IV «Цифровой Алмаас» форум саҕаланна

Бүгүн, сэтинньи 27 күнүгэр, П.А. Ойуунускай аатынан Саха академическай тыйаатырга IV төгүлүн ыытыллар «Цифровой Алмаас» федеральнай форум үөрүүлээхтик аһыллар. Бу Уһук Илиҥҥэ сыыппара эйгэтигэр сүрүн тэрээһин быйыл үс күн устата – сэтинньи 27-29 күннэригэр – хас да былаһаакканан ыытыллыа. Тэрийээччилэр иһитиннэрбиттэринэн, быйылгы форум сүрүн тиэмэтэ – сибээс инфраструктуратын сайыннарыы. Ону тэҥэ ЦОД-тары (центр обработки данных,) логистиканы, пилота суох көтөр авиационнай тиһиги сайыннарыыны, оҥоһуу өйү көдьүүстээхтик туһаныы хайысхаларын ырытыһар сиэссийэлэр буолуохтара. Форум кэмигэр Саха сирин куһаҕан суоллаах-иистээх нэһилиэнньэлээх пууннарыгар телекоммуникация инфраструктуратын тутарга туһуламмыт «Синергия Арктики – объединяя страну» федеральнай бырайыак үлэлээн саҕалыа. Быйылгы форумҥа уопсайа 40-тан тахса тиэмэнэн элбэх тэрээһин былааннанарын sakha.gov.ru эрдэ иһитиннэрэн турар.

«Цифровой Алмаас» форум – сыыппара технологиятын биир тутаах тэрээһинэ – ыытыллар буолуоҕуттан:
- уопсайа 70 регионтан 7000-тан тахса  киһи кытынна;
- 100-тэн тахса партнерданна;
- 12 былаһаакканан 98 тэрээһин ыытылынна;
- 320 спикер кытынна;
-39 Сөбүлэҥҥэ илии баттанна.

Бу Уһук Илиҥҥэ 4-с төгүлүн ыытыллар федеральнай таһымнаах тэрээһиҥҥэ Арассыыйа араас куоратыттан уонна тас дойдулартан ИТ-индустрия бастыҥнара, урбаан, билим уонна былаас бэрэстэбиитэллэрэ, быһа холоон 2000-тан тахса дэлэгээт кэлэрэ былааннанар. Ол иһигэр бастыҥ үлэлээх сибээс оператордара, сибээс тэрилин оҥорон таһаарааччылар кэлиэхтэрэ. Форум кэмигэр үгэс быһыытынан элбэх көдьүүстээх сөбүлэҥи түһэрсии, кэпсэтиһии ыытыллара күүтүллэр.

Ааспыт нэдиэлэҕэ «Цифровой алмаас» форум ыытыллар кэмиттэн өрөспүүбүлүкэҕэ үгүс бырайыак үлэлээн саҕалаабытын туһунан СӨ инновацияҕа, сыыппара сайдыытыгар уонна инфокоммуникационнай технологияларга миниистирин солбуйааччы Дмитрий Васильев «Саха» НКИХ биэриитигэр бу курдук кэпсээтэ:

«Бу иннинээҕи форумнарга элбэх Сөбүлэҥҥэ илии баттаммыта. Ол чэрчитинэн Өлүөхүмэҕэ Бэс Күөлгэ оптика тардыллыбыта. Быйыл, холобур, Тиннаяҕа тардылынна. Былырыын кибер куттал суох буолуутун киинэ тутуллубута. Быйыл «Полярный» МФЦ – беспилотнай технологиялары оҥорон таһаарар киини арыйыахтаахпыт».

Санатар буоллахха, былырыыҥҥы «Цифровой алмаас» араас регионнартан уонна дойдулартан 3600-тэн тахса кыттааччыны түмпүтэ.

Быйылгы форум тосхолунан экспердэр дакылааттара, панельнай дискуссиялар, маастар-кылаастар уонна инновационнай бырайыактары билиһиннэрии ыытыллыахтара. Олортон сүрүннэрин көрүөҕүҥ.

