«ИТ — олус умсулҕаннаах уонна кэскиллээх эйгэ!»

Саха сиригэр ИТ салаата сайдар суолга үктэнэн турар. Бу эйгэҕэ олохтоох оҥорон таһаарааччылар ситиһии көтөллөнөллөрө, дойду үрдүнэн, норуоттар икки ардыларынааҕы таһымҥа тахсан эрэллэрэ ордук үөрдэр.

Информация технологията (ИТ) – көмпүүтэргэ олохтонор информация тиһиктэрин үөрэтии, оҥоруу, сайыннарыы, олоххо киллэрии, өйөөһүн эбэтэр салайыы (Бикипиэдьийэттэн).

Саха сирин ИТ салаатын ырыынагар биир оннук инники күөҥҥэ сылдьар тэрилтэнэн “Айтек инфо” хампаанньаны ааттыахха сөп. Хампаанньаны 2016 сыллаахха энтузиаст дьон түмсэн тэрийбиттэр. Бастаан кыра кэлэктииптэн саҕалаабыттар.

Күн бүгүн Уһук Илиҥҥи эрэгийиэҥҥэ информация технологиятын ырыынагар инники кирбиини тутар тэрилтэ Амур уобалаһыгар уонна Хабаровскай кыраайга филиаллардаах, “Якутия” Технопарк” САТ резиденэ. Хампаанньа бөлөҕүн Айсен Иванов иилээн-саҕалаан үлэлэтэр.  Салайааччы билиҥҥи таһым улахан сыранан ситиһиллибитин, бу бүттүүн хамаанда уопсай кыайыыта буоларын бэлиэтиир.

Ол курдук, тэрилтэ информация технологиятыгар идэтийбит исписэлиистэрэ урбаан эйгэтигэр, судаарыстыбаннай структураларга үрдүкү хаачыстыбалаах ИТ-албастары (решение) оҥорууга үлэлэһэллэр, айбыт, оҥорбут табыгастаах, киэҥ кыаҕы биэрэр, үлэни биир сүрүннүүргэ көмөлөөх информационнай технологияларын киллэрэллэр.

Хампаанньа 9 сыл устата үлэлэспит тэрилтэлэрэ кинини эрэллээх партнер быһыытынан сыаналыыллар. Холобурдуур буоллахха, “Айтек инфо” биир бөдөҥ партнерунан Арассыыйаҕа информационнай хампаанньаларга инники күөҥҥэ сылдьар үлэлээх “Гарант” хампаанньа Уһук Илиннээҕи салаата буолар. Инньэ гынан “Айтек инфо” күн бүгүн Уһук Илин эрэгийиэн туонатыгар информационнай-правовой хааччыйыы өҥөтүн бары көрүҥнэрин оҥорор тэрилтэ быһыытынан үлэлии-хамсыы олорор, килийиэннэрин үлэлэрэ көдьүүстээх буоларыгар табыгастаах ИТ оҥорон таһаарыыларынан  хааччыйар. Ону тэҥэ бу эйгэҕэ “үрүҥ көмүс партнер” статустаах буолан, Astra Linux ОС, маны сэргэ «МойОфис» ПО курдук операционнай тиһиктэри тэрилтэлэргэ киллэрэр бырааптаах.

“Айтек  Инфо” ХЭУо үлэтин-хамнаһын, инники былааннарын туһунан хампаанньа генеральнай дириэктэрэ Айсен Иванову кытта кэпсэтэбит.

– Айсен Александрович, үлэҕитин-хамнаскытын ааҕааччыларга билиһиннэрэ түһүөҥ дуо?

– “Айтек Инфо” хампаанньа бөлөҕө икки сүрүн хайысхатыттан биирэ биллэр справочнай-правовой тиһик – “Гарант” хампаанньа – Уһук Илин эрэгийиэҥҥэ биир сүрүн партнерун быһыытынан үлэни ыытара буолар. Ол курдук, биһиги исписэлиистэрбит буҕаалтырдарга, юристарга уо.д.а идэлээх дьоҥҥо информационнай уонна юридическай өйөбүл өҥөлөрүн толору көрүҥүн оҥороллор. Холобур, гараны хайдах табыгастаахтык туттарга, ханна, ханнык сокуону, нуорма-быраап аакталарын буларга эҥин көмөлөһөбүт.

Иккис сүрүн хайысхабыт – тастан киирэр компьютернай софт бырагыраамаларын бэйэ киэнинэн солбуйуу (импортозамещение). Билигин омук бырагыраамалара үксүлэрэ санкцияланан турар буоланнар, кэнники кэмҥэ  бэйэбит дойдубутугар Арассыыйаҕа оҥоһуллар бырагыраамалары тарҕатыы, туруоруу үксээтэ. Ол курдук, холобур, Windows операционнай тиһик (ОС) оннугар судаарыстыбаннай тэрилтэлэр билигин Astra Linux диэн тиһиги туруоруннулар. Улаханныын, кыралыын үлэҕэ, үөрэххэ хото туттуллар Word, Excel курдук офис бырагыраамаларын оннугар бэйэбит дойдубутугар айыллыбыт МойОфис Текст, Р7-Офис туһанар буоллулар.

