Киин куоракка VIII «Аҕа күрэҕэ»

Сааскылыы сылаас, чаҕыл күннээх кулун тутар 15-гэр, субуотаҕа, ытык Сайсары күөлүгэр “Аҕа күрэҕэ” бэртээхэй спорт уонна үлэ бырааһынньыга буолла. Сүрүн тэрийээччилэр – Дьокуускай куорат култуураҕа, спорка, ыччаты кытта үлэҕэ управлениелара, киин куорат Аҕаларын түмсүүтэ сэргэх дьаһалы тэрийэн ыыттылар. Күрэхтэһии Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Кыайыы 80 сыллаах үбүлүөйүгэр уонна Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр биллэриллибит Ийэ дойдуну көмүскээччи сылыгар ананна.

Киин куорат уокуруктара күрэхтэстилэр

Күрэххэ куорат 8 уокуругуттан аҕалар 14-16 саастаах уолаттарын кытта кытыннылар: Автодорожнай уокуруктан Григорий Михайлович уолунуун Колялыын; Гагаринскайтан – Андрей Николаевич, Саша Макеевтар; Сайсарыттан Айсен Дмитриевич, Проня Сидоровтар; Промышленнайтан Николай Николаевич, Коля Ефимовтар; Киин уокуруктан Владислав Иванович, Бувайсар Беляевтар; Александр Игоревич, Алтан Лебедевтар; Пригороднайтан Василий Михайлович, Арчылаан Анисимовтар; Губинскайтан Вячеслав Павлович, Леня Ноговицыннар; Хатастан Василий Васильевич, Айсаар Тихоновтар.

Күрэхтэһии кыттыылаахтарын Дьокуускай куорат Олохтоох дьаһалтатын уопсастыбаннай сибээскэ уонна ыччат политикатыгар управлениетын начаалынньыга Андрей Михайлов, Дьокуускай куорат Аҕаларын түмсүүтүн бэрэссэдээтэлэ Егор Попов эҕэрдэлээтилэр. Саха эстрадатын сулуһа Аскалон Павлов эрчимнээх ырыата кыайыыларга кынаттаата. Култуура колледжын ырыаһыттарын ансаамбыла түһүлгэни киэргэттэ.

Дьаһал үрдүк тэрээһиннээхтик ыытыллыытын “Аҕа күрэҕэр” сүрдээх бэриниилээх, олохторун да анаабыт диэххэ сөп, аҕа оҕону иитиитигэр дириҥ билиилээх-көрүүлээх биирдиилээн дьоһун дьон хааччыйдылар.

Дьокуускай куорат Аҕаларын түмсүүтүн чилиэнэ, Киин уокурук уонна Саха гимназиятын Аҕаларын сүбэтин бэрэссэдээтэлэ, Саха Өрөспүүбүлүкэтин үөрэҕириитин үтүөлээх үлэһитэ учуутал Егор Егорович Жерготов “Аҕа күрэҕин” көҕүлээбитэ ыраатта, “фаната” да диэххэ сөп. Куорат оҕолорун оттотон-мастатан, муус аллаттаран куйуурдатар, муҥхалатар, тыа сирин олоҕор-дьаһаҕар, үлэтигэр-хамнаһыгар чугаһатар, билиһиннэрэр «Аҕа күрэҕин» аан бастаан 2017 сыллаахха гимназиятыгар ыыппыт. Онтон ыла хас биирдии күрэхтэһии боротокуолун, хаартыскаларын ууруна, мунньа сылдьар. Өрөспүүбүлүкэ бөдөҥ салайааччыларынан буолуталаабыт спорт миниистирэ Леонид Спиридонов, Өрөспүүбүлүкэ Аҕаларын лигатын салайааччыта Айхал Габышев гимназия бастыҥ төрөппүттэрэ буола сылдьыбыттарынан киэн туттар. Араас сылларга “Юнармеец”, “Үрүҥ Уолан”, билигин “Айсберг” кулууптары үлэлэтэн, байыаннай-патриотическай иитиинэн дьарыктанар. Бу быйылгы “Аҕа күрэҕэр” ким-хайдах иһэрин ааҕа ааттаталаан, кэпсээн-сырдатан, күрэхтэһии күүрээни үрдэттэ.

