Эргиччи талааннаах, үтүөкэн киһи этэ (Виталий Андросов төрөөбүтэ 75 сыла)
Саха түмэлигэр киирээти кытта сахалыы ырыа сайа иһиллэр. Манна уларыйа турар быыстапка саалата бастакы ыалдьыттарын көрсүө. Хас биирдии экспонаты наардаан, витринаҕа ууран, ийэлии-аҕалыы бүөбэйдээн, көрөөччү болҕомтотун сатаан тардар түмэл үлэһиттэрэ түбүгүрэ сылдьалларыгар түбэһэ түстүм. Буоларын курдук Марианна Васильевна үөрэ-көтө көрүстэ уонна тута Виталий Андросов уолун кытта билиһиннэрдэ.
Дмитрий Витальевич Андросов идэтинэн анестизолог-быраас, үс оҕолоох дьиэ кэргэн аҕа баһылыга эбит. Кини аҕатын туһунан умнуллубат түгэни ахтан-санаан ааһарыгар көрдөстүм, онуоха маннык кэпсээннээх буолла:
– Мин байаан таһааччынан аҕабын кытта элбэх кэнсиэркэ сылдьыспыт дьоллоохпун. 16 киилэлээх байааны сыһан-соһон, соҕуруу медиктэр куонкурустарыгар кытта барсан турардаахпын. Билигин бэйэм аҕа буолан олорон, төрөппүт оҕотун кытта сыһыаныгар олус истиҥ, кыһамньылаах уонна ирдэбиллээх буолар хаачыстыбаны аҕам иҥэрбит эбит дии саныыбын. Төһө да бириэмэтэ суох буолбутун иһин, хайаан да өрүү ыйыта, сүбэлии сылдьара.
Оҕо сылдьан байаан кылааһыгар үөрэммитим ээ. Баҕар, искусство эйгэтигэр барыахпын сөп этэ даҕаны, медик идэтин талбытым. Онуоха эһэбиттэн саҕалаан, аҕабар, ийэбэр тиийэ чугас дьонум быраастара оруолу оонньообута буолуо.
Бу быыстапканы балтым Прасковья Витальевна барытын сүүрэн-көтөн оҥордо. Түгэнинэн туһанан, быыстапка туруутугар көмөлөспүт бука бары дьоммутугар махтал мааны тылларын аныыбын.
Болдьоммут чааска лоп курдук үөрүүлээх чаас саҕаланна. Өбүгэ ситиминэн сиэттэрэн, Мэҥэ Хаҥалас Суолатын кыргыттара ыллаан-туойан киирбиттэрэ, эчи, кэрэтин! Ырыа истэр кэммитигэр Мэҥэ Хаҥалас мэндээрэр алаастара, күөх солко айылҕата саймаархай салгын буолан сайа охсорго дылы гынна.
Бу күн истиҥ-иһирэх кэпсэтии түһүлгэтэ түстэннэ. Виталий Тимофеевич күн күбэй ийэтэ Емельян Ярославскай аатынан Саха түмэлигэр үлэлээн ааспытын туһунан истиҥ-иһирэх тыллары иһиттибит.
“Парасковья Дмитриевна сэбиэскэй кэмҥэ саха үөрэхтээх дьахталларын ортотугар иитиллэн тахсыбыт көлүөнэ биир бастыҥнара буолара саарбаҕа суох. Ол да иһин ити кэмҥэ үөрэнэн, биллиилээх номоххо киирбит быраас, байыаннай хирург Тимофей Егорович Сосиҥҥа кэргэн таҕыстаҕа дии. Саха норуотугар Виталий Тимофеевич диэн эргиччи талааннаах, үтүөкэн киһини бэлэхтээтэхтэрэ”, – диэн тыллары истибит эрэ киһи долгуйа ылынна.
Виталий Тимофеевич Андросов аҥаардас үрдүк категориялаах быраас уонна мелодист эрэ быһыытынан буолбакка, уопсастыбаннай диэйэтэл этэ. Туох сайдыы барыахтааҕын сырдатан, үгүс киһини хамсаппыт, элбэҕи туруорсубут, оҥорбут киһи. Бу хайысхатын көрдөрөн, төгүрүк остуол тэриллиэхтээх диэн санаа сонуннук иһилиннэ.
Мэҥэ Хаҥалас улууһа кини сырдык аатын үйэтитэр, киэҥник тарҕатар үлэтэ быыстапкаттан саҕаланар. Кини сырдык кэриэһигэр Мэҥэ сиригэр араас тэрээһиннэр ыытыллаллар – кэнсиэртэн саҕалаан, ыһыахха тиийэ киэҥ далааһыннаналлар. Кэскиллээх быһаарыныы Марина Попова аатынан Оҕо искусствотын оскуолатыгар байаан кылааһыгар Виталий Андросов аатын иҥэрии буолбута.
Юрий Васильевич Спиридонов, Арассыыйа үтүөлээх худуоһунньуга, СӨ норуодунай худуоһунньуга, СӨ искусстволарын үтүөлээх диэйэтэлэ:
– Виталий туһунан билбэт киһи суоҕа буолуо. Ол эрээри “Туундара” диэн ырыаттан айар дьарыга саҕаламмытыгар тохтуохпун баҕарабын. Тоҕо диэтэххэ мин дьиҥнээх туундараттан төрүттээх киһибин. Иккиэн хотунан, Абый, Муома улуустарынан бииргэ сылдьан турабыт. Туундараны дьиҥнээхтик онно көрөн турар, мелодист быһыытынан айар үлэтигэр бастакы хардыыларын оҥорор.
Василий Павлович Винокуров, РФ уонна СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ:
– “Туундара” ырыа 1985 сыллаахха Ыччат аан дойдутааҕы XII бэстибээлигэр иһиллибитэ. Тобус-толору көрөөччү тоҕуоруспут “Лужники” спорт комплексыгар “Кыталык” ансаамбыл “Туундара” музыкатынан үҥкүүлээбитэ история сотуллубат чахчыта буолан, өйгө-сүрэххэ хатаммыта.
Виталий Тимофеевиһы табаарыһым диэн ис сүрэхпиттэн киэн тутта кэпсиибин. Кини дьон наһаа көрбөт өттүн булар киһи этэ. Ол курдук Табаҕа талаанын таба көрөн, Анна Бурнашова айар үлэтин таһааран, "Билинии" диэн ырыаны истибит эрэ киһи билигин харах уута суох истибэт буолбаат?! Маннык талааннаах, боростуой дьону киэҥ эйгэҕэ таһаартыыра эмиэ киһи быһыытынан үтүө хаачыстыбатын арыйар.
Михаил Егорович Друзьянов, спорт бэтэрээнэ, доҕоро:
– Виталий Андросов спортсменын умнумуохха наада. Кини үс марафоҥҥа кыттыбыта. 1979 сыллаахха Саха сирин бастакы марафонун Орджоникидзе болуоссатыттан саҕаласпыт марафонец-спортсмен. 42 км сүүрүү мээнэ киһи ылсыбат көрүҥэ. Тустуохха сөп, боксалаһыахха сөп. Оттон марафонунан дьиҥнээх күүстээх, характердаах киһи эрэ дьарыктанар.
***
“Истиҥ санаа кэрэһитэ” быыстапка үөрүүлээх аһыллыытыгар маннык бииртэн биир үтүө, ыраас, сырдык санаа этилиннэ.
Сонуннар
Ордук ааҕаллар
