Электроннай бэчээти саҥардыы туһунан

Аныгы кэм дьоно билиэхтээх, баһылыахтаах сатабылбыт көҕүрүөҕүнээҕэр эбиллэн иһэргэ дылы. Ол курдук, саҥаттан саҥа технология, сонун дьаһаныы киирэр. Холобур, Электроннай илии баттааһын киирбитэ быданнаата да, сорохтор ону хайдах туһанары, саҥардары билбэт буолуохпутун сөп.

Холобур, дьиэттэн тахсыбакка, көмпүүтэр иннигэр олорон эрэ, ыраахтан “эргэрбит” ол аата туттуллар болдьоҕо ааһан эрэр электроннай илии баттааһыны хайдах саҥардары билэҕит дуу? Суох?

Оччотугар электроннай илии баттааһыны (мантан салгыы – ЭП) хайдах онлайн уһатар туһунан Сбер2B эспиэрэ,  ЭДО хайысхатын лиидэрэ Евгений Лящук тугу сүбэлээбитин билсиэҕиҥ:

– Электроннай илии баттааһын (ЭП) сэртипикээтэ куттал суох буолуутун ирдэбилигэр олоҕуран, болдьоҕо хааччахтаах. Бэчээт болдьоҕун ыраахтан олорон, уһатар туһугар, эрдэттэн, болдьоҕо бүтэ илигинэ оҥорторуоххун наада.  Оччотугар эрэ барытын тэйиччиттэн оҥоруохха сөп.

Электроннай илии баттааһын (ЭП) сэртипикээтин  күлүүһүн дьайар болдьоҕо, үгэс курдук, 12 эбэтэр 15 ый буолар. Оттон Арассыыйа ФНС-ын биэрбит сэртипикээтэ чопчу 15 ый устата дьайар. Ити болдьохтору информацияны көмүскүүр криптографическай тэриллэр куттала суох буолууларын хааччыйар туһуттан олохтообуттар.

*Электроннай илии баттааһын сэртипикээтин күлүүһэ өссө төһө кэм дьайара хаалбытын хайдах уонна хантан билиэххэ сөбүй?

– Судаарыстыбаннай өҥө порталыгар (Госуслуга)   баар  ЭП бигэргэтэр киин (удостоверяющий центр) Тус кэбиниэтигэр киирэн эбэтэр анал бырагырааманан бэрэбиэркэлиэххэ сөп. Сэртипикээт болдьоҕо бүтэрэ чугаһаабытын көрдөххө, саҥа сэртипикээти тэйиччиттэн холкутук таһаартарыахха сөп. Бу – салайааччыларга, урбаанньыттарга уонна биирдиилээн дьоҥҥо (физическэй сирэйдэргэ), ол иһигэр тэрилтэлэр үлэһиттэригэр да, олус табыгастаах.

Дьэ, оттон дьайар болдьоҕо бэлиэр ааспыт буоллаҕына, идентификацияны ааһыаххын наада буолар. Оччотугар хайаан да офиска тиийэриҥ ирдэниэ. Онон офиска тиийэ сатаабат туһугар, ЭП статуһун умнубакка көрө, кэтии сылдьыаххын наада. Сорохтор ЭП бигэргэтэр,  Киин (кэмиэрчэскэй эбэтэр судаарыстыбаннай) хаһан иһитиннэрии, сэрэтии кэлэрин күүтэ сылдьан, хойутаан хаалаллар. Сирэй тиийэргэ күһэллэллэр.

*Саҥа ФНС сэртипикээтин ыраахтан олорон ылар туһугар туох ирдэнэрий?

– Урукку өттүгэр  булгуччу ФНС эбэтэр кини итэҕэллээх тэрилтэтигэр (сирэйигэр) тиийэн, ЭП ылбыт буолуохтааххын.

–Көмпүүтэриҥ  ЭП күлүүстэрин кытта үлэлииргэ бэлэм (настройкаламмыт) буолуохтаах.

– Урукку ЭП дьайар болдьоҕо бүтэ илик буолуохтаах.

