Киһи уҥуоҕун маһын иэстэбилэ

Бу түбэлтэ 60-с сылларга буолбут. Былыр үс нуучча, сааһыары киһи-сүөһү тоҕуоруйбут Биэрэҥ сайылыгын биир эргэ балаҕаныгар олорон, мас кэрдибиттэр. Иччитэхсийбит алаас уу чуумпутун кинилэр эрэ тыастара уйгуурдар эбит.

Балаҕаннарын чугаһыгар, халдьаайы тумулугар, дьон уҥуоҕа кубарыһан турбуттар. Ас бэлэмнээри үлэтиттэн эрдэ кэлбит Иван диэн табаарыстара, тумултан кириэс маһын соһон аҕалан, уот оттубут.

Ол түүн Иван утуйа сыттаҕына, түһээн дуу, илэ дуу, биир мааны таҥастаах эдэр саха дьахтара кэлэн: «Кириэстээх маспын аҕал», – диэн көрдөөбүт. Ону сарсыарда Иван табаарыстарыгар кэпсээбитигэр, ким да улахаҥҥа уурбатах, хата, күлүү гыммыттар. Ол курдук үс түүнү быһа Иван утуйар-утуйбат икки ардынан сытан, наар кириэстээх маһын көрдүүр дьахтары түһээн көрөр. Төрдүс түүнүгэр, утуйа сыттахтарына, балаҕаннара умайар. Иван уокка сиэтэн, үҥкүрүйэ сылдьан ыһыы-хаһыы бөҕө буолар. Атын икки табаарыһа өйдөрүттэн тахсан хаалан, хайыахтарын да билбэккэ булумахтаналлар. Онтон дьэ, нэһиилэ өй ылан, таҥастарыттан туох түбэһэри ылан, ааннарын булан, киһилэрин таһырдьа соһон таһаараллар. Малларын дуома балаҕаҥҥа хаалан, уокка былдьанар. Арыый да халымырдык сиэппит киһилэрэ биир көстөөх дэриэбинэҕэ баран тыллаан, дьонун ылларан, үһүөн балыыһаҕа киирэллэр.

Иван түүлүгэр көстүбүт дьахтары дьүһүннээн кэпсээбититтэн «1916 сыллаахха эдэр сааһыгар оҕолоноору өлбүт кулуба кыыһа Маайа эбит» диэн кырдьаҕастар быһаарбыттар. Иван, уокка улаханнык уокка сиэтэн, кыайан өрүттүбэккэ өлбүт. Онон сиэри-туому кэһии, аньыыны оҥоруу, омугуттан тутулуга суох, иэстэбиллээх буолар диэн, кырдьаҕастар дьаархана кэпсииллэр.

Т. Куличкина, Дьокуускай

«Киин куорат» хаһыат, 27.07. 2006 с.