КҮЛҮГЭЭН ЫТ

Кыргыттарбыт кыра эрдэхтэринэ саһыл курдук кугас өҥнөөх кып-кырасыабай, үтүлүк саҕачча, кырачаан ыт оҕото ииттэ ыллыбыт. Кыргыттар таптаан бөҕө! Уонна тоҕо эрэ Пират диэн ааттаатылар. Ону кыра кыыс, сатаан саҥарбат буолан, «Пилят» диир этэ. Дьон бары ыккыт аата тоҕо куһаҕанай диэччилэр.

Улаатан истэҕин аайы Пират аатыгар барсар майгылаах буолан испитэ.

Сиһилии кэпсиим.

Биирдэ, Саҥа дьыл чугаһаан, сүпсүгүрүү бөҕөтө буола сырыттахпытына, «Пиляппит» кумааһынньык ытырыылаах тиийэн кэллэ. Үөрбүт аҕай. Арыйан көрбүтүм, 300 солк. кэриҥэ харчылаах! Мин наһаа куттанным.

Ол саҕана биһигиттэн чугас культовар ыскылаата, гастроном, остолобуой, кулинария бааллара.

Барыларыгар сылдьан ыйыталастым да, ким да билбэт. Милииссийэҕэ баран тыллаатым. «Пока харчыны туттубакка илдьэ сырыт, сүтүктээх дьон билиннэхтэринэ, эйиэхэ утаарыахпыт», – диэтилэр.

Мин өтөр-өтөр милииссийэҕэ тиийэн да, звоннаан да ыйыталаһар этим. Отой ким да биллибэтэҕэ.

Билиҥҥи эбитэ буоллар, күлүкпэр имнэниэм эбитэ дуу, хайдаҕа дуу... Дьэ, билбэтим. Билигин «ҮС эрэ мөһөөх» буолбутун аайы, ол кэмҥэ буолунай харчы этэ...

Оннук мучумааҥҥа түбэһэ сылдьыбыттаахпыт. Урукку сэбиэскэй кэмҥэ иэдээн, уорууга тэҥнээх дьыала!

Аны туран «киһибит» улам-улам бырычыахата элбээн барда. Ону-маны барытын таһар идэлэннэ. Ыаллар чоппуускаларын тутан диэн, эгэ эрэ атахтарын таҥаһын ордоруо дуо, саппыкы, бачыыҥка арааһа... онтулара барыта пааралара суох (киһи икки атахтаах буоларын билбэт быһыылаах).

Өлбүт кролик соһон аҕалара биир суох... Арааһа, ыал кролигын бэйэтэ өлөрөн аҕалара буолуо, ону кэпсиир кыаҕа суоҕа бэрт буоллаҕа. Чугастааҕы ыаллартан ыйыталаһан, ол кыһалҕатыгар түһээччибит... Дьэ, дьаабы.

Ол эрэн биир үчүгэйдээх этэ. Кутуйахтары тутан кэчигирэччи тэлгэппит буолааччы. Соннук кутуйахтарбыт сүппүттэрэ. Куоска да наадата суох диэбит курдук.

Отой баппатаҕын иһин адьарайы сыапка олортубут. Онно да сытан сүгүн сыппатаҕа. Биирдэ дьүөгэм биһиэхэ ыалдьыттыы кэлбитин суумкатын былдьаабыт уонна уйатыгар уктубут, хата, ытырбатах. Мин кэлбиппэр, бу сатана суумканы сулбу ойутан таһааран, миэхэ биэрдэ. Үөрүү-көтүү, эккэлээһин, хайҕатаары кутуруга куймаҥнас. Суумканы ылан дьүөгэбэр биэрэн эрдэхпинэ, миигин түҥнэри анньан кэбистэ уонна былдьаан ылла. Кыыһыран, дэлби мөхтүм уонна тэбиэлээтим. Ыйылыы-ыйылыы уйатыгар киирэн хаалла.

Аны биир кыыс сонун хайа тардан турардаах!...

Уопсайынан, күлүгээн этэ.

Ол иһин биир кэлии киһиэхэ «бэлэхтээбиппит». Ииттибитэ эрэ, күөстэнэн сиэбитэ эрэ... ким ону билиэй.

Таах даҕаны ол киһи соторунан «кыһыл саһыл тириитэ» үчүгэйкээн бэргэһэлэммит этэ.