"КҮҺҮҤҤҮ ДЕПРЕССИЯ" ДИЭН БААР ДУО? Психолог сүбэтэ.

"Күһүҥҥү хандра", "күһүҥҥү депрессия" диэн тыллары элбэхтик туттабыт. Ол эрэн хомойуу барыта стресс буолбат, мунчаарыы барыта депрессияҕа кубулуйбат. Психолог Зинаида Климова маннык быһаарар: 

- “Күһүҥҥү санаа түһүүтэ” көмүс күһүн буолуута быстах кэмҥэ дьон энергиялара намтыырын, уйулҕаларын туруга саппаҕырарын ааттыыллар. Ол эрэн медицинаҕа итинник диагноз суох.

Биһиги бу мунчаарыыга куустарар турукпут хас да төрүөттээх буолар. Күннээх, сырдык күн кылгаан биэрэр, киһи утуйар уонна тура сылдьар эрэсиимэ уларыйар, таһырдьа тахсарбыт аҕыйыыр, эт-сиин өттүнэн хамсаныыбыт олох кыччыыр. Манна эбии сайыҥҥы көҥүл сылдьыбыт олохпут тосту уларыйар – үлэ-хамнас, оскуола саҕаланаллар, эбээһинэспит элбиир.

Маннык турук киһиэхэ туох да куттала суох. Аҕыйах күн сылайбыккыт, утуктаабыккыт эбэтэр дьону кытта алтыһыаххытын баҕарбатаххыт “депрессия” диэн ааттаммат.

Ол эрээри уйулҕа саппаҕырбыт туругар төһө өр барарын, олоххо туох сабыдыаллааҕын көрүөхтээхпит. Аҕыйах күн устата буолбакка, нэдиэлэни нэдиэлэнэн санааҕыт түһэр, мунчаарар, туох да үөрдүбэт буоллаҕына, үлэлиир, үөрэнэр биллэ ыараатаҕына, аһыаххытын да баҕарбат, сатаан утуйбат буолан хааллаххытына, күһүнү эрэ буруйдуур сыыһа буолар. Маны тэҥэ дьыл кэминэн киирэр аффективнай кэһиллииллэр диэннэр баар буолаллар – бу эмиэ депрессия сезон аайы уларыйар бииһин ууһа.

Ол аата күһүн халлааҥҥа баттатан аҕыйах күн хомойон, мунчааран ылыахха сөп, ол эрээри сотору-сотору маннык турукка киирэр, икки күнтэн уһуннук санааҕыт аһара саппаҕырар буоллаҕына, клиническэй психолог эбэтэр психиатр-быраас көмөтө наада буолар.

Күһүҥҥү санаа саппаҕырыытыгар ылларбат гына тугу гынабыт?

- Сүрүн сыалгыт-соруккут санаа түһүүтүгэр ылларымыахха наада диэн буолбатах. Сылы эргиччи үөрэ-көтө, элбэх энергиялаах, наар үчүгэй настарыанньалаах сылдьар эбээһинэспит суох. Организмҥа уонна уйулҕаҕа дьыл кэмэ уларыйыытыгар бэйэбит көмөлөһүөхтээхпит.

Бэйэбит бэйэбитигэр көмөлөһөр саамай судургу ньымабыт – энергиябыт саамай түһэн сылдьар кэмигэр сүрүн тирэхтэрбитин сүтэриэ суохтаахпыт. Ол аата үчүгэйдик уубутун хана утуйуохтаахпыт, күнүс таһырдьа тахса сылдьыахтаахпыт, хамсана-имсэнэ, кэлэ-бара, дьону кытта алтыһа, дуоһуйууну ылар дьарыкпытынан дьарыктана сылдьыахтаахпыт.

Маны таһынан, күһүн киһи бэйэтэ бэйэтиттэн наһаа элбэҕи эрэйиэ суохтаах. Сайыҥҥы курдук өрө күүрүүлээх олоҕу ирдээмэҥ.

Сороҕор киһи чахчы барыны-барытын ыарырҕатар, онно эбии тугу эмэ уруккутун курдук кыайбатаҕына-хоппотоҕуна “бу мин туох буоллум?”, “тоҕо тугу да баҕарбат буолан хааллым?” дии саныыр, инньэ гынан эбии санаатын саппаҕырдар.

Ол иһин маннык кэмҥэ “мин тугу гыннахпына үчүгэй турукка сылдьабыный?” диэн ыйытыыга хоруйдуохтаахпыт.

Оттон туруккут биир кэм куһаҕан буолан иһэр, нэдиэлэттэн ордук санааҕыт аһара саппаҕырар, олох олорор ыарахан буоллаҕына, ханнык да дьаарбайыылар, кэлиилэр-барыылар туһалаамыахтарын сөп, оннук түгэҥҥэ исписэлиис эрэ көмөлөһүөҕэ.