Куоластааһыҥҥа кыттыаҕыҥ, дойдубут тупсарыгар кыһаныаҕыҥ

Бүтүн Арассыыйатааҕы иккис төгүлүн ыытыллар «Муниципальнай тэриллиилэргэ киирии стелалар (въездные стелы) уонна уопсастыбаннай туоналарга киириигэ турар кэлим оҥоһуктар» (входные группы) куонкурус буола турар.

Бу күрэхтэһии дойду бэрэсидьиэнэ «Арассыыйа Федерациятын 2030 сылга уонна онтон кэлэр 2036 сылга диэри кэскилин сайыннарыы национальнай соруктарын туһунан» 2024 сыл ыам ыйын 7 күнүнээҕи ыйааҕын уонна «Олох инфраструктурата» уонна «Туризм уонна ыалдьытымсах буолуу» национальнай бырайыактары олоххо киллэрии чэрчитинэн тэриллэр. Манна муниципальнай тэриллиилэр дьаһалталара, архитектура бюролара кытталлар.

Быйылгы күрэхтэһии кыттааччыларын испииһэктэрэ бэлиэр тахсыбыт. Онно дойду бары кэриэтэ эрэгийиэннэриттэн, өрөспүүбүлүкэлэриттэн куонкурус икки бастакы түһүмэҕин ааһан, квалификация экспертизатын ааспыт уонна уопсастыбаннай аһаҕас куоластааһыныгар киирэр көҥүлү ылбыт стелалар, кэлим оҥоһуктар киирбиттэр.

Саха сириттэн сүүрбэ стела уонна кэлим оҥоһук куонкурустаһар бырааптаммыт. Ол иһигэр Дьокуускай куорат уокуругун уонна Тулагы Киллэм нэһилиэгин киэннэрэ бааллар.

Куонкуруска стелалары уонна кэлим оҥоһуктары «олоххо киирбит» уонна «бырайыактара быһаарыллыбыт» диэн икки  көрүҥҥэ араарбыттар. Бу икки көрүҥ иһигэр өссө түөртүү номинация олохтоммут: муниципальнай тэриллиигэ киирэр сиргэ оҥоһуллубут стелалар, уопсастыбаннай туонаҕа киирии кэлим оҥоһуктар, историческай куораттарга уонна поселениеларга киирии стелалар уонна историческай уонна айылҕа эбийиэктэригэр киирии стелалар.

Аны, бу номинацияларга кыттар муниципальнай тэриллиилэр, куораттар, поселениелар, төһө нэһилиэнньэлээхтэринэн көрөн,  тус-туһунан 12 бөлөххө араарыллыбыттар. Тыа сирин дьоҕус, орто, улахан, бөдөҥ поселениелара, кыра куораттар уонна бөһүөлэктэр, орто, улахан, бөдөҥ, олус улахан куораттар, муниципальнай уокуруктар, муниципальнай оройуоннар уонна архитектура бюролара диэн.

***

Бэлиэр олоххо киирбит, оҥоһуллубут стелаларга, кыра куораттар уонна бөһүөлэктэр диэҥҥэ, Алдан оройуонун Аллараа Кураанаҕын «Көмүс сиимбэлэ» хапсыбыт. Тыа сирин улахан поселениеларыгар – Ньурба Маалыкайын, Нам Хамаҕаттатын уонна Хатыҥ Арыытын, Мэҥэ Хаҥалас улууһун Хара нэһилиэгин стелалара; улахан поселениеларыгар – Мэҥэ Майатын «Алтан Сэргэтэ», Таатта Ытык Күөлүн уо.д.а. киирии стелалара бааллар. Орто поселениеларга Ньурба Түмүк нэһилиэгин киэнэ киирбит.

Оттон бырайыактара быһаарыллыбыт киирии стелаларга, дьоҕус куораттар уонна бөһүөлэктэр истэригэр – Кэбээйи Сангаарын, муниципальнай оройуоннарга Ленскэй оройуонун киэннэрэ киирбиттэр. Дьоҕус поселениелартан – Чурапчы Сылаҥын уонна Улахан Күөлүн киэнэ, орто кээмэйдээхтэртэн – Мэҥэ Баатаратын, Чурапчы Болтоҥотун, Сунтаар Маар Күөлүн, Хаҥалас Кыһыл Дьураатын, Сунтаар Маар Күөлүн стелаларын кытта Дьокуускай Тулагы Киллэм нэһилиэгин «Историческай-култуурунай заповеднига» киирбиттэр. Дойду орто куораттарын ортотугар Дьокуускай куорат «Килбиэннээх үлэ куората» (Трудовая доблесть) стелата киирсэр. Муниципальнай оройуоннарга – Ленскэй стелата. Кыра куораттарга – Ньурба «Алгыстаах аартыга» бааллар.

Ону таһынан «Уопсастыбаннай туонаҕа киирии кэлим оҥоһуктар» номинация «бырайыактаах быһаарыылара ылыллыбыт» көрүҥэр орто кээмэйдээх куораттар ортолоругар «Дьокуускай куорат» муниципальнай тэриллиигэ киирии стела куонкурустаһар.

Вконтакте https://vk.ru/gorsredaa сигэни баттаан, сиһилии билсиҥ, куоластааҥ. Олоххо киирбит «Киирии стелалар» номинация түмүгэ ахсынньы 17 күнүгэр түмүктэнэр, бырайыактаах быһаарыылар киэннэрэ – ахсынньы 20 күнүгэр. Олоххо киирбит кэлим тутуулар киэннэрэ – ахсынньы 23 күнүгэр, оттон кэлим тутуу бырайыактаах быһаарыыларын киэнэ – ахсынньы 24 күнүгэр.

Куонкурус балаһыанньатыгар суруллубутунан, 4-с түһүмэҕэ кэлэр сыл олунньутугар буолар. Онно муҥутуур элбэх куолаһы ылбыттары ыҥыран, кыайыылаахтары бэлиэтиэхтэрэ. Олоххо киирбит «Киирии стела» кыайыылаах таҕыстаҕына, саҥа стеланы/уопсастыбаннай туонаҕа киирии кэлим оҥоһугу оҥорорго анаан, 1 мөл. солк. кээмэйдээх сэртипикээт туттарыллар. Бырайыактаах быһаарыылаахтарга бастаабыкка биир оннук бириис көрүллэр. Оттон «Уопсастыбаннай туонаҕа киирии кэлим оҥоһуга» номинация кыайыылааҕар стеланы эбэтэр кэлим оҥоһугу оҥорор бырайыак бэлэмигэр туттарга сэртипикээт туттарыллар.

Онон дойду таһымнаах күрэхтэһиигэ Сахабыт сирин куораттарын, нэһилиэктэрин баар уонна бырайыактаммыт стелаларыгар, уопсастыбаннай туоналарыгар киирии кэлим тутууларыгар куоластыаҕыҥ.