Алта сыл эҥкилэ суох сүрүн судьуйанан үлэлээн кэлбит РФ үөрэҕириитин үтүөлээх үлэһитэ, Уһук Илин уонна Бүтүн Арассыыйатааҕы физкультура учууталларын көрүү-конкурсун кыайыылааҕа Юрий Иванович Ощепков бу сырыыга көннөрү судьуйанан үлэлэстэ. Сүрүн судьуйанан “Аҕа күрэҕин” икки төгүллээх абсолютнай чөмпүйүөнэ Александр Винокуров бутууру таһаартарбакка үлэлээтэ. Тоҕус көрүҥҥэ күрэхтэһиилэр көрөөччүлэр болҕомтолорун тартылар. Хамаандалар хантан сылдьалларын, ааттарын-суолларын көрдөрөр формалаахтара интэриэһи үөскэттэ. Ийэлэр, эбэлэр, оҕолор кэлэн, бэйэлэрин дьонноругар астына-дуоһуйа ыарыйдылар. Ол аайы аҕалар уолаттарын кытта түһүнүү да түһүнүү!

Эрийсиилээх киирсиилэр!

“Бэйэни билиһиннэриигэ” Хатастан Василий Васильевич уолунуун Айсардыын – бастакы, Прогороднай бөһүөлэгиттэн Василий Михайлович, Арчылан Анисимовтар – иккис, Промышленнай уокуруктан Николай Николаевич, Коля Ефимовтар үһүс буоллулар. Бэрэбинэ суоруутугар Киин уокуруктан Владислав Иванович, Бувайсар Беляевтар бастаатылар, Александр Игоревич, Алтан Лебедевтар – иккис, Пригороднайтан Василий Михайлович, Арчылан Анисимовтар – үһүс. Бэрэбинэни эрбээһиҥҥэ Киин уокуруктан Александр Игоревич, Алтан Лебедевтэр – бастакы, Пригороднайтан Василий Михайлович, Арчылан Анисимовтар – иккис, Киин уокуруктан Владислав Иванович, Бувайсар Беляевтар үһүс буолуталаатылар.

Итинтэн салгыы хамаандалар хайдах-туох бэлэмнээхтэрэ биллэн барда. Киин уокурук олохтоохторо Александр Игоревич уонна Алтан Лебедевтэр мас хайытыытыгар, остуолбаҕа ыттыыга – бастакы, ойбон алларыытыгар, уот оттон чэй оргутуутугар уонна туут хайыһарынан сүүрэн кэлэн сыал ытыылаах булчут биатлонугар иккис көрдөрүүлэннилэр уонна түмүккэ абсолютнай кыайыылаах үрдүк аатын ыллылар, мэтээллэри сэргэ, дипломунан, улахан Кубогынан, 50 тыһ.солк. бирииһинэн наҕараадаланнылар.

Пригороднайтан Василий Михайлович, Арчылан Анисимовтар ойбон алларыытыгар уонна булчут биатлонугар – бастакы, баҕанаҕа ыттыыга – иккис, уот оттон чэй оргутуутугар төрдүс көрдөрүүлэрдээх уопсай түмүккэ – иккис; Хатастан Василий Васильевич, Айсар Тихоновтар уот оттон чэй оргутууга – бастакы, булчут биатлонугар – үһүс, баҕанаҕа ыттыыга – төрдүс, ойбон алларыытыгар – бэһис, мас хайытыытыгар алтыс көрдөрүүлэнэннэр, түмүккэ бириистээх үһүс миэстэлэннилэр уонна өйдөбүнньүк мэтээллэри, дипломнары сэргэ, туһааннааҕынан 30-туу, 20-лии тыһ.солк. ылан үөрдүлэр-көттүлэр.

Тэрийээччилэр санаалара

Тэрийэччилэр хаһан баҕарар быһаарар суолталаахтар. Саха гимназия уонна куорат Аҕаларын сүбэтин бэрэссэдээтэллэрин солбуйааччы, Куорат дууматын дьокутаата Яков Тимофеевич Оконешников көхтөөх үлэни ыытар.