Биһиги хампаанньабыт бу хайысханы ылсан, олохтоох ИТ-разработчиктары кытта үлэлиир, кинилэр оҥорон таһаарыыларын өрөспүүбүлүкэҕэ киллэрэр, тэрилтэлэри бу бырагыраамаларынан хааччыйыыга үлэлэһэр, туруоран биэрэр уонна да араас разработканан дьарыгырар.  Билиҥҥитэ өрөспүүбүлүкэ бу эйгэҕэ интегратордарын (көдьүүстээх тиһиги олохтооччу, түмээччи, — Аапт.) иһигэр ырыынакка лидердэртэн биирдэстэрэ буолан турабыт.

2016 сыллаахха кыраттан саҕаламмыт дьоҕус тэрилтэ билигин Саха сиригэр, Амурскай уонна Хабаровскай регионнарга филиаллаах улахан хампаанньа буолан үлэлии олорорбутуттан үөрэбит, киэн туттабыт.

– Хас үлэһиттээххитий? Хампаанньаҕа сүрүннээн туох идэлээх дьон үлэлииллэрий, хайаан да бу эйгэҕэ анал идэлээхтэри эрэ ылаҕыт дуу, көннөрү энтузиаст, дьарык быһыытынан саҕалаабыттар бааллар дуу?­

–  Хара маҥнайгыттан хамаандабытыгар эдэр эрчимнээх, идиэйэлэрдээх, амбициялаах, тус уопуттаах дьону мунньубуппут. Ол курдук, идэтиттэн тутулуга суох араас исписэлиистэр кэлэннэр, бэйэлэрин суолларын буланнар, билигин эрэллээхтик үлэлии сылдьаллар, салгыы үүнэллэр-сайдаллар. Хампаанньабытыгар геофизиктан саҕалаан историкка диэри араас идэлээх дьон баар.  Саҥа кэлбит хас биирдии исписэлииһи хаттаан үөрэтэн, туох баар интэриэһин учуоттаан, көдьүүстээх үлэһит гына үүннэрэргэ кыһанабыт. Билиҥҥи туругунан 30-тан тахса үлэһит баар, ыстааппыт күн-түүн эбиллэ турар кэскиллээх.

– Ылсыбыт бөдөҥ бырайыактаргытыттан, ситиһиилэргититтэн холобурдаатахха...

– Улахан бырайыактартан ааттаатахха:  Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бырабыыталыстыбатын үлэһиттэрин автоматизированнай үлэлиир ыстаансыйаларын толору Арассыыйатааҕы Astra Linux операционнай тиһиккэ көһөрбүппүт. Ону тэҥэ МойОфис пакеты туттарга сертифицированнай консультациялары тэрийэн ыыппыппыт.  Уопсайынан, МойОфис уонна Гарант систиэмэлэри интеграциялааһыҥҥа үлэни сүрүннүүбүт. Биир ситиһиилээх үлэбитинэн өрөспүүбүлүкэҕэ эрэгийиэннээҕи информационнай атыыны-тутууну салайарга туһаныллар «WEB-Торги-КС» тиһигин саҥардыыны этиэххэ сөп. Маны сэргэ “Сахаэнерго” АУо тастан киирииттэн тутулуга суох буолууга инфраструктурата тиһигэ быстыбаттык үлэлиирин хааччыйарга үлэлэспиппит. 

– Инники былааҥҥыт, сонун бырайыактар тустарынан сырдата түһүөҥ дуо?

– Билигин улахан күүһү оҥоһуу өйү (искусственнай интеллеги) интеграциялааһын бырайыактарыгар ууран турабыт. Ону сэргэ үгүс юридическай да буоллун, закупочнай да буоллун, үлэлэри чэпчэтиигэ, тупсарыыга, тэтимирдиигэ салгыы үлэлиир былааннаахпыт.

– ИТ эйгэтигэр үлэлиэн-хамныан, сайдыан баҕалаах ыччат дьоҥҥо тугу сүбэлиэҥ этэй?

– Баҕа санааҕытын олоххо киллэрэргэ эрэллээх буолуҥ диэхпин баҕарабын. Ыарахантан толлумаҥ, сонун хайысхаларга холонон көрүҥ, саҥаны боруобалааҥ, соруккутун ситэргэ иннигит хоту баран иһиҥ. Дьаныардаах, тус идиэйэҕитигэр бэриниилээх дьон буолуҥ, оччоҕо хайаан да тулаҕытыгар эрэллээх доҕоттор көстөн иһиэхтэрэ. ИТ – бу олус умсулҕаннаах уонна кэскиллээх эйгэ!

– Айсен Александрович, кэрэхсэбиллээх кэпсээҥҥэр махтал буоллун, үлэҕит-хамнаскыт салгыы үүнэн-сайдан өрүү инники кирбиигэ буолуҥ!

“Айтек Инфо” хампаанньа үлэтин хайысхата:
- IT-инфраструктуратын аудита;
- Олохтоох оҥорон таһаарыы бырагыраамаларын тарҕатыы; 
- Туһанааччылары үөрэтии ­ – көмпүүтэр оборудованиетын туруоруу;
- Тус бородууксуйаны оҥорон-айан таһаарыы уонна интеграциялааһын уо.д.а. килийиэннэргэ туһаайыллыбыт холбоһуктаах өҥөлөр.

Хаартыскалар: “Айтек Инфо” хампаанньа архыыбыттан.