Федерация Сэбиэтигэр кэпсэтииттэн

Федерация Сэбиэтигэр Хотугу төрүт олохтоох аҕыйах ахсааннаах норуоттар (КМН) бырааптарын олоххо киллэриигэ уонна бу эйгэҕэ эрэгийиэннэр икки ардыларынааҕы сыһыаны бөҕөргөтүүгэ сыһыаннаах оробуочай көрсүһүү буолан ааста.

Тэрээһиҥҥэ Федерация Сэбиэтин федеративнай тутулга, эрэгийиэннээҕи бэлиитикэҕэ, олохтоох бэйэни салайыныыга уонна Хоту сир дьыалаларыгар кэмитиэтин бэрэссэдээтэлин бастакы солбуйааччы Галина Карелова, Чукотка Төрүт олохтоох аҕыйах ахсааннаах норуоттарын ассоциациятын бэрэсидьиэнэ, сенатор Анна Отке, «Хоту сир, Сибиир уонна Уһук Илин КМН бигэтик сайдыыларыгар бырайыактыыр офис» АНО Кэтээн көрөр сэбиэтин чилиэнэ, Ил Түмэн туһааннаах кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ  Елена Голомарева кытыннылар.

Саха сирин дэлэгээссийэтэ Хоту сир дьахталларын Иккис форумугар кыттарга бэлэмнэниилэригэр уонна Саха сирин төрүт олохтоохторун бырааптарын уонна интэриэстэрин киэҥник хабар боппуруостарга төһүү болҕомтону уурда.  

Көрсүһүүгэ Елена Голомарева Ил Түмэҥҥэ салайар кэмитиэтэ КМНС кыһалҕаларыгар ыытар үлэтин сиһилии билиһиннэрдэ. Сокуоннары оҥорууга ылыммыт көҕүлээһиннэр, общиналар үгэс оҥостубут олохторун укулаатын илдьэ сылдьалларыгар уонна хотугу сирдэр бигэтик сайдыыларыгар туһуламмыт миэрэлэр дьиҥ олоххо киириилэрин туһунан билиһиннэрдэ.

Галина Карелова Саха Өрөспүүбүлүкэтэ КМНС-тар бырааптарын көмүскэлигэр уонна хотугу норуоттар үгэс оҥостубут олохторун укулаатын илдьэ сылдьалларыгар туһуламмыт сокуоннар төрүттэрин оҥорууга инники күөҥҥэ сылдьар дойду субъектарыттан биирдэстэрэ буоларын бэлиэтээтэ. Сенатор Анна Отке эрэгийиэннэр уопуттарын, олоххо киллэриилэрин сүрүннүүр уонна ситиһиилээх, үтүө өрүттэрин атастаһыы суолтата улаханын эттэ.

Көрсүһүү түмүгүнэн салгыы бииргэ үлэлэһэр хайысхаларын сүбэлэстилэр. Ол иһигэр сүрүннүүр консультациялары салгыы ыытар, федеральнай таһымнаах быраап аакталарыгар кыттыгас этиилэри толкуйдуур, Саха сирин дэлэгээссийэтэ Хоту сир дьахталларын II форумугар бэлэмнэниилэрин уонна эспиэр өйөбүлүн сайыннарыы туһунан кэпсэтистилэр. Ити этиллэр форумҥа киириэхтээх бырайыактары дьүүллэстилэр.

Елена Голомарева Галина Кареловаҕа Саха сирэ 2018 сыллаахха Федерация Сэбиэтигэр бэлэмнээн киллэрбит «Арктика оҕолоро» бырайыагын өйөөбүтүгэр, федеральнай бырагыраама буолбутугар махтанна. Кини Федерация Сэбиэтин уонна палаата бэрэссэдээтэлэ Валентина Матвиенко көхтөөх позициятын, кыттыытын көмөтүнэн оччолорго «Арктика оҕолоро» бырайыакка дойду бүддьүөтүттэн 500 мөл. солк. көрүллүбүтүн бэлиэтээтэ. Галина Карелова оччолорго Арктика оҕолоругар маннык өйөбүл биир кэмнээх буолбакка, тиһиктээхтик ыытылларын күүскэ туруорсан, «Арктика оҕолоро» Арктика туонатын социальнай-экэнэмиичэскэй сайдыытын судаарыстыбаннай бырагырааматын иһинэн хос-бырагыраама буоларын ситиспитэ. Оттон 2019 сыллаахха национальностар дьыалаларыгар Федеральнай ааҕыныстыба өйөбүлүнэн Саха сирэ көҕүлээбит «Азия оҕолоро» бырайыага Арктика Сэбиэтигэр норуоттар икки ардыларынааҕы таһымнаммыта.

Ону таһынан Елена Голомарева Хоту сир дьахталларын I Форумун быһаарыытынан, кыттыытынан уонна Галина Карелова быһаччы өйөбүлүнэн 2025 сыл кулун тутар 19 күнүгэр федеральнай таһымҥа «чуум үлэһитэ» диэн саҥа үлэ бигэргэммитин үтүө тылынан ахтан-санаан ааста. Маннык стандарт ылылла илигинэ дьахталлар дьиэ кэргэннэрин кытта таба мэччийэр сириттэн тэбис-тэҥҥэ көсүһэ, билигин толорор үлэлэрин олоччу оҥоро сылдьан, туох да социальнай мэктиэни туһамматтара. Кинилэргэ үлэ ыстааһа ааҕыллыбата, эгэ, үлэһиккэ курдук биэнсийэ ааҕыллыа этэ дуо! Баар кыһалҕаны таба өйдөөн, табаһыт дьиэ кэргэннээх дьахталлар сокуоннай үлэһит аатын ылалларын туһугар хас да сыллаах утумнаах үлэ барбыта.

Билигин кинилэр үлэһит статустаахтар, биэнсийэлэнэр бырааптаахтар, хат уонна оҕолонор кэмнэригэр босуобуйа ылаллар, ыарыйдахтарына, больничнайы туһаналлар, хотугу эбии ааҕыы төлөбүрэ көрүллэр.

– Судаарыстыбаннай таһымнаах дьону кытта көрсүһүү, кинилэр биһиги кыһалҕабытын толору өйдүүллэрэ, туруорсууларбытын өрүү да өйүүллэрэ санааны кынаттыыр. Төрөөбүт Чукоткатын аатыттан хаһыс да ыҥырыыга үлэлэһэ сылдьар Анна Ивановна Отке – Федерация Сэбиэтин уопуттаах сенатордарыттан биирдэстэрэ. Кинини кытта үлэлэһэн, киһи эрэлэ бөҕөргүүр, – диир Елена Голомарева.

Санатан эттэххэ, Хоту сир дьахталларын II форума бу дьыл бэс ыйын 30  – от ыйын 1 күнүгэр буолуоҕа. Форум үлэтигэр Арассыыйатааҕы Илин сайдыытыгар министиэристибэ уонна Хоту, Сибиир уонна Уһук Илин төрүт олохтоох аҕыйах ахсааннаах норуоттарын Ассоциацията кытталлар.

Көрсүһүү кыттыылаахтара төрүт олохтоох норуоттар бигэтик сайдалларыгар, национальнай уонна эрэгийиэн таһымыгар Конституциянан мэктиэлэнэр бырааптарынан хааччыйарга туһуламмыт миэрэлэри олоххо киллэриигэ салгыы да үлэлэһэргэ дуогабардастылар.

Бу туһунан Ил Түмэн (Судаарыстыбаннай Мунньах) пресс-сулууспата иһитиннэрэр.