«Инфраструктура: Аһаҕас халлаан» панелынан сиэссийэ

Саха сиригэр пилота суох көтөр аппарааттары оҥоруу күүскэ сайдар. «Цифровой Алмаас» форум бу да сырыыга бастыҥ экспердэри түмүө. Сэтинньи 27 күнүгэр Инновационнай менеджмент үрдүкү оскуолатын мунньахтыыр саалатыгар ыытыллар сиэссийэҕэ региоҥҥа БВС (беспилотное воздушное судно) инфраструктуратын кэлимник сайыннарыы тула кэпсэтии, ырытыһыы буолуо. 

«Оҥоһуу өй дата-кииннэрэ: тутаах уратылара уонна быһаарыылара» төгүрүк остуол

Төгүрүк остуолга сүрүннээн оҥоһуу өй дата-кииннэрин көдьүүстэрин ырытыахтара. Бу тэрээһин сэтинньи 27 күнүгэр Саха тыйаатырын мунньахтыыр саалатыгар буолуо.

«Оҥоһуу өй технологиятынан тыл эгэлгэтин харыстааһын» панелынан сиэссийэ

Форум бу сиэссийэтигэр сыыппара көмөтүнэн норуоттар тылларын харыстааһын тула кэпсэтии буолуо. Сиэссийэҕэ тыл технологиятын, үөрэх платформаларын, төрүт тыллаах контеннары оҥоруу боппуруостарын дьүүллэһиэхтэрэ уонна аҕыйах ахсааннаах норуоттары өйүүр миэрэлэри кэпсэтиэхтэрэ. Сиэссийэ сэтинньи 27 күнүгэр Саха тыйаатырын кыра саалатыгар ыытыллыа.

«Цифровой Алмаас-2025» форумҥа – экстремальнай сүүрүү

Сүүрүүнү таптааччылар Саха сирин кыһыныгар бэйэлэрин тургутар сүүрүүлэрэ сэтинньи 28 күнүгэр буолуо. Старт «Дохсун» СК сүрүн киирии ааныттан саҕаланыа. 2025 м усталаах сүүрүү трассата Дьокуускайдааҕы Култуура уонна сынньалаҥ пааркатын территориятынан барыа.

Хакердары утары куйах: сыыппара эйгэтин көмүскээччилэрэ диэн кимнээҕий

Федеральнай форум биир сиэссийэтигэр судаарыстыбаны уонна урбаан эйгэтин көмүскэллээх оҥорор «үрүҥ» хакердар тустарынан кэпсиэхтэрэ. Манна киберкөмүскээччилэри хайдах булан, үүннэрэн таһаарыы боппуруостарын, көмүскэллээх буолууну бэрэбиэркэлиир ньымалартан ордук көдьүүстээхтэрэ ханныктарын ырытыһыахтара. Бу сиэссийэ сэтинньи 28 күнүгэр Саха тыйаатырын кыра саалатыгар ыытыллыа.

«Цифровой Алмаас. Кэлэр кэм кода» быыстапка

Сэтинньи 29 күнүгэр ИТ-пааркаҕа Саха сирин ИТ-га уонна креативнай индустрияҕа быыстапката туруо. Кэлэр кэм технологиятын көрдөрүүнү таһынан бу күн ИТ-хампаанньалар үлэлэрин көрдөрүүлэрэ, үлэ дьаарбаҥката, Саха сирин оонньуу оҥорооччуларын бородууксуйаларын билиһиннэрии, дьыалабыай сиэссийэлэр, лиэксийэлэр уонна маастар-кылаастар тэриллиэхтэрэ.

Колледж устудьуоннарыгар – «КиберҮөрэх»

«Перспективный мониторинг» АУо эдэр исписэлиистэри өйүүр уонна сыыппараҕа билиилэрин үрдэтэр соруктаах тэрээһинин сэтинньи 29 күнүгэр сыыппара трансформациятын ыстаабыгар ыытыа. Ыытыллар маастар-кылаастарга үөрэнээччилэр киберугроза туһунан тоҕоостоох сибидиэнньэлэри истиэхтэрэ, кибергигиена сүрүн бириинсиптэрин үөрэтиэхтэрэ.