Ити этиллэр үс усулуобуйа тутуһуллубут түгэнигэр  ИП эбэтэр юридическай сирэй быһыытынан аспыт Тус кэбиниэккэр болдьоҕо ааһа илик  ЭП-нэн киирэн,  авторизацияланаҕын. Ону таһынан, ФНС ЭП-тин бааннар электроннай докумуон эргиирин сервистэрин туһанан, ол  нөҥүө да ыраахтан олорон, саҥардыахха сөп.

-Ханнык түгэннэргэ, төһө да үс усулуобуйаны толорбут иһин, ФНС ЭП-тин саҥардыы кыаллыбатый?

–Тус, персональнай, дааннайгар уларыйыы тахсыбыт буоллаҕына (холобур, араспаанньаҥ уларыйбыт эбэтэр саҥа пааспар ылбыт түгэҥҥэр). Итинник түгэннэргэ ФНС тиийэн, уларыйбыт чахчыларгын кинилэргэ киллэртэриэхтээххин уонна саҥа сэртипикээти ылыаххын наада. Ону тэҥэ, хатылыыбын, урукку сэртипикээтиҥ дьайар болдьоҕо хайыы үйэ бүппүт уонна үлэлээбэт буоллаҕына. Ону таһынан урукку ЭП сэртипикээтэ суруллубут носителя сүппүт эбэтэр алдьаммыт түгэнигэр эмиэ кыаллыбат.

*Оттон тэрилтэ үлэһитэ уонна биирдиилээн дьон ЭП сэртипикээтин уһатыылара уратылаах дуу?

–Аккредитациялаах ЭП бигэргэтэр киинтэн ылыллыбыт сэртипикээти, болдьоҕо ааһа  илик кэмигэр, эмиэ тэйиччиттэн олорон (удаленно) уһатыахха сөп. Сэртипикээти ылыы –төлөбүрдээх өҥө. ФНС саайтыгар баар Тус кэбиниэккитигэр киирэн, сайаапка толороҕун, уонна  пааспарыҥ сканын, ИНН уонна СНИЛС нүөмэрдэрин суруйаҕын. Дааннайдары туттахтарына, бэрэбиэркэлээн баран (ортотунан, хас да чаас буолан баран ыытааччылар) төлөбүр счетун, сууматын ыйан туран, ыытыахтара.   Ону төлүүгүн, күлүүс уурдарар “носители” талаҕын, сервискэ баар инструкциянан сирдэтэн, сабыылаах саҥа күлүүһү (закрытый ключ) оҥороҕун (сгенерируете) уонна урукку илии баттааһыны туһанан, докумуоннарга илии баттаан, сэртипикээккитин үлэлииргэ бэлэм гына оҥороҕун (активациялыыгыт). Ол кэнниттэн саҥа ылбыт сэртипикээккин, били, носительгэр киллэрэн туруораҕын. Бүттэ.

Түмүктээн эттэххэ, эспиэр ЭП дьайар болдьоҕо бүтэ илигинэ,  саҥардан истэххэ, хос-хос ФНС-ка тиийэ сатыыр ирдэммэтин быһаарда.

Итиннэ эбэн эттэххэ,  нолуокка сыһыаннаах электроннай бэчээти (УНЭП) хаһан да туһана илик, истэ илик буоллаххытына, бу сигэнэн киирэн, туох этиллэрин хатылаан истэххитинэ, сатаныа: https://www.gosuslugi.ru/help/faq/esignature/29425

Электроннай илии баттааһын электроннай докумуоҥҥа илии баттыырга булгуччу ирдэнэр. Онон хас биирдиибитигэр наада. Холобур, Судаарыстыбаннай өҥө порталыгар “учетнай запиһы” бигэргэппит дьон, ЭП туттубуккут эрэбил. Салайааччы, ИП буоллаххына, тэрилтэ тус кэбиниэтин аһаргытыгар, үлэһиккэ электроннай дэбиэринэһи суруйбут түгэҥҥитигэр эмиэ оҥорторо сырыттаххыт.

Ону тэҥэ өссө госключ диэн олус наадалаах сыһыарыы баар. Ол туохха туттулларын бу сигэнэн киирэн билсиэххитин сөп: https://www.gosuslugi.ru/help/faq/state_key/55503.