Куһаҕан тыыннаах кыбартыыра

Надежда, Дьокуускай куорат олохтооҕо:

– 2000 сыллар саҕаланыыларыгар биһиги бас билэр дьиэбит суоҕа, наар куортамнаан олорбуппут. Көс биистэр курдук этибит. Ол саҕана аҕабыт тэрилтэтэ сабыллан, үлэтэ суох хаалбыт кэмэ, ийэбит куорат балыыһатыгар санитаркалыыра. Оҕолор оскуолаҕа үөрэнэрбит.  

Ол күһүн дьоммут куорат кытыы түөлбэтигэр мас дьиэҕэ кыбартыыра булбуттара. Оҕолор хара бастакыттан испитигэр киллэрбэтэхпит. Дьиктитэ баар, куоскабыт кытта атыҥыраабыта.

Киирээти кытта ньиксик сыта саба биэрэрэ. Миэбэлэ эргэ-урба, муостата онон-манан кыычыргыыра, аны тымныыта сүрдээх, ол иһин халыҥ көбүөр тэлгэнэн сытара. Күн көрбөт өттө буолан, күнүстэри хараҥа, киһини баттыыр этэ. Аны кыраана эҥин барыта тэстэ, ааннарын тутааҕа туллан кэлэ тураллара (олорбуппут тухары аҕабыт ону өрөмүөннээн тахсыбыта). Быһатын эттэххэ, киһи кута-сүрэ тохтообот, тэһийбэт кыбартыырата.

Төрөппүттэрбит – саалаҕа, оҕолор хоско олохсуйбуппут. Ийэбит дьуһуурустубатын күнүгэр чуҥкуйарбыт (куттанарбыт эбитэ дуу) хоспут уотун араарбакка утуйарбыт. Аҕабыт хойукка диэри тэлэбиисэр көрөрө.

Биирдэ утуйа сыттахпытына, түүн хос уотун ким эрэ умуруоран кэбиспитэ. Мин онтон соһуйан уһуктубутум. Аны ким эрэ иһит сууйара иһиллибитэ. Ийэм кэлбит дии санаан, ойон тиийбитим, ким да суоҕа. Аҕам тэлэбиисэрин арааран, утуйа, мунна тыаһыы   сытара. Куттанан, хоспор сүүрэн тиийбитим, балтыбын уһугуннарыахпын аһыммытым. Утуйбакка, суорҕаным иһигэр эргичиҥнии сыппытым.

Арай атах тыаһа чугаһаан кэлэн, аттыбар олорунан кэбистэ. Атахпын баттыыр, мин куттанан хамсаабакка, мэктиэтигэр тыыммакка да сыттым. Этим тымныйан хаалла. Хаһыытыы сатыыбын – саҥам тахсыбат. Оннук төһө өр эрэйдэммитим буолла, утуйан хаалбыт этим. Сарсыныгар дьоммор кэпсээбиппэр, итэҕэйбэтэхтэрэ. Аҕам: «Түһээбитиҥ буолуо», – диэн кэбиспитэ.

Биирдэ балтым таһырдьа оҕолору кытта оонньуу таҕыста. Мин дьиэҕэ үлэбин оҥоро хааллым. Аҕам ханна эрэ барбыт этэ.

Арай куоскам хос иһигэр төттөрү-таары хаамыталаата, онтон олох даҕаны муннук диэки тобулу көрөн олорон тыбыыран, куолаһын уларыта-уларыта ньааҕынаан барда. Бастаан көтөҕө, уоскута сатаатым. Ол аайы кэдэриҥниир, саҥата өссө улаатар. Мин куттанным аҕай. Куоскабын муостаҕа бырахтым, онуоха аан хоско ыстанна.

Таһырдьа тахсаары, таҥна турдахпына, балтым сүүрэн киирдэ. Оонньоон бүтэн, дьиэлээн иһэн көрдөҕүнэ, биһиги түннүкпүтүнэн хара бээтинэ тахсан кэлбит уонна сүтэн хаалбыт үһү. Миигин быыһаары, барахсаным сыыһа ыксаабыт, куттаммыт, аҕылаабыт аҕай.

Ол киэһэ дьоммутугар туох буолбутун кэпсээбиппит. Ийэм эмиэ куһаҕаннык утуйарын, түүн аайы баттатарын билиммитэ. Оттон аҕам тэлэбиисэрэ туран эрэ эмискэ бэйэтэ холбонон кэлэрин, иһит-хомуос тыаһыырын элбэхтэ истибитин кэпсээбитэ.

Өр буолбатахпыт, атын дьиэҕэ көспүппүт.