Евгений Григорьев куорат сүрүн кыһалҕаларын ааттаата

2021 сылга туруоруммут сорох соруктарым хас да бүк туоллулар

Евгений Николаевич 2021 сылга баһылыгынан үлэлээн саҕалыырыгар туруоруммут соруктарын үгүс өттө туолбутун ааһан, сорох көрдөрүүлэр былааннаммыты хас да бүк аһара барбыттарын бэлиэтээтэ. «Холобур, элбэх кыбартыыралаах олорор дьиэлэргэ 45 оннугар 106 тиэргэн тупсарылынна. Оччолорго 40 оптуобуһу саҥардар былааны туруоруммут буоллахпытына, бүгүн бу ахсааны 174 тиэртибит. 200 км усталаах уулусса-суол ситимэ тутулунна. 2019 сылтан. Бу барыта куорат экономикатыгар дьоһун хардыы. Бары национальнай бырайыактары толорон иһэбит. 14 үөрэх, хас даҕаны доруобуйа харыстабылын эбийиэгэ үлэҕэ киирдилэр. Уонна, саамай улахан ситиһиибит – 2030 сылга диэри олоххо киириэхтээх Дьокуускай куорат маастар-былаана бигэргэтилиннэ. Манан 95 бырайыак олоххо киирэн, Дьокуускай куорат төрүттэммитэ 400 сылын атын таһымҥа көрсүөхпүт», – диэтэ кини. 

Хайҕыыр наадата суох, ол кэриэтэ кириитикэлээҥ

Евгений Григорьев үгүс салайааччылартан биир сүрүн уратытынан элбэхтик нэһилиэнньэни кытта көрсөрө буолар. Өссө биир уратытынан ол көрсүһүүлэр иннилэринэ булгуччу: «Хайҕыыр наадата суох, кириитикэлээҥ, чопчу туох кыаллыбатын этиҥ», – диэн эрдэттэн кэпсэтии, көрсүһүү ис хоһоонун торумнуура буолар. «Нэһилиэнньэни кытта көрсүһүүлэр сүрүн сыаллара – дьиҥ-чахчы баар кыһалҕалары утары көрсөн олорон быһаарсыы», – диэн билинэрэ, биллэн турар, кини салайааччы быһыытынан дьыалабыай хаачыстыбатын туоһута.

Куорат саамай улахан кыһалҕалара ханныктарый?

"Маннык көрсүһүүлэргэ саамай элбэхтик этиллэр, таарыллар, хатыланар кыһалҕалар ханныктарый?» – диэн туран баһылык биэс сүрүн уустук боппуруоһу бэлиэтээтэ; ол – хаарбах туруктаах дьиэлэр, уопсастыбаннай тырааныспар, социальнай эбийиэк тиийбэтэ, арыгы уонна быыл.

Хаарбах дьиэттэн көһөрөргө куорат бүддьүөтүттэн аччаабыта 8 млрд солк. наада

Холобур, нэһилиэнньэни хаарбах туруктаах дьиэттэн көһөрүүгэ тохтоон аастахха. Бүгүҥҥү күҥҥэ Дьокуускай куоракка 1000 кв м тахса иэннээх хаарбах уонна саахалланар туруктаах дьиэ хаалан турар эбит. Бу дьонтон барыларыттан дьиэлэрин атыылаһан ылан саҥа дьиэҕэ көһөрөргө куорат бүддьүөтүттэн аччаабыта 8 млрд солк. наада диэн суоттаабыттар. Оттон куорат, холобур, 2026 сыллааҕы уопсай бүддьүөтэ 33 млрд солк. быһыллан турар, ол иһигэр 26 млрд солк. аҥаардас үөрэхтээһин эйгэтигэр ананар. Ол эбэтэр хаалбыт хаарбах дьиэлээхтэри көһөрөргө, этэргэ дылы, сүүс да сыл тиийбэт. Мантан сиэттэрэн Евгений Григорьев хаарбах уонна саахалланар дьиэттэн көһөрүү федеральнай бырагыраамата салҕанара тыын суолталааҕын ыйар. Маныаха кини дойду баһылыга Владимир Путин 2023 сыл балаҕан ыйын 1 күнүгэр диэри хаарбаҕынан билиниллибит дьиэлэри 2030 сылга диэри көһөрөргө туруорбут соругар эрэнэрин этэр. Оттон Дьокуускайга 2017 сылтан итинник туруктаах 937 дьиэ баарын ыйар.

Оччотугар хаарбах туруктаах дьиэлэр кыһалҕаларын быһаарарга ороскуоттанар сүүһүнэн мөлүйүөнү атын хайысхаларга, холобур, социальнай эбийиэктэри тутууга ыытыахха сөбүн быһаарар.

Тырааныспар кыһалҕата нэһилиэнньэ элбээтэҕин аайы сытыырхайан иһэр

Иккис сүрүн кыһалҕа – биллэн турар, тырааныспар инфраструктурата. «Хас көрсүһүү аайы нэһилиэнньэ сылаас тохтобул, эбии тохтобул, аспаал, светофор, о.д.а. туруорсар. Ол нэһилиэнньэбит сыллата ортотунан 5, ардыгар 7 тыһыынча кэриҥэ киһинэн эбиллэн иһэринэн, тутуу балысханнык барарынан быһаарыллар», – диир баһылык.

Бу да биэриигэ олохтоохтор оптуобус сырыытын, сылаас тохтобул боппуруоһун тумнубатылар. Ол курдук, Губинскай уокурук олохтооҕо Николай Слепцов «Городская стоматология» тохтобул аатыгар сыһыаннаах ыйытыыны биэрдэ.

