27.03.2026 | 11:05 | Просмотров: 99

Хааһына хас биирдии харчыта туһаҕа турар дуо?

Кулун тутар 25 күнүгэр буолбут Ил Түмэн 18-с пленарнай, уочараттаах, мунньаҕар СӨ Ааҕар-суоттуур палаататын (мантан салгыы – АСП) 2025 сыллааҕы үлэтин түмүгүн бэрэссэдээтэл Алена Федорова иһитиннэрдэ. Бу туһунан Ил Түмэн пресс-сулууспата тугу суруйбутун билсиэҕиҥ.
Хааһына хас биирдии харчыта туһаҕа турар дуо?
Ааптар: Татьяна Захарова-Лоһуура
Хаартыска: Василий Кононов, Ил Түмэн
Бөлөххө киир

Отчуокка этиллибитинэн, АСП уопсайа 192 эбийиэккэ хонтуруоллуур уонна эспиэрдиир-анаарар бэрэбиэркэни ыыппыт; о.и. министиэристибэлэр, судаарыстыбаннай тэрилтэлэр, муниципальнай оройуоннар, судаарыстыба кыттыгастаах кэмиэрчэскэй тэрилтэлэр хабыллыбыттар.

Ол курдук, хааһына 393,4 млрд  солк. үбэ төһө сөпкө уонна көдьүүстээхтик  туттуллубута бэрэбиэркэлэммит; ити иһигэр: 393 млрд солк. – судаарыстыбаннай бүддьүөт үбэ, 158 мөл. солк. – олохтоох бүддьүөт. Ону таһынан Булгуччулаах мэдиссиинэ Территориятааҕы пуондатын 328 мөл. солк. үбүлээһинин бэрэбиэркэлээбиттэр.

Былырыын бэрэбиэркэлэммит кээмэй – иннинээҕи сыл киэниттэн 17 млрд солк. үгүөрүтэ этиллэр. Ол түмүгэр хааһына 9,9 млрд солк. үбүн туһаныыга бүддьүөт сокуонун кэһии баара быһаарыллыбыт.

Бэрэбиэркэлэнэр үп улаатыытын тилэх баттаһа, бүддьүөт сокуонун кэһии көрдөрүүтэ да иннинээҕи сылтан эбиллэн биэрбит: о.э. 4377 түгэҥҥэ бэлиэтэммит. Бүддьүөт сокуонун кэһии баһыйар үгүс өттө – чопчута 6,6 млрд солк. – буҕаалтыр учуотун оҥорууга, отчуот оҥоһуллуутугар сыһыаннаах.

Аны, бүддьүөтү таҥыыга уонна толорууга 3,1 млрд солк. суумалаах кэһии булуллубут. 7 бэрэбиэркэ түмүгүнэн матырыйаал толоруллан Прокуратураҕа, ол иһигэр 4 тэрээһин түмүгүнэн дьыала Сэлиэстийэ кэмитиэтигэр, ИДьМ-ҥа уонна УФСБ-га ыытыллыбыт. Прокуратура уорганнара 6 представлениены түһэрбиттэр. Бүддьүөккэ 40 мөл. солк. төннөрүллүбүт.

Бэрэбиэркэ түмүгүнэн, 2024 с. тэҥнээтэххэ, икки бүк элбэх – 60 административнай боротокуол толоруллубут. Уопсайа холбоон 532 тыһ. солк. суумалаах 35 ыстыраап анаммыт, 17 сэрэтии бэриллибит.

Итиннэ эбии нуорма-быраап аактатын (НБА) 104 барылын эспэртиисэлээбиттэр. О.и. муниципальнай бэйэни салайыныы уорганнарын киэнэ баар. Ол түмүгэр  үлэлии турбут НБА-ҕа 21 уларыйыы киирбит, 4 саҥа нуорма-быраап аактата оҥоһуллубут. Ону тэҥэ биэдэмистибэ уонна муниципальнай таһымҥа 90-ча этиини киллэрбиттэр.

Ааҕар-суоттуур палаата 1,7 млрд солк. суумалаах кэһии тахсыаҕын тохтоппут. Ол курдук, 2026 сыллааҕы судаарыстыбаннай бүддьүөт бырайыагын эспэртиисэлээн, үлэлээбэт нэһилиэнньэ ОМС-ка страховой усунуоһугар анаан, 1,2 млрд солк. үгүөрү үп былааннаммытын быһаара охсон, бүддьүөт 2-с ааҕыытыгар ол алҕас туоратыллыбыт.

(Салгыыта бэчээттэниэ)  

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Айыы кыһатыгар үтүө тыын фонтана арылынна
Сонуннар | 13.07.2026 | 13:10
Айыы кыһатыгар үтүө тыын фонтана арылынна
«Айыы кыһата» национальнай  гимназия тиэргэнигэр сахалыы фонтан арыллыбыт. «Киин куорат» бу туһунан оскуола салалтатыттан билистэ.
Кувшинка – кэрэ көстүү
Сонуннар | 14.07.2026 | 12:00
Кувшинка – кэрэ көстүү
Төрөөбүт маанылаах түөлбэбит –   Төлөнө бараммат үөрүүбүт, Уоскутар ураты алыптаах Уостубат тапталбыт, Ороһу! – диэн Геннадий Бечеряков суруйбут тылларын Сардаана Васильева хаартыскаҕа түһэриилэрэ тупсараллар. Бу хаартыскаҕа быйыл 125 сылын бэлиэтээбит нэһилиэк дьоно-сэргэтэ Эбэҕэ үүнэр кэрэ кувшинкалары кэрэхсиир түгэннэрин көрөбүт. Оттон хаартысканы Альбина Павлова-Харлампьева дойдутугар бэлэх ууммут уруһуйа ситэрэр. Аныгы дьон...
100 баалга – 28 үөрэнээччи!
Сонуннар | 10.07.2026 | 16:00
100 баалга – 28 үөрэнээччи!
Бүгүн Ил Дархан Саха Сирин киэн туттуутун – Биир кэлим эксээмэни 100 баалга туттарбыт выпускниктары, олимпиада кыайыылаахтарын уонна колледж, техникум бастыҥнарын чиэстээтэ.
“Абааһы мунньаҕа” хантан кэлбитэй?
Сынньалаңңа | 12.07.2026 | 20:00
“Абааһы мунньаҕа” хантан кэлбитэй?
Абааһы мунньаҕа диэн былыргы сахалар уонна да атын айылҕаҕа итэҕэйэр омуктарга киэҥник тарҕаммыт өйдөбүл. Өйдөбүл быһыытынан, сыл аайы от ыйын 13 күнүгэр абааһылар мунньахтыыллар — сыаллара-соруктара ол сылга кими олохтон ылалларын испииһэктээһин.