КЫАЙЫЫ БОЛУОССАТЫН ТАҤНАРЫ ЫЙАММЫТ МАСТАРА. Экспертэр санаалара

Сыллата, Кыайыы күнүн иннинэ ордук сытыырхайан ыла-ыла күөдьүйэн кэлэ турар мөккүөр 2010-с сыллартан саҕаламмыта. Соторутааҕыта биир блогер эмиэ бу боппуруоһу көтөхтө...

"Киин куорат" экспертэртэн ыйыталаста. 

Пантелеймон Петров, Дьокуускай куорат историга: "Кыайыы болуоссатын бырайыагын олоххо киллэриини оччотооҕу “Якутпроект” дириэктэрэ Иван Степанович Андросов уонна эмиэ биир ааттаах-суоллаах архитектор Иннокентий Алексеевич Слепцов салайбыттара. Болуоссаты тута сырыттахтарына, “мастары тоҕо сыгынахтары кытары таҥнары ыйаатыгыт?” диэн ыйытыылаах киирэ сылдьыбытым. Архитектордар идеяларынан, бу мастар – сэргэлэр буолбатахтар, бу – Олоҥхо бухатыыра абааһылары, хара күүстэри утары охсуһа сатаан, сэбэ-сэбиргэлэ барыта баранан, үүнэн турар тоҥ мастары силистэри, сыгынахтары баҕастары туурута тардыталаан ылан охсуһар. Бухатыыр, күүһэ бэрт буолан, силиһин үөһээ гына, маһын умнаһыттан тута сылдьар, көҥүл кыыратар, охсуһар, хара дьайдары кыдыйар. Бу мастар ол иһин таҥнары тураллар.

Араас санаа үөскүүрэ элбэх буоллаҕа, отуттан тахса сыл турбуту уларыта сатаабатыннар. Мөккүһүөх  кэриэтэ Олоҥхону аахтыннар, ис хоһоонун үөрэттиннэр, өйдөөтүннэр!"

Айтал Яковлев, историческай наука хандьыдаата, М.К. Аммосов аатынан ХИФУ Историческай факультетын доцена: "Пааматынньыктар, скульптуралар, болуоссаттар тула мөккүөрдэр тыыннаах норуокка наар баар буолуохтаахтар. Бу омук бэйэтин уратытын, бэйэтин туһунан билиитин ырытар, толкуйдуур ньымата да диэххэ сөп. Бэйэни билинэр, өйдүү сатыыр, атыттары кытта тэҥнээн көрүнэр ньымата. Быыстала суох уларыйа турар аан дойдуга, дохсуннук сүүрүгүрэр олоххо ханнык баҕар норуот тирэхтээх буола сатыыр. Оттон бэйэтин култууратын, тылын, историятын тула мөккүспэт омук – ол аата сиртэн симэлийбит омук. Онон, бу үөскээн тахса турар мөккүөр тыыннаахпыт туоһута диибин.

Ханнык баҕар пааматынньык – кэлэр көлүөнэлэргэ тиэрдиллиэхтээх символ, уобарас. Дьон ордук былыргы пааматынньыктарга итэҕэһи-быһаҕаһы, сыыһаны-халтыны булара эмиэ өйдөнөр – холобур, былыргы боотурдар сэптэрин-сэбиргэллэрин, таҥастарын-саптарын туһунан саҥаттан саҥа дааннайдар баар буолан иһэллэр, култуура өйдөбүллэрэ дириҥииллэр, өйдөөһүн ыыра кэҥиир, далааһына улаатар, чуолкай билиилэр элбииллэр. Мөккүөрдэр ол иһин үөскээн тахсаллар.

Болуоссаттар ааттарын уларытыы, ааһа баран пааматынньыктары уларыта тутуу даҕаны – биир курдук, политика боппуруоһа. Ол иһин маннык боппуруостары "политическай интэриэстээх" дьон туруоруохтарын эмиэ сөп, уу долгунун хамсатан, бэйэлэригэр очукуо хомуна сатаан.

Оттон пааматынньыктар тоҕо баалларый? Норуоту сомоҕолоору, символлары, уобарастары үйэтитээри, кэлэр көлүөнэлэргэ коллективнай өйү-санааны (норуот суобаһын) тиэрдээри".