Киһи аралдьытары сатыахтаах эбэтэр Кини – эмэ суох эмтиэкэ

Ол куобахтан саҕаламмыта – кини аата киэҥ эйгэҕэ биллэн, тарҕанан барыыта.

* Оттон ол иннинээҕи Ньургушаны биһиги төһө билэбитий?

* Кини кэнсиэртэрин билиэтэ итии бэрэски курдук былдьаһыгынан барарын сүрүн кистэлэҥэ тугуй?

* Дьону күннээҕи олох бүтэн быстыбат кыһалҕатыттан аралдьытар, күллэрэн-үөрдэн ыытар Нюргуша бэйэтэ хайдах сынньанарый? Уо.д.а. туһунан бу суруйууга билсиҥ.

                                                   ____________________________

*Бары да ийэттэн төрөөн, ийэ нохтолоох сүрэҕин, хара быарын аннынан 7-9 ый устата иитиэхтэнэн, улаатан-сайдан, бу орто туруу-бараан дойдуга олоро кэллэхпит. Дьэ, ол кэнниттэн хас саастаахтан тутулуга суох – баҕар, эн устудьуон биитэр үлэһит буол, баҕар, букатын да, “бытыккын быһа үктээбит” биэнсийэлээх буол – ийэҥ баарын тухары – оҕоҕун. Мин туох хайа иннинэ Нюргушалаах ийэ истиҥ сыһыаннарын, иннэлээх сап курдук бииргэ сылдьалларын, бэйэ-бэйэлэригэр көмө-тирэх буолалларын биһирии көрөбүн.

"Киин куоракка" Нюргуша ийэтиниин Анастасия Павловналыын ыалдьыттаатылар. 

Хоммут уоһу хоҥнорон, өрөөбүт уоһу өһүлэн...

– “Саханьюс” таһаарыы “Эльдорадо” Дьокуускайга аан бастаан аһыллар, аатырбыт анньыһыылаах күнүн хаартыскаҕа түһэртэрэн үйэтиппитэ күн бүгүнүгэр да диэри куйаарга күүлэйдиир. Онно эйиэхэ олус маарынныыр кыысчаан баара. Ол күнү, тугу ылбыккын, онтуҥ төһө өр сулууспалаабытын өйдүүгүн дуу?

– Реклама кытаанаҕын истэн, баҕар, туохха эмэ тииһиэм, кэһии гынан илдьиэм диэн, олох эрдэ тура-тура кэлбиппин өйдүүбүн. Ханта-ан! Ыраахтан көрөн турааччы эрэ буолбутум. Наһаа улахан анньыһыы, “сэрии” курдук этэ. Быыһыгар – ыһыы-хаһыы. Ээ, өр буолбатаҕым, тута төннүбүтүм. Тугу да ылбатаҕым.

Бастыҥ учуутал – Нюргуяна Вячеславовна!

– Ол кэмтэн 19 сыл элэстэнэн ааста. Ити кэмтэн эн олоххор элбэх буоллаҕа? Эн санааҕар, оччотооҕу Ньургуша уонна билиҥҥи Ньургуша туох уратылаахтарый? Холобур, билигин эбитэ буоллар, кыыс оҕото, арааһа, быыс-хайаҕас булан, атыылаһан тэйбит биитэр олох да бэйэҥ тэҥҥэ рекламалаһа сылдьар буолуоҥ эбитэ буолуо?

– Мм-м, буолуон сөп. Ити 2007 с. буоллаҕына, 23 саастаахпын. Саккырыырга учууталлыы сылдьарым. Матымаатыка. 21 сааспыттан саҕалаан 7 сыл онно үлэлээбитим, 3 сыл – куоракка. Кылаас салайааччыларын өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэхтэригэр кыттан, 3-с миэстэ буолбутум. Отуттан тахса классрук кыттыбытыттаг саамай эдэрдэрэ этим, олус долгуйбутум, үөрбүтүм. 2009 сылга РФ оччотооҕу бэрэсидьиэнэ Дмитрий Медведев “Бастыҥ учуутал” Гранын ылбытым.

– Тыый! Баара эрэ 25 сааскар диэ! Оччоттон да көхтөөх, кыахтаах эбиккин. Аны, ол учууталлыы сылдьан өссө ыччат лиидэрэ үһүгүн дуу?

