«Кыһын Саха сириттэн саҕаланар» бэстибээл буола турар

Дьокуускай куорат уокуруктааҕы дьаһалтата тэрийэн ыытар, Саха сирин киэҥ эйгэҕэ билиһиннэрэр “Кыһын Саха сириттэн саҕаланар” бэстибээл быйыл бэлиэр 14-с төгүлүн ыытыллар. Бэстибээл үөрүүлээх аһыллыыта аан бастакытын Былатыан Ойуунускай аатынан Саха тыйаатырыгар буолла.

Үс тутаах куонкурус кыттыылаахтарын барыларын түмэн билиһиннэрбиттэрэ кыттааччыларга, көрөөччүлэргэ да олус табыгастаах эбит. Санатан эттэххэ, бэстибээл чэрчитинэн тэриллэр “Саха сирин бриллианнара” муус оҥоһук күрэһэ ааспыт үйэ 90-с сс. силис тардар. 2016 с. таһыма улаатан, Норуоттар икки ардыларынааҕы таһымнаммыта. Саха сирин талааннаахтарын кытта Арассыыйа араас куораттарыттан, дойду тас өттүттэн тиийэ кэлэн кыттар буолбуттара.

Быйыл сэтинньи 24 –30 күннэригэр буоларга 20 хамаанда ох курдук оҥосто сылдьар. О.и. Кытайтан – икки, Монголияттан – 1 хамаанда, Перу өрөспүүбүлүкэтиттэн – бэрэстэбиитэл, Санкт-Петербургтан – икки, Хабаровскай кыраайтан – икки хамаанда уонна  РФ биир хомуур хамаандата кэлбиттэр.   

Тааттаттан (Василий Назаров, Афанасий Варфоломеев), Ньурба Өҥөлдьөтүттэн (Герасим, Дмитрий Максимовтар), Хаҥаластан (Аркадий Сивцев, Егор Захаров) бааллар.

Ону таһынан улуустар бэрэстэбиитэллэрэ хомуур хамаанда тэринэн кытталлар: Архип Скрябин (Мэҥэ Хаҥалас) уонна Геннадий Оллонов (Уус Алдан), Максим Капитонов (Бүлүү) уонна Станислав Сыромятников (Анаабыр), Николай Ушницкай (Уус Алдан),   Айаал Никитин (Дьокуускай), Валерий Стручков (Мэҥэ Хаҥалас), Василий Васильев (Үөһээ Бүлүү). Өссө норуоттар икки ардыларынааҕы таһымнаах “Доҕордоһуу” хамаанда баар. Ол –  Хосе Луис  Малка Атенсио (Перу) уонна Леонид Афанасьев (Саха сирэ) хамаандалара. Хатастан Максим Охлопков,  Айсен Габышев хамаандалара кыттар. Дьокуускай чиэһин быйыл үс хамаанда көмүскүө: Николай, Константин Колодезниковтар, Василий Камшилин уонна Христофор Кириллов, Александра Неустроева, Людмила Федорова бааллар.  Кэрэ аҥаардартан өссө өрөспүүбүлүкэ хомуур хамаандатын быһыытынан, Анна Саввина (Дьокуускай), Мария Шадринова (Мэҥэ Хаҥалас) кытталлар.

“Саха сирин амтана” уонна “Тоҥ балык” куонкурустар сыллата үтүмэн үгүс көрөөччүнү түмэллэр.

Бэстибээл аһыллыытыгар “Саха сирин амтана-2024” кыайыылааҕа, шеф-повар Дмитрий Лунев тыл эттэ:  “Бу бэстибээл – судургу куонкурус, астаммыт аһы киэргэтэн ууруу эрэ буолбатах. Асчыттар уопут, санаа атастаһан, бэйэ-бэйэбититтэн элбэҕи билэр-көрөр, сайдар-үүнэр былаһааккабыт. Манна биир күн иһигэр бүтүн ый устата мунньунар уопуту ылабыт. Хотугу аһы-үөлү, төрүт аһы тарҕатыыга, үйэтитиигэ кыттарбытыттан үөрэбит. Ол – биһиги сыалбыт. Асчыт идэтэ “тренд” буолла. Оттон ол улахан сыраттан, үлэттэн кэлэр.

“Саха сирин амтана” күрэхтэһиигэ быйыл “Муус Хайа”, “Река озеро лес”, “Тыгын Дархан”, “Махтал”, “Крыша”, “Asai”, “Тoртуга”  “Kitchen” “Кивис” эрэстэрээннэр, “Дойдум аһа”, Парк-отель “Naraada Village” кафелар кытталлар.