Дьокуускай куораттааҕы Аҕалар түмсүүлэрин салайааччыта, Тулагы бөһүөлэгин баһылыга Егор Гаврильевич Попов санаатын бу курдук үллэһиннэ: «Тэрээһиммит ахсыс төгүлүн, туох да эчэйиитэ, мөккүөрэ суох, өрө көтөҕүллүүлээхтик ааста. Икки бастакы хамаандалар кулун тутар 28-30 күннэригэр өрөспүүбүлүкэтээҕи «Аҕа күрэҕэр» кыттыахтара. Куорат дьаһалтатын баһылыга Евгений Николаевич Григорьев үбүнэн-харчынан өйүүрүгэр махталбытын биллэрэбит!».

Шашлык буһаран, плов оҥорон босхо аһаттылар. Саха гимназиятын дириэктэрэ, педагогическай наука хандьыдаата Валентина Васильевна Софронеева «Аҕа күрэҕин» сүрүн көҕүлээччитэ, өйөөччүтэ: «Аҕалар уолаттарын кытта күрэхтэһиилэрин сылын аайы ыытабыт. Кыттааччылара сыллата эбиллэн, элбииллэр. Бэлэмнээх кэлэллэр. Оҕолор оскуолаҕа, уокурукка, өрөспүүбүлүкэҕэ тиийэ күрэхтэһэллэр. Түмсүүлээхтэрэ, сыал-сорук туруорунан күрэхтэһэллэр көрөргө үчүгэй. Дьиэ кэргэттэр сүрдээҕин түмсэллэр. Уолаттары эт-хаан өттүнэн эрчийэргэ усулуобуйа тэрийдэххэ, кытталлар. Маҥнай утаа Таалай күөлгэ, Чочур Мырааҥҥа ыытар этибит, билигин Сайсарыга күрэхтэһэллэрэ өссө үчүгэй буолла».

Егор Егорович Жерготов: «Аҕалар күрэхтэрэ» сылын аайы тэрээһинэ, таһыма да  тупсан иһэр. Бүтэһик көрүҥҥэ диэри ханнык хамаанда бастыыра биллибэт этэ. Кытаанах киирсиилэр Анисимовтар, Лебедевтэр, Беляевтэр икки ардыларыгар буоллулар. Уопут быһаарда. Анисимовтар, Ефимовтар курдук саҥа ааттар тахсыбыттара үөрдэр».

Кыайыылаахтар үөрүүлэрин үллэһиннилэр

«Аҕа күрэҕин» абсолютнай кыайыылааҕа, Киин уокурук олохтооҕо Александр Игоревич Лебедев: «Тыҥааһыннаах киирсиилэр буоллулар. Быйыл үһүс кыттыым, иллэрээ сыл уолум Алтан 13 саастааҕар үһүс буолбуппут, былырыын иккис үчүгэй көрдөрүүлэммиппит. Быйыл хайаан да бастыырга сыал-сорук туруорунан дьарыктанныбыт. Көрүҥ аайы миэстэлэһэммит, үөрдүбүт. Өрөспүүбүлүкэ финалыгар кыттыахпыт. Кэргэммэр Сардаанаҕа, бырааппар Эльдарга көмөлөрүн, өйөбүллэрин иһин махтанабын. Атыыга-тутууга чааһынай урбаанньытынан үлэлиибин. Ситиһиилэрим үлэбэр кынаттыыллар. Аны да дьарыкпытын салгыахпыт». 

Алтан Лебедев: «Нина Афанасьевна Алексеева тэхиньиичэскэй лицейигэр 9 кылааска үөрэнэбин. «Аҕа күрэҕэр» үһүстээн кытынным. Остуолбаҕа иккистээн таҕыстым, көрдөрүүм 12 сөкүүндэ, эрдэтээҥҥибин тупсардым. Аҕабыныын киэһэ аайы дьарыктанабыт.  Туруоруммут сорукпун толороммун үөрдүм аҕай! Эһиил эмиэ кыттыам. Кикбосинынан дьарыктанар этим да, тохтоппутум, үөрэхпэр ылыстым. Ситиһиибин төрөппүттэрбэр аныыбын».

Көхтөөх кыттааччылар куорат «Аҕатын сүбэтин» Президиумугар киллэрилиннилэр. Дьиэ кэргэҥҥэ оҕону иитиигэ аҕа оруолун үрдэтэр күрэхтэһиилэр үтүө өйдөбүлү сахтылар.