Кырдьаҕаһы иккитэ бултаан турабыт

Хас биирдии булчут киниэхэ уот оттон аһатан, элбэх булду бэриһиннэрэр. Булт туһунан элбэх үһүйээн, кэпсээн суруллар, ону таһынан бултуу сылдьан түбэлтэлэргэ түбэһии эмиэ элбэх. Бүгүн тыатааҕыны бултааһын уонна көрсүү туһунан ааҕыаҕыҥ.

– Эдэр сааспар Бааска диэн булка уһуйбут табаарыстааҕым. Кинилиин тыатааҕыны бултаабыппыт туһунан кэпсиим. Булчукка улахан булдунан эһэ буолар, билигин ахсарбатахтарын иһин. Аны эһэни сиир киһи сиир, оҕо, дьахтар сиэбэт. Онон эмиэ уустуктардаах. Бааскалыын эһэни көрөрбүтүнэн көрөрбүт, ол эрээри бултаабат этибит. Хата, тайахха элбэхтик түбэспиппит.
Биир үтүө күн Бааска түүлүн кэпсээбитинэн турда. Түһээтэҕинэ, кырдьаҕас эмээхсин олорор үһү. «Тоҕо ылбаккытый? Оччоҕо тугу гына кэлбиккитий? Наадата суох буоллаҕына барыҥ!» – диэбит. Ол аата маннааҕылар сөбүлээбэтэхтэр диэн тойонноотубут.

Баран иһэн суолбутугар эһэҕэ түбэстибит. Адьырҕа кыылы көрөн ыттарбыт үрэн баргыйыы бөҕө. Эһэ үс ыт баргыарыттан арҕаҕын булла. Бастакы ыт кэллэ даҕаны хадьарыс гынан хаалла, омуннаах баҕайытык үрэр этэ. Кэнниттэн икки ыт эмиэ субурус гыннылар. Биһиги көрөн баран турабыт, батыһан киирэр кыахпыт суох. Ыһыы-хаһыы, ый-хай. Оннук хамнаабакка турабыт, ыта суох бултаан бүттэхпит дии саныыбыт. Чочумча буолаат биир ыт хаан-сиин буолан тахсаат, сытынан кэбистэ. Онтон иккис ыт таҕыста. Тоҕо бэрдэй диэн буолла. Үһүс ыт, күөрэс гынаат, эмиэ сытынан кэбистэ. Үһүөн сытан эрэ саланаллар эрэ. Адьырҕабыт арҕаҕыттан быган истэҕинэ, ытан түһэрдибит. Онон Бааскалыын дьэ улахан бултанныбыт.

Үһүйээҥҥэ кэпсэнэринэн, эһэ арҕаҕар дьөлө түһэн хаалар уонна ытыһын эмэ-эмэ сытар. Ол иһин арҕаҕар киирбити өлөрбөт, кыыһыран тырыта-хайыта тыыталаан кэбиһэр эбит. Итиччэ улахан кыыл, өлөрө сатаатаҕына, таах  хампырыта охсон кэбиһэр буоллаҕа. Ити кэнниттэн ыттарбыт биир күн сынньаммыттара. Сарсыныгар саҥа суолунан булка барсыбыттара.

Биир күһүн «Гармин» диэн саҥа үөдүйбүт навигатордаах бултуу таҕыстыбыт. Дьокуускайга киирэ сылдьан анаан атыыласпытым. Билигин хас биирдии төлөпүөҥҥэ баар. Сиһи быһан тэһэ көрөн кэбиһэр, булка абыраллаах тэрил.

Биир күн хараҥарыыта сиһи быһа түһэргэ сананныбыт. Биһиги эҥэр барыта просека дойду, геологтар сири дьөлүтэ хаһыылара. Манан быһан барыахха, тугу просеканы кэрийдэхпитий диэн буолла. Лаппа хараҥарда. Аттарбыт суолларын билэр бөҕө буоллахтара, оттон-мастан хаххаланан умса түһэн баран сытаҕын. Эмискэ ыппыт сири көрө-көрө үр да үр буолла. Эһэ диэт ойон түстүм. Киһим былаастаах соҕус киһи, «араастаан тоҕо саҥараҕын» диэт кынчарыйан кэбистэ. «Быата быс» диэн дьаһайда. Ити от быа «сылбырҕа» диэн ааттанар. Иһиттим-истибэтим диэт, чохорооммун сулбу тардан талаҕы быһа охсон ыллым. Ону «бу да киһи, бар, манаа» диэтэ. Санаабар сип-сибилигин ойон тахсаат куотан хаалыа диибин. Сүүрэн тиийэн арҕах утары турунан кэбистим. Улахан мас суох, барыта титирик. Эһэбит олох тахсыбат. Киһим ыраахтан сиэрдийэлэри сүгэн аҕалла, эһэбит суоҕун курдук суох. Оннук булумахтана сырыттыбыт, халлааммыт да хараҥарда. Оройго кэтэр фонары тыктардыбыт. Туран эрэ аны табахтаан бусхаттым. Мин табаҕым буруота эрэ, арҕахтан эһэбит тыына тахсар эрэ. Туох да көстүбэт. Табаарыһым ыһыы-хаһыы бөҕө, бачча ыксалга табахтыыгын диэн. Онтон көрө-көрө ыта сатаатыбыт, саараама, ыттарбат. Туруохпут дуо, «Г» буукуба курдук хастыбыт. Эһэ эмиэ киһи курдук, дьиэтэ арааһынай буолар. Холобур, сорох дьон дьиэтэ элбэх хостоох, сорох сүрэҕэ суох дьиэтэ кыра, намыһах буолар. Ол кэриэтэ. Эһэбит сүрэхтээх баҕайы эбит. Үрдүк да үрдүк хаспахтаах. Аны туруору хастыбыт. Хайдах да сатаан ыппатыбыт, маһынан да анньыалыыбыт. Иһирдьэ киирэргэ сананным. «Сайга» диэн уонна эстэр кыра харабыыннаахпын. Кыра баҕайы ботуруоннаах, илдьэ сылдьарга чэпчэки. Саабын толору хааланным уонна курданарбар от быата баанан баран, фонарбын тыктарбытынан төбөбүнэн умса киирдим. Уонна мээнэ-мээнэ ыт да ыт буоллум. Фонарым уотунан тыктаран көрбүтүм, кыра токуруйуу кэннэ сытара. Хараҕын баппаҕайынан сапта сытаахтыыра. Ону ытан ылбытым. 
Бу курдук олохпор иккитэ эһэни бултаан турабын.