Саха аһын амбассадора, Арассыыйа шеф-повардарын Гильдиятын чилиэнэ Николай Атласов: “Аан дойдуга тоҥ балыгы аан бастакынан Саха сирэ национальнай бренд быһыытынан пропагандалаан, хотугу кухня норуоттар икки ардыларынааҕы таһымҥа тахсар историята саҕаламмыта. Биһиги куонкурустарбыт уонна бэстибээллэрбит тоҥ балыгынан Саха сирин ааттаппыттара. Тоҥ балык диэн тоҥмут балык буолбатах, бу ­– тыйыс тымныыга, ортотунан, -45 С кыраадыска, айылҕа уонна киһи кыттыһан оҥорбут бородууксуйалара буолар. Сатабыллаах тоҥоруу түмүгэр эрэ ураты текстураланар,  астык амтаннанар уонна киһи сэрэхэдийбэккэ сиир кыахтанар. Бу гастрономия эрэ буолбатах – бу биһиги былыргы өбүгэлэрбит муударастарыгар, үтүө үгэстэригэр, маастарыстыбаларыгар олоҕурбут төрүт аспыт, көлүөнэлэри ситимниир күүспүт. Оҕо дьон, ыччат үгэстэри ытыктыы үөрэнэригэр олук буолар”.

“Тоҥ балык” күрэҕэр Абыйтан, Үөһээ Халыматтан, Муоматтан, Өлөөнтөн, Булуҥтан, Мэҥэ Хаҥаластан, Жатайтан, Дьокуускайтан – Тулагы Киллэм, Марха түөлбэтиттэн, Гагарин, Бырамыысыланнай, Сайсары уокуруктарын хамаандалара, “Русское Устье” уопсастыбаннай тэрилтэттэн, “ДЭК-тэн” кыттыахтара.

Куорат баһылыга Евгений Григорьев:

–Бэстибээл 3 тутаах куонкуруһун таһынан 30-ча араас дьоҕус тэрээһиннэрдээх. Манна тыһыынчанан киһи үлэлэһэр, тэрийсэр. Бу барыта – Саха сирин ааттатар, киэҥ араҥаҕа таһаарар норуот быһыытынан уратыбытын, талааммытын биллэрэр, ураты айылҕабытын, дойдубутун таптыырбытын кэрэһилиир туһугар тэриллэр. Сорохтор кыһыны туох эрэ олус ыарахан, уустук курдук өйдүүллэр. Оттон биһиэхэ кыһыммыт – киэн туттар, сыаналыыр уратыбыт, култуурабыт, олохпут сорҕото, “генетическэй кодпут”да диэххэ сөп. Бэстибээлгэ улахан суолтаны уурабыт. Өбүгэлэрбит тымныы дойдуга тобуллаҕас толкуйдарынан, муударастарынан олох суолун тэлэн, кэлэр көлүөнэ сайдар кыаҕын түстээбиттэрэ. Төһө да килиимэппит тымныытын иһин, Дьокуускай – ирбэт тоҥҥо түстэммит, бүтүн аан дойду үрдүнэн атыттарга маарыннаабат, тыйыс усулуобуйаҕа олорон, олоҕу кытта тэҥҥэ хаамсарын ааһан, тэтимнээхтик сайдар куорат. “Саха сирин таптыыр туһугар – сайын кэлиэххэ, оттон Саха сирин өйдүүр гына – кыһыҥҥы тымныыга” – диэн бэргэн этии баар. Биһиги тымныыга тыыннаах хаалар, олорор үөрүйэҕи эрэ баһылаабатыбыт, кыһыммытын күүтэбит. Биллэн турар, -50 С тымныыга куорат, алдьаныы-кээһэнии тахсыбатын ситиһии – бэйэтэ тургутуу.  Ол эрээри кыһыны сөбүлүүбүт, тымныы биһиги аргыспыт, быстыспат сорҕобут.

Тэрээһини ылбаҕай ырыаһыттар, үҥкүүһүттэр киэргэттилэр. Фойеҕа тоҥ балыгы кыһан көрдөрүү,  иннинээҕи сыл кыайыылаахтарын кубоктарын быыстапката, Чысхааннаах Хаарчааналыын хаартыскаҕа түһүү буолла. “Времена года” ДМ саҕынньах арааһын көрдөрдө. Кэлбит дьону тоҥ балыгынан, тоҥ күөрчэҕинэн, “Индигирка” салаатынан күндүлээтилэр.

Хаартыскалар: Ааптар түһэриилэрэ