Хааһынаны баай дьон суотугар хаҥатыахха

Хааһынаны баай дьон суотугар хаҥатыахха

Ити курдук ис хоһоонноох этиини "Сиэрдээх Арассыыйа” салайааччыта Сергей Миронов “Газета. ру” таһаарыыга биэрбит интервьютугар үллэстибит. Кинилэр фракциялара суоттаан көрүүтүнэн, дивидент нолуогун ыстаапкатын 35 бырыһыаҥҥа диэри үрдэттэххэ, дойду бүддьүөтүгэр 200-тэн тахса миллиард эбии үп киириэ эбитэ үһү.

“Арассыыйа баай уонна барҕа (сверх) баай дьонун баһыйар өттө араас хампаанньалартан, ол иһигэр судаарыстыба кыттыгастаах хампаанньалартан аахсар дивидент суотугар олороллор. Уонна баран, нэһиилэ тииһинэн олорор дохуоттаах дьон курдук, кинилэр эмиэ 2,4 мөл. солкуобайтан баара эрэ 13 бырыһыан нолуогу төлөһөллөр, оттон 2,4 мөл. солк. тахсар дохуоттарыттан муҥутаан – 15 бырыһыаны. Нолуок ыстаапкатын 35 бырыһыаҥҥа диэри улаатыннарар киһи, бүддьүөккэ 200 млрд солкуобайтан кырата суох эбии үп киириэ этэ”, – диир эбит Сергей Миронов.

Кини атын сайдыылаах тас дойдулары кытта тэҥнээтэххэ Арассыыйаҕа дивидентэн тутуллар нолуок сиэрэ суох намыһаҕын этэн туран, дивидент нолуогун үрдэтии кинилэр дойду тас өттүгэр талаһалларыгар тиэрдиэ суоҕа диэн санаалаах. Кини салгыы тас дойдуларга дивидент нолуога төһө-хачча эбитин холобурдаабытыттан да көрдөххө, чахчыта да оннук курдук.

“Данияҕа – 42 %, Соҕуруу Кэриэйэҕэ — 44,5%, Великобританияҕа — 39,35%, Германияҕа — 26, 37%, АХШ-ка 20 %-тан 37%-ҥа диэри. Биһиги баайдарбыт үс бүк кыраны төлүү сылдьаллар, маннык быһыыны тохтотуохха наада. Дивидент нолуогун үрдэттэххэ, кинилэр Арассыыйа тас өттүгэр тахсыахтара диэн ончу сэрэхэдийэр наадата суох. Кинилэр дойду иһигэр харчы оҥостоллор уонна манна нолуок төлүүллэр. Намыһах нолуок суотугар хапытаалы бэйэбитигэр тардыахпыт диэн толкуйу умнуохха. Биһиги Швейцария да, ОАЭ да буолбатахпыт. Ити дойдуларга биһиэхэ курдук киэҥ нэлэмэн сирдэрэ суох, логистикалара да, инфраструктуралара да биһиэхэ курдук улахан хоромньулаах буолбатах. Оттон нэһилиэнньэлэрэ Москуба да киэниттэн кыра. Арассыыйа билигин Арҕаа дойдулары кытта тыл-тылга киирсибэтин туһунан этэ да барбаппын”, – диэн лаппыйан бэлиэтээбит. Ол аата биһиги баайдарбытын ытыс үрдүгэр түһэрэн ылбаттара биллэр диэн эппит бадахтаах. Сааҥсыйаҕа киирэ сырыттахтара.

Сорохтор: “Госдуума быыбара чугаһаан, кыһыл тылынан оонньуур, очукуо эрэ хомуһан эрдэҕэ, син биир оннук буолбат. Судаарыстыбаннай дуумаҕа ол баайдарбыт бэлиэ бэрэстэбиитэллэрэ тоҕуоруһан олордохторо”, – дииллэр. Оннугун оннук да, сөптөөх этии, идея буолбатах дуо? Онон быыбарынан да сиэттэрэн, быыбар түмүгүнэн, алҕаска олоххо киирэн хаалыан сөп курдук. Билиҥҥитэ, туох кистэлэй, ыстараап, НДС нолуогун үрдэтии суотугар эрэ хааһына үбүн элбэтэргэ сорунар курдукпут. Оттон НДС үрдээһинэ, бүтэһигэр тиийэн, нэһилиэнньэҕэ эмиэ охсуулаах буолбутун көрө сылдьабыт. Ордук аччыгый, орто урбаан оҕустарбыт чинчилээх.

Ити этииттэн сэдиптээн...

Манна олорон киһи тугу билиэ баарай, ол эрээри forbes.ru суруйарыгар сигэнэр буоллахха, 2026 сылга, муус устар ый туругунан, Арассыыйаҕа 155 миллиардер олорор. Бу баай дьон хапытааллара холбоон... 696,5 $ млрд солк. тэҥнэспит! Былырыын аҕай  625,5 $ эбитэ суруллар.

Этэргэ дылы, үөгүлүү сылдьар үтүмэн үптээх, хаһыытыы сылдьар халыҥ харчылаах, 5 бастакы сылдьар баай дьоммут кимнээҕин уонна ким испииһэги “сабарын” билээри, дьээбэҕэ, киирэн көрө сырыттым.

Барыларын кэчигирэттэххэ, күн бүтүө турдаҕа. Бу манна туһаныллар чахчы бу дьыл муус устардааҕы туругунан (мөлүйүөнүнэн) суруллубута ыйыллар. Испииһэккэ бастакынан “Севергрупп” генеральнай дириэктэрэ  А. Мордашов уонна кини дьиэ кэргэнэ сылдьар. 37000 $ баайдаах. Иккиһинэн «Интеррос» холдинг уонна «Норильский никель» ГМК бэрэсидьиэннэрэ В. Потанин турар –  29700 $. Үһүс бочуоттаах миэстэҕэ «Наше будущее» Пуонда Уопсастыбаннай сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ В. Алекперов –  29500 $. Салгыы  «Новатэк» ПАО бырабылыанньатын бэрэссэдээтэлэ Л. Михельсон уонна кини дьиэ кэргэнэ – 28300$, Федерация Сэбиэтин чилиэнэ С. Керимов уонна кини дьиэ кэргэнэ  25700 $ баайдаахтара суруллубут.

Ол быыһыгар саҥардыыта миллиардер буолбуттар бааллар. Ол иһигэр «Агрокомплекс» бөлөҕүн дириэктэрдэрин Сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ А. Ткачев эбиллибит. Кини баайа – 1800 $. Аграрийдар да кыаҕыраллар эбит диэххэ. Барҕа баай дьон испииһэгин төһө мөл. дуоллар баайдаах (состояниелаах) киһи сабарын көрдүм. Онтум USM генеральнай дириэктэринэн үлэлээбит И. Стрешинскэй диэн киһи эбит, кини баайа диэҥҥэ лоп курдук  1000 мөл. $ диэн суруллубут. 

Бу дьон, кырдьык, бар дьоҥҥо бастыҥ холобур буолар гына, сиэрдээхтэр этиилэрин ылыныахтарын сөп эбит.