– Дьаһалта иһинэн ыччат исписэлииһинэн ыҥырыллан үлэлии сылдьыбытым. Ол эрээри учуутал түбүктээх үлэтин кытта дьүөрэлиир уустук этэ. Онон, өр буолбакка, хайатын талаҕын диэбиттэригэр, учууталлыыры ордорбутум. Дойдубар араадьыйа аһан үлэлэтэ сылдьыбыт кэмим эмиэ баара. Биир сиргэ мээнэ олорооччум суох.

Дьааҥы куобаҕа уонна биллэр ыытааччы буолуу

– Киэҥ араҥаҕа ыытааччы быһыытынан биллииҥ Үөһээ Дьааҥы минньигэс куобаҕын сиэбит биидьийэҥ кэнниттэн саҕаланнаҕа? Ити хас сыллаахха уонна ханна этэй?

– 2015 сыллаахха. Дьүөгэм дьиэтигэр ахтылҕаннаах куобаҕым этин сиэн, үөрэ-көтө олорорбун устубутун укпутум. Онон былырыын ыытааччы (ведущай) буолбутум 10 сылыгар анаан, алтынньыга уонна сэтинньигэ, күҥҥэ иккилии кэнсиэри тэрийэн, 4 толору саала көрөөччүнү түмпүтүм. Кулаковскай аатынан Норуоттар доҕордоһууларын киинигэр уонна КЦ-га. Киэҥ саалалар. Ол үрдүнэн матан хаалбыттар бааллара. Онон эмиэ, көрөөччүлэрим көрдөһөн, бу сотору, кулун тутар 9 күнүгэр, Опера уонна балет тыйаатырыгар 5-6 кэнсиэрбин тэрийээри сылдьабын.

Нюргуша сааланы толору түмэр кистэлэҥэ тугуй?

­– Сыл аҥаарын иһигэр 6 кэнсиэр диэн – туһугар рекорд тэҥэ. Аны, сырыы аайы ыы-быччары көрөөччү мустарын, билиэт тута бүтэ охсорун истэбин. Ол кистэлэҥэ тугуй?

– Мин жанрым – көр-күлүү. Мин кэнсиэрбэр дьон “утуйа” кэлбэттэр, ырыа истэ кэлбэттэр, сэргэхсийэ кэлэллэр. Ону мин бу 10 сыллаах ыытааччы быһыытынан үлэм да көрдөрөр. “Дьааҥы куобаҕын 5 сааһа” диэн эмиэ тэрийэ сылдьыбытым. Онно да саала толору этэ.

Кэнсиэрэ көрдөөх-нардаах, бэһиэлэй диэн, бэйэ-бэйэлэриттэн истиһэллэрэ да буолуо. Өрөспүүбүлүкэбит кыра дии. Мин хас биирдии көрөөччүнү кытта сибээһи тутарга дьулуһабын. Онно учууталлаабыт уопутум туһалыыр буолуон сөп. Оҕо уруокка эн (учуутал киһи) саҥараргын, кэпсииргин истибэккэ олорор түгэнигэр, болҕомтону бэйэҕэр тардары хайаан да сатыыр буолуохтааххын. Арааһа, оннук ньыманы кыайа тутарым буолуо? Кэнсиэрим үҥкүүлээх-битиилээх, оонньуулаах, бириистээх. Миэхэ кэлбит дьон тугу барытын умнан, икки чаас устата күлүүлэрэ-салсыылара оргуйан олорор буолар. Кэнсиэр буолуо ый кэриҥэ баар да, иннинээҕи миэстэлэр бүтэн эрэллэр. Күннэтэ аҕыйыы турар. Субу ыйыталаһан кэллим.

Туруккун бэйэҥ көннөрөҕүн, олоххун бэйэҥ оҥостоҕун

– Көрдөххө, дьон үксэ тыҥаабыт курдук. Санаа баттыгар сылдьааччы элбэх. Ол ордук оптуобус, маҕаһыын уочаратыгар дьэҥкэтик көстөр. Дьон бэйэтэ да билбэтинэн, ис айылгытанан, ол туругу сымнатаары, аралдьыйа түһээри, көргө-нарга, дьээбэҕэ тардыһар дии саныыбын. Ол кэмҥэ эн кэнсиэриҥ – тыынар салгын тэҥэ. Бу өттүнэн ЭН ЭМЭ СУОХ ЭМТИЭКЭ буолаҕын, дьон санаатын өрө тардарга көмөлөһөҕүн. Итини этэн туран, ыйытыылаахпын. Омос көрүүгэ, бэйэҥ наар күлэ-үөрэ сылдьаҕын. Ол эрээри, киһи буолан баран, эн да хомойоруҥ, ыксаан-тыҥаан ыларыҥ баара билэр. Бэйэҥ ол туруктан хайдах тахсаҕыный, сынньанаҕыный?