– Куораттааҕы тиис балыыһата ити аадырыстан көспүтэ түөрт сыл буолла даҕаны, күн бүгүнүгэр диэри «Тиис балыыһата» диэн биллэрэ тураллар. Ити боппуруоһу эппитим ыраатта эрээри, көннөрө иликкит, – диир куорат олохтооҕо. – Иккис ыйытыым: 202-с түөлбэ 5 уонна 6 куорпустарын икки ардынан бетон куттарар туһунан эмиэ хаһыс да сырыыбын этэбин.

Евгений Николаевич ыйытыыларга саас-сааһынан хоруйдаата. Холобур, тохтобул аата дьон үөрэнэн хаалбытынан уруккунан хаалара ордугун дуу, саҥалыы ааттанара сөптөөҕүн дуу сиһилии быһаарсыах буоллулар. Оттон тиэргэни бетоннааһын чааһыгар олохтоохтор уопсай мунньахтарын түмүгүнэн биир дьиэ эркиниттэн иккис дьиэ эркинигэр диэри аспааллыырга хапытаалынай өрөмүөн бырагырааматыгар сайаапка биэрэргэ сүбэлээтэ.

Тырааныспар сырыытыгар өссө биир ыйытыыны Б кыбаартал олохтооҕо биэрдэ. Ол курдук кырдьаҕастар Хатаска уонна Табаҕаҕа сылдьар 103 уонна 101 №№-дээх оптуобустартан хайалара эмэ «2-с Универсам» тохтобулу таарыйан ааһарыгар баҕараллар эбит. Бу боппуруоһу баһылык Куораттааҕы суол-тырааныспар сулууспата үөрэтиэҕэ диэн эрэннэрдэ.

Оптуобус сырыытын «Севернай» кыбартаал олохтооҕо эмиэ туруоруста. Маныаха баһылык «Сатал» дьоҕус түөлбэҕэ икки сыллааҕыта 106 №-дээх оптуобус сырыыта олохтоммутун, салгыы «Саталы» «Севернэйи» кытта ситимниир сырыыны олохтуур боппуруос турарын иһитиннэрдэ.

Оттон Марха олохтооҕо Анатолий Степанов «Племобъединение» оройуонугар сылаас тохтобул турара оскуола оҕолоругар абыраллаах буолуоҕун этиннэ. Баһылык манна сыһыаннаан сыл аайы аччаабыта уоннуу сылаас тохтобул үлэҕэ киирэрин, билигин куорат араас оройуоннарыгар 87 сылаас тохтобул турарын ыйан туран, Маҕан суолун 2км сылаас тохтобулу олохтуур туһунан сайаапканы үлэҕэ ылбытын иһитиннэрдэ.

Арыгы иһиэн баҕарар киһи ыйга да тахсыаҕа, ырааҕыттан иҥниэ суоҕа

Евгений Григорьев курдук арыгы боппуруоһун сытыытык туруорар баһылык Дьокуускай историятыгар суох буолуон сөп. Итирдэр утаҕы маннык турунан туран утарарын кини кэлэр кэскили кытта ситимнииринэн быһаарда. «Бүгүҥҥү оскуола оҕолоругар анаан үлэлиибит. Кинилэргэ арыгыта суох эйгэни тэрийэр туһугар», – диэн этиини ханнык баҕар төрөппүт сөбүлүү истэр буолуохтаах. Оттон бу хас да сыллаах арыгыны утары кыдьыктаах охсуһуу түмүгэр Дьокуускай куоракка лицензиялаах алкомаркет ахсаана 20% аҕыйаабыта, арыгыны иһии кээмэйэ 24% намтаабыта, буруйу оҥоруу кээмэйэ 23,7% намтаабыта ситиһииттэн атыннык ааттанымыан сөп.

Манна сыһыаран ыытааччы Любовь Сыроватская арыгы маҕаһыыннарын куорат тас өттүгэр таһаарар туһунан кэпсэтиилэр баалларын санатта.

– Аан дойду практиката көрдөрөр. Төһөнөн арыгы атыылыыр сир аҕыйах даҕаны, соччонон арыгылааһын аҕыйыыр. Оттон арыгы иһиэн баҕарбыт киһи, дьиҥэр ыллахха, ыйга да тахсыаҕа, ырааҕыттан иҥниэ суоҕа, – диэн түмүктээтэ баһылык. Кини этэринэн, алкомаркеттар социальнай эбийиэктэн 1 км тэйиччи туралларын ирдиир сокуон баара буоллар, аҕыйах сылынан куорат кииниттэн, чахчы даҕаны, арыгы маҕаһыыннара сүтүөхтээхтэр.

Салайар хампаанньалары бэрээдэктээһин, гаастааһын, аҕа оруола, о.д.а. 

Петр Алексеев уулуссатын олохтооҕо Салайар хампаанньата быйыл сыананы үрдэппитин үрдүнэн үлэтин хаачыстыбата тупсубатаҕын ыйар сайабылыанньатынан ким дьарыктанарын ыйытта. Евгений Григорьев маныаха Муниципальнай инспекция управлениетыгар илдьэн туттарарга, сыана тоҕо улааппытын, тоҕо куһаҕаннык үлэлииллэрин барытын кинилэр бэрэбиэркэлиэхтэрэ диэн сүбэлээтэ.

Маны таһынан «Тускул» түөлбэҕэ гаас ситимин тардыы үбүлээһин боппуруоһуттан иҥнэн турарын, Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр Аҕа күнэ чугаһаабытынан соҕотох ийэҕэ иитиллэр уолаттарга бүтүн уопсастыбанан болҕомто наадатын, о.д.а. туһунан торумнаах кэпсэтии буолла.