеев, Егор Егорович Васильев, Василий Петрович Чичигинаров, Николай Григорьевич Михайлов, Иннокентий Афанасьевич Филиппов, Иннокентий Николаевич Аммосов  уо.д.а. эрчимнээхтик үлэлииллэрэ. Абытай дьон этилэр.  Спорду өйдүүллэрэ, өйүүллэрэ, спортсменнар барыыларын-кэлиилэрин көҥүллүүллэрэ.

Ситиһии төрдө

Дьиҥинэн, 85 элбэх саас. Ону улаханнык биллэрбэккэ, Виталий Михайлович туругун тутан, сэргэхтик, көнөтүк тутта-хапта сылдьар. Сэбэрэтэ арылхай, өйө-мэйиитэ чэбдик. Этэргэ дылы, биир кыра саха олорорун олорон кэллэ. Ол кистэлэҥин бу курдук кэпсээтэ:

 – Хамсаныыны өрө туппут киһибин. Доруобуйаны көрө-истэ сылдьарга сарсыардааҥҥы чэбдигирдэр сэрээккэ олус наадалаах.  Аспар-үөлбэр болҕомтону уурабын. Аһылыктар икки ардыларыгар уонна утуйуом иннинэ аһаабаппын.Үрүҥ аһы – суораты, кэпиири эдэр эрдэхпиттэн иһэбин. Күннээҕи эрэсиими тутуһабын. Киэһэ 9-10 чааска сытабын, сарсыарда 5-6 чааска туран, таһырдьа хаамабын, хамсаныылары оҥоробун. Күннээҕи эрэсиими тутуһарым олохпор, үлэбэр күүс-көмө буолаллар.

Тапталлаах олоҕун аргыһа Мария Дмитриевналыын 60 сыл бииргэ олордулар. Күннээҕи олохторун  сиэннэрэ, хос сиэннэрэ үөрүүнэн толороллор. Бары да эһэлэрин, эбэлэрин сүрэхтэрин сылааһынан бигэнэн, туруу үлэһиттэр. 

Саха АССР үтүөлээх учуутала, РФ үөрэҕириитин туйгуна, “Гражданскай килбиэн” бэлиэ хаһаайына, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэхтээһинин бочуоттаах бэтэрээнэ, Чурапчы улууһун уонна Болугур нэһилиэгин ытык олохтооҕо, Софронов аатынан суруналыыстар бириэмийэлэрин лауреата Виталий Михайлович Неустроевы үбүлүөйдээх 85 сааһынан эҕэрдэлиибит! Дьиэ кэргэнигэр ситиһиилэри, дьолу-соргуну, чэгиэн-чэбдик туругу баҕарабыт!