– Социальнай ситимҥэ страницам – барыта сырдык ис хоһоонноох (дьиҥэ, мин да хомойорум-хоргутарым ханна барыай? Ол эрээри ону барытын ыһа-тоҕо кэпсии, ытана олорбоппун. Олохпун хайдах баарынан арай Милена Борисова биэриитигэр кэпсээбитим. Ютубка баар, көрүөххүн сөп. Онтум-мантым табыллыбат, ол куһаҕан диэн үҥсэргээтэхпинэ даҕаны, дьон хайдах көмөлөһүөй?

Барыта  киһиттэн бэйэтиттэн тутулуктаах. Настарыанньаҕын бэйэҥ көннөрөҕүн, олоххун бэйэҥ оҥостоҕун. Туораттан ким кэлэн оҥорон барыай...

Кырдьык, ыарахан кэм турар, хас биирдии дьиэ кэргэҥҥэ даҕаны. Куоракка билигин кэнсиэр бөҕө, хас нэдиэлэ аайы кэриэтэ буолар. Кэрэ аҥаардар күннэригэр да оннук буолуоҕа. Афишаны көрдөххө, тобус-толору. Онон дьиэҕэ олорбокко, кытаатан аралдьыйыҥ, үтүөн8-сырдыгы баҕарыҥ диэм этэ. Киһи аралдьыйыан наада.

Балыкка эмиэ - ийэтиниин

Сынньанарым – айылҕа, сөбүлүүрүм – айан-сырыы

– Айылҕаҕа төһө сылдьаҕыный?

– Мин сынньанар сирим – айылҕа. Бултуубун-алтыыбын. Бэл, водомет ылыммытым. Саанан сатаан ыппаппын (күлэр). Бултуурум диэн – балык. Айылҕалыын алтыстахпына сынньанабын.

Аны, тас дойдуларынан айанныырбын олус сөбүлүүбүн. Билиҥҥитэ 20-чэ омук сирин кэрийдим. Онтум бэйэтэ хобби курдук.

– Итэҕэлгэ, сиэргэ-туомҥа сыһыаныҥ?

– Айаҥҥа үгүстүк сылдьар киһи, сахалыы сиэринэн, хайаан да алаадьы астаан илдьэ барабын. Бэл, тас дойдуга тахсарбар. Өрүү да үрдүк айыыларбыттан көрдөһө-ааттаһа сылдьабын.

Урбаанньыт Нюргуша

Кинигэбэр барытын киллэриэм

– Иһиттэххэ, учуутал идэтин таһынан үлэ арааһын үлэлээбиккин. Ол туһунан кылгастык таарыйа ааһыахха эрэ.

– Алта дуу, хас дуу сыл таксистаабытым.

– Дьэ, онно буолуо: араас дьону кытта алтыһыы, кутталлаах, күлүүлээх түгэн арааһа?

– Уу, элбэх буоллаҕа дии! Муомахтаан да турбуттаахтар. Арыгыһыттар, итириктэр. Харчыларын төлөөмөөрү буоллаҕа. Элбии-их. Олохпор элбэх ол-бу араас буолан ааспыта. Хас эрэ сылынан кинигэ таһаарыам, онно туох баар этиллибэтэх, сэкириэт барыта баар буолуо (күлэр).

2014 сылтан урбаанньыт буолбутум. Бастаан утаа атыы-эргиэн өттүгэр этэ. Кытайтан эҥин табаар аҕаларым. Барсыбыт дьоммуттан саамай кыра харчылаахтара мин этим. 100 тыһ. солк. Эдэр оҕо буоллаҕым. Таарыйа сири-дойдуну көрөөрү эҥин.

Ийэлэргитин харыстааҥ, сэргэхситиҥ

– Ааспыкка ийэҕин балыкка илдьэ сылдьыбыт этиҥ. Чукурушка, бэрт баҕайытык чөкөллөн олороро. Рилс анныгар “ойбонун да көрбөт балыксыт” диэн ымманыйар дэгэттээх суруйуугун ааҕан, күлэ-эн.

Ордук кини уһуллар буолуоҕуттан көрөр буоллум. Сааһа төһө буолла? Бииргэ төрөөбүттэр хаскытый? Арааһа, ыал кыратаҕын?

