Көтөр сэдэх өҥнөнүүтэ исписэлиис хараҕынан

Бу остуоруйаны «хара тураах маҥхайыар диэри» диэн аны хаһан да буолбат түгэн туһунан өс хоһооно салгыырга дылы. Эбэтэр... Эбэтэр, тураах, ол аата атын даҕаны көтөр, үгэс буолбуттан атын өҥнөөх-дьүһүннээх төрүүрүн былыргы өбүгэлэрбит билэр, ол аата көрбүт эбиттэр.

«Киин куорат» Үөһээ Бүлүүгэ кыһыл көмүс өҥнөөх тураах туһунан таһаарыытын элбэх ааҕааччы сэргээн, көтөрдөр сэдэх өҥнөнөн-дьүһүннэнэн төрүүллэрин туһунан анал үөрэхтээх орнитологы кытта кэпсэттибит.

Анатолий Лукин, Арассыыйа Билимин Академиятын Сибиирдээҕи салаатын Саха сиринээҕи Билим киинин Ирбэт тоҥноох сир биология проблемаларын үөрэтэр институт научнай үлэһитэ, орнитолог:

- Анатолий Родионович, ааҕааччылар кыһыл көмүс тураах туһунан суруйууну дьиктиргии даҕаны, мунаахсыйа даҕаны билистилэр. Онон ураты өҥнөөх көтөр туһунан эн санааҕын истиэхпитин баҕарабыт.

- Тураах бу маннык курдук өҥнөнүөн сөп. Билим хараҕынан бу лейкизм диэн ааттанар, генетическэй кэһиллии түмүгэр түүтүн өҥө уларыйар. Сэдэхтик да буоллар, айылҕаҕа баар көстүү. Биллэн турар, аномальнай түгэн быһыытынан биллэр. Ол гынан баран көтөргө бэйэтигэр туох да куһаҕана суох. Сүрүн алдьатыылаах өрүтүнэн өстөөхтөр харахтарыгар дэбигистик хатанан, үйэтэ кылгас буолуон сөп.

Оттон Үөһээ Бүлүү олохтооҕо Дмитрий Кононов былырыыҥҥы тураахтарым быйыл элбээн кэлэн уйаланнылар диирэ сөп. Бу филантропия диэн ааттанар. Ол аата көтөрдөр, балыктар эҥин төрөөбүт-үөскээбит дойдуларыгар төннөн сымыыттыыр, ыыр үгэстээхтэр. Онно сүрүн төрүөтүнэн билэр сирдэригэр-уоттарыгар куттал аҕыйаҕа, ас-үөл баара буолар.

Дмитрий Иванович сылгы чыычааҕын төбөтүгэр харата суох диэн этэрэ эмиэ сэдэх эрээри, эмиэ айылҕаҕа баар көстүү.

Көтөр бииһин-ууһун ортотугар өссө биир дьикти көстүү бу күннэргэ Кэбээйи нэһилиэгэр бэлиэтэннэ. Маҥан өҥнөөх барабыай туһунан Февронья Васильевна Максимова, Кэбээйи улууһун Кэбээйи нэһилиэгин олохтооҕо, маннык иһитиннэрдэ:

- Ити барабыайы хас да сыллааҕыта көрбүппүт. Ол саҕана эмиэ видеоҕа устубуппут. Былырыын испэр күүппүтүм эрээри, көрбөтөҕүм. Онтубун бу күннэргэ көрөн, долгуйан да, үөрэн да ыллым. Ыт аһыттан өлүүлэһэннэр барабыайдар саҥа-иҥэ бөҕө буолбуттарыгар хараҕым хатанна. Тутатына төлөпүөнүм үрдүгэр түһэн, уһуллум, хаартыскаҕа хатаатым.

Маҥан өҥнөөх барабыай атын доҕотторунуун тэбис-тэҥҥэ чыбыгыраһан олорор. Бэрт иллээхтэр, эйэлээхтэр.

- Анатолий Родионович, оттон бу Кэбээйи барабыайын туһунан тугу этиэххиний?

- Бу эмиэ лейкизм, альбинизмтан ураты. Атын барабыайдары кытары тэҥҥэ сылдьар буоллаҕына, үйэтин уһуна син биир буолуон сөп. Арай, сырдык буоларын быһыытынан, тыҥырахтаах көтөр аһылыга буолар кутталлаах.

Киһи аймахха курдук көтөргө-сүүрэргэ эмиэ араас ураты көстүү баар эрээри, бэйэлэрин олохторунан атыттартан итэҕэһэ суох олороллор эбит диэн бүччүм санаалаах түмүк оҥоробут.

Оннук буолбаат?!