Саха видео-оонньууларын билиһиннэриэхтэрэ

Сэтинньи 29 күнүгэр Үлэ Кыбартаалын «Песочница» саалатыгар Саха сирин оонньуу оҥорооччулара саҥа бырайыактарын билиһиннэриэхтэрэ (2025-2026 сс. релизтэрэ).  Кэлбит дьоҥҥо геймдев ис куухунатын сырдатыахтара, Хара Мыраан (Новая Игра+), Umai (Новая Игра+),  Cake Up (Cryolite Games), Bult (Nordrise Games), Тартария (Rubedo Games), Кындыкан (iLii Games) оонньуулары билиһиннэриэхтэрэ.

Саха сирин киинэ уонна анимация оҥорооччуларыттан шоу-кейс

Сэтинньи 29 күнүгэр Үлэ Кыбартаалыгар саха киинэтин, анимациятын саҥа бырайыактарын билиһиннэриэхтэрэ. Ону тэҥэ ааптардары кытта сирэй кэпсэтии тэриллиэ.

Арассыыйа агропромышленнай коплексыгар агродроннары туһаныы

Бу туһунан «Пилота суох авиационнай тиһиги Арассыыйа АПК-гар туһаныы сценарийа: дойду аска-үөлгэ куттал суох буолуутугар бастыҥнар уопуттара» сиэссийэҕэ кэпсиэхтэрэ. Чахчы көдьүүстээҕин суоҕун уонна маны олоххо киллэрэргэ бүддьүөтүн, агродроннары туһаныы юридическай чымпыктарын ырытыһыахтара. Бу сэргэх тиэмэлээх сиэссийэ сэтинньи 27 күнүгэр Инновационнай менеджмент үрдүкү оскуолатын мунньахтыыр саалатыгар ыытыллыа.

Форум спикердэрэ санааларын үллэстэллэр

Федеральнай форуму тэрийээччи ВКонтакте официальнай сирэйигэр спикердэр бу курдук санааларын үллэһиннилэр:

Руслан Винокуров, Саха сирин техническэй инвентари-зацияҕа бюротун дириэктэрэ:

– «Цифровой Алмаас» IV федеральнай форумҥа ситиһиилээх бырайыакпытын көрдөрүөхпүт – региоҥҥа бастакы нэһилиэнньэлээх пуун 3D-моделын.

«Цифровой Алмаас» – бары бииргэ сыыппара трансформациятыгар хоруйдары ыларбытыгар, бастыҥ быраактыкалары үллэстэрбитигэр уонна профессиональнай ситимнэри бөҕөргөтөрбүтүгэр тутаах былаһаакка. Сэтинньи 27-29 кк. бу түгэҥҥэ биһиэхэ кыттыһыҥ, доҕоттор!

Сергей Туманов, «Софтмолл» ХЭТ генеральнай дириэктэрэ:

– «Цифровой Алмааска» кыттыы – көннөрү сылын аайы ыытыллар көрсүһүү буолбатах, бу практическай быһаарыылары үөскэтэр үлэ былаһаакката. Миэхэ бу форум ордук сыаналанара диэн, манна дьиҥ бырайыактар уонна тыыннаах ырытыһыылар буолаллар. Манна эн теоретиктары кытта буолбакка, быһаарыныыны ылынар, уустук бырайыактары олоххо киллэрэр дьону кытта алтыһаҕын. Мин манна саҥа «цифровой алмаастары» – саамай чаҕылхай уонна инникилээх бырайыактары – оҥорор бастыҥнар кэккэлэригэр буолаары эргиллэ турабын.

Евгений Соловьев, М.К. Аммосов аатынан ХИФУ билимҥэ уонна инновацияҕа үлэтин проректора:

– Күн бүгүн ХИФУ иннигэр турар сүрүн сорук – арктическай технология өттүгэр национальнай лидер буолуу. Технология процестарыгар цифровой быһаарыыны киллэрии университеппыт бу хайысхаҕа кирбиитин бөҕөргөтүө. «Цифровой Алмаас» форумтан сонун идиэйэлэри, ситиһиилээх практиканы көрдөрүүнү уонна бииргэ үлэлэһэргэ партнердары күүтэбит.

Федеральнай форуму тэрийээччи ВКонтакте официальнай сирэйигэр таһаарбыт матырыйаалларынан