– Ийэбит 75 саастаах. Бииргэ төрөөбүттэр үһүө этибит. Билигин убайбыныын иккиэбит. Кини дойдутугар баар. Ыал, оҕо, сиэн буолан олорор. Ыал соҕотох, кыра кыыһа буоллаҕым. Ийэлэрбит сааһырдахтарын аайы кыра оҕолоругар түһэн иһэллэр. Кыраттан үөрэллэр, кыраттан хомойоллор. Онон кыалларынан аттыларыгар буолуохпутун, сэргэхситиэхпитин наада.

Мин Анастасия Павловнабар эргиллэн:

– Ньургуша курдук кыыстаах буолуу – “оргуйан олорор” буочука үрдүгэр олорор тэҥэ быһыылаах? Эчи, дьээбэтэ (пранк) элбэҕэ! Аны, кини тэтиминэн сылдьыы, уһуллуу, саастаах киһиэхэ Бүлүү улуустарыгар тиийэ айанныыр сылаалаах буолуох курдук?

Дьоллоох ийэ  сиэринэн, бэрт симиктик мичийэн кэбиһэр уонна:

– Со-ох. Күүлэйдии, хатааһылыы сылдьан туохха сылайыахпыный? – диэн бэйэбиттэн төттөрү ыйытар. Оттон сөп ээ, этэргэ дылы, “марай-сарай” массыынанан айаннаабат. Кыыһа тапталлаах ийэтин саамай сымнаҕас олбохтоох, саамай сылаас, ыраас, сыаналаах массыынатыгар олордор буоллаҕа, маладьыас!

Дьонуҥ бу кулун тутардааҕы кэнсиэр кэнниттэн Нерюнгринан, Алданынан барарга суоттаналлар. Ону истэн, “барсаҕын дуу?” диибин. Онуоха Павловна:

– Барсан буо! Саамай кылаабынайдара мин буоллаҕым дии, – диэт, күлэн мичилийэр.

– Эдэргэр кырааскаланарыҥ дуу? Сэбэрэни оҥостор, муодунайдык таҥнар, сыанаҕа тахсар төһө үчүгэй эбитий?

– Суох буоллаҕа. Билигин да кырааската суох сылдьабын ээ. Ити биирдэ оҥордохторо. Сыанаҕа тахсар, дьон ортотугар сыдьар үчүгэ-эй.

Ньургуша ийэтин диэки иһирэхтик көрөөт, дьээбэлэнэр:

– Биидьийэ холбонно да, көхсө көнө түһэр. Кэнсиэри олус сөбүлээбит этэ. Хаһан буоларын ыйыталаһар. Эдэригэр сыанаҕа тахсыбатах киһи. Көрөрүҥ курдук, олус сэмэй, элбэх саҥата суох. Кыбыстанньаҥ да диэххэ сөп. Мин аҕабын батан, элбэх саҥалаахпын. Ыллыыр, сыаҥкаҕа оонньуур, сыанаттан түспэт үһү. 7-с кылааска сырыттахпына суох буолбута.

Хара “күтүөт” туһунан

Биир сырыыга Ньургуша Камерунтан сылдьар, хара тириилээх эдэр киһини Хатаска баар дьиэтигэр аҕалан: “Ийээ, бу мин эрим”, – диэн билиһиннэрэн турар. Ийэ барахсан соһуйбут, мунаарбыт, эмиэ да итэҕэйиэн баҕарбатах курдук хараҕын көрүүтүн көрүө этигит!

Наар итинник туох да бэлэмэ суох, соһуччу усталлар үһү. Ааттыын пранк буоллаҕа. Онно эмиэ талаан: сатаан таҥыы, устуу наада эбээт! Ньургуша ону да кыайа туппут.

– Ырыаһыт “күтүөт” сахалыы тылы төһө баһылаан эрэрий?

– Нууччалыы саҥарар. Устудьуон буоллаҕа. ХИФУ, 3-м куурус. Юридическайга. Виталий Очиров “Сэгэриэм” ырыатын ыллаабытын көрдөххүт. Сахалыы ырыалары сөбүлээн истэр эбит. Ону хайдах сөпкө ыллыыры, ханан тохтуурга, тыын ыларга үөрэппиппит. Сардаана Көмүс диэн кэллиэгэм хайдах уһулларга, матыыбы табарга тиийэ үөрэппитэ. Уолбут өссө Ый Кыыһын ырыатын ыллыыр буолла. Сахалыы толору билбэтэр да, “дьуһуурунай” тыллары билэр. Илдьэ сылдьабыт. Нерюнгрига да барсыахтаах.