Элбэх оҕолоох ыаллар саҥа төлөбүрү оҥотторуохтарын сөп

Ким ону ылар бырааптааҕын, докумуону ханна туттарыахха сөбүн уонна хайдах үлэлиирин СИА матырыйаалыттан тылбаастыыбыт.

Бу саҥаны киллэрии 11 мөлүйүөн оҕону иитэр 4 мөлүйүөнтэн тахса ыалга дьайыаҕа. Кээмэйинэн биир кэлим босуобуйаны кытта тэҥнэһэр. Төлөбүр ис хоһооно диэн, төрөппүттэр тус сирэйгэ тутуллубут дохуот нолуогун (НДФЛ) сорҕотун төннөрөр кыахтаныахтара. Бу нолуоктан босхолонуу буолбатах, урут төлөммүт суума сорҕотун төнүннэрии.

Билигин үлэ биэрээччилэр тус дохуот нолуогун 13% кээмэйинэн туталлар. Ыал ирдэбилгэ эппиэттиир түгэнигэр, нолуогу сыл бүтүүтүгэр 6% чэпчэтиилээх ыстаапкананан хаттаан ааҕыахтара. Социальнай пуонда 7% араастаһыыны сайабылыанньа биэрээччи баанын счетугар көһөрөр. Экспертэр бэлиэтииллэринэн, бу миэрэ официальнай үлэҕэ киириини көҕүлүөҕэ уонна хамнастарын “кэмбиэргэ” ылар дьоҥҥо дохуоттарын аһаҕас буолуутун үрдэтиэҕэ.

Ким кыттар бырааптааҕый?

Икки уонна онтон элбэх оҕолоох, киһиэхэ тиксэр дохуот тиийинэн олоруу алын кээмэйиттэн 1,5 төгүл үрдүө суохтаах ыалларга өйөбүл оҥоһуллар. Төрөппүттэр иккиэн, ону тэҥэ оҕону иитэ ылбыттар уонна опекуннар – Арассыыйа гражданина буолуохтаахтар. Сайабылыанньаны Госуслуги порталынан, Элбэх функциялаах кииҥҥэ (MФЦ) эбэтэр быһаччы СФР салаатыгар биэриэххэ сөп. Сайаапкалары отчуоттуур сыл кэнниттэн – бэс ыйын 1 күнүттэн алтынньы 1 күнүгэр диэри ылаллар. Холобур, 2025 сыллааҕы төлөбүрү ыларга, сайаапканы 2026 сыл бэс ыйын 1 күнүттэн алтынньы 1 күнүгэр диэри биэриэхтээхтэр.

Бырабыыталыстыба сабаҕалааһынынан, төлөбүр суумата сылга 56-тан 189 000 солкуобайга диэри буолуон сөп, оҕо ахсааныттан уонна төлөммүт нолуок кээмэйиттэн тутулуктаах.

Санатан эттэххэ, өрөспүүбүлүкэҕэ оҕолоох ыалларга өйөбүл систиэмэтэ баар, бу өрүү кэҥээн иһэр. “Дьиэ кэргэн” өрөспүүбүлүкэтээҕи ийэ хапытаала 2025 сылтан үһүс оҕо төрөөтөҕүнэ эрэ буолбакка, төрдүс, бэһис, онтон кэлэр хас биирдии оҕоҕо бэриллэр. “Үйэ оҕолоро”тус сыаллаах хапытаал бырагыраамата 2027 сылга диэри уһатылынна, элбэх оҕолоох ыалларга сир учаастагын төлөбүрэ 300 000 солкуобайга диэри улаатта. Эдэр ыаллар кэргэннии буолалларыгар 50 000 солкуобай төлөбүрү ылаллар. Элбэх оҕолоох дьиэ кэргэттэргэ барыларыгар, олорор дьиэ уонна хомунаалынай төлөбүрдэргэ 30% чэпчэтии көрүллэр; оҕолорго – оскуолаҕа босхо аһылык, уопсастыбаннай тырааныспарга айан уонна төлөбүрдээх колледжтарга киирэргэ төлөбүр көрүллэр.