Киһи 50 000 тиийэ араас сыты араарар
Мурун көҥдөйүгэр мөлүйүөнүнэн рецептор баар, олор биирдии бэйэлэрэ араас молекулалары араарар аналлаахтар. Ыттарга оннук рецептордара биһиэнинээҕэр уонча бүк элбэх, быдан күүскэ сайдыбыт. Ол да иһин түөрт атахтаах доҕотторбут – сүппүт дьону, ол-бу малы көрдүүргэ бастыҥ көмөлөһөөччүлэрбит.
Дьэ, ити эппит рецептордарбыт көмөлөрүнэн мэйиибитигэр элбэх иһитиннэрии көтөн тиийэр. Итиэннэ билэр сытын ыллаҕына, өйдөөн кэлэн ахтылҕаҥҥа куустарар эбиппит. Ол сороҕор харахпытынан көрбүппүтүнээҕэр ордук күүстээх иэйии буолуон сөп. Холобур, охсуллубут от сыта муннубутун сайа биэрдэҕинэ, оҕо сааспытын, сайылыкпытын санатар, буһа турар алаадьы сытыттан ийэбит эйэҕэс мичээрэ көстөн кэлэр...
- Биир сыты атын-атыннык ылынабыт.
- Дьахталлар ордук сытымсах буолаллар, чуолаан хат сылдьар кэмнэригэр. Ээ, ол да иһин оҕо күүтэр кэрэ аҥаардар токсикозтаан эрэйи көрөр буоллахтара.
- Сыттыыр дьоҕуру анаан-минээн сайыннарыахха сөп – араас туманы, оту, фруктаны муннуга даҕайан.
- Сааһыран истэхпит аайы сыты билэр дьоҕурбут, хомойуох иһин, улам мөлтөөн иһэр.
- Сорох сыт-сымар настарыанньаҕа дьайар кыахтаах: холобур, лаванда өрө күүрүүнү намтатар, оттон цитрустартан сэргэхсийэн, сэгэйэ, чөрөйө түһэр үһүбүт.
- Сыты-сымары араарар буолан амтаны билэбит, онтон астынабыт-дуоһуйабыт, ону таһынан бэйэбитин харыстанар, көмүскэнэр кыахтаахпыт. Холобур, буруо, гаас сытын биллэхпитинэ, куттал суоһаабытын сэрэйэбит. Оттон аһыйбыт, буорту буолбут аһы муннубут тута араарар уонна “Сиэмэ!” диир.
Бу ураты дьоҕургутун хараххыт харатын курдук харыстааҥ:
- сытыы, хабараан химическэй сыттары тумнуҥ;
- тумуулаабыт, күөмэйгит ыалдьар, муннугут бүөлэммит буоллаҕына, тута эмтэниҥ.