Экстремал Владимир Емельянов: Омук туристара эттиин-сиинниин, өйдүүн-санаалыын ураты дьон

«Киин куорат» бу туһунан экстремал марафонец Владимир Емельянов туох санаалааҕын ыйыталаста.
– Куйаас дойдуларга үөскээбит дьон биһиги айылҕабытын кытта туруулаһа сатыылларын эн, бэйэҥ манныгы ааспыт, манна төрөөбүт киһи, туох дии саныыгын?
– Ити кэлэр экстремал дьон эттиин-сиинниин, өйдүүн-санаалыын ураты, туспа оҥоһуулаах дьон. Кинилэр сыаллара-соруктара – саҥаны, кэрэни көрүү. Уонна оттон биһиэхэ харчы хаалларар дьон буоллаҕа. Мин ону сирбэппин.

Мин аҕам 1942 сыллаахха сэриигэ ыҥырыллан баран 1947 сыллаахха эргиллэн кэлэн, Дьокуускайтан Сунтаар Маар Күөлүгэр диэри сатыы тиийбит киһи. Аҕам бу айанын бэйэм 55 сааспар хатылаабытым – Кыайыы 70 сылыгар Дьокуускайтан Сунтаарга сүүрэн тиийбитим. Сүүрүүм аата «Аҕам сэрииттэн сатыы эргиллибит суолунан» диэн этэ. Кулун тутар 27 күнүгэр Дьокуускайтан араҕан баран, ыам ыйын 9 күнүгэр дойдубар Маар Күөлгэ тиксибитим. Сунтаар улууһугар хас нэһилиэккэ кэллэҕим аайы «Хомуур күрэх" оонньотор, күрэхтэһии тэрийэр этибит.

– Владимир Петрович, бу “Хомуур күрэх” ооннньууҥ туһунан кэпсиэҥ дуо?
– Мин 1997 сылтан тутуу эйгэтинэн урбааҥҥа киирбитим. Ол үлэлии сылдьан уолум көҥүл тустуунан дьарыктанарыгар көмөлөһөр этим. Тустууну сырсан араас сирдэри кэрийэ сылдьан толкуй киирэр – түргэн хамсаныыны сайыннарарга муостаҕа хаһыаты кум-хам тутан ыһан баран хомуйтарыахха баар эбит диэн. Өр толкуйдуу барбакка, боруобалаан барбыппыт. Оччолорго кумааҕы хаһыат эрэ элбэх. Хаһыаты устунан куубукка кубулуппуппут. Бастакы оонньооччуларбыт – аймахтарбыт. Бары олус сөбүлээбиттэрэ, сүргэлэрэ көтөҕүллүбүтэ. Оонньуубутун “хомуйар” диэн тылтан «Хомуур күрэх» диэн ааттаабыппыт. Кэлин өссө тупсаран баннер хонуулаабыппыт.

– Билигин сааһыттан тутулуга суох оонньуур буоллулар.
– Оннук, оҕотуттан улахан киһитигэр диэри сылга 1500 курдук киһи күрэхтэһэр. Дьокуускайга Оҕо көмүскэлин күнүгэр үгэс курдук ыытабыт, ону таһынан Туймаада ыһыаҕар, Сайылык күнүгэр тэрийэбит. Биирдии күрэхтэһиигэ ортотунан 400 тыһ. курдук үбү ороскуоттуубун.
Аҕыйах хонуктааҕыта куорат уһуйааннарын ортотугар чемпионат ыыттылар. «Төрөппүт, иитээччи, иитиллээччи» диэн күрэхтэһиилэри эмиэ ыыталлар. Бу сырыыга 10 уокуруктан саамай бастыҥнар кэлэн күрэхтэстилэр.
Олунньу 7 күнүгэр «Кыайыы 50 сыла» спорт дыбарыаһыгар номнуо V Өрөспүүбүлүкэтээҕи күрэхтэһиини ыытаары түбүгүрэ сылдьабыт.

– «Хомуур күрэх» ханнык хаачыстыбалары сайыннарарый?

– Сыыдам, сымса, өркөн, булугас өйдөөх буолууну сайыннарар.   

– Күрэхтэһиилэрбин бэйэм үбүлээн ыытабын диэтиҥ. Ким эмэ көмөлөһөр дуо?
– Сүрүн көмөлөһөөччүлэрим – дьиэ кэргэним, табаарыстарбыт, аймахтарбыт. Хас биирдии киһи бэйэтэ эбээһинэстээх. Бу күрэхтэһиибит улахан инникилээҕэр саарбахтаабаппыт уонна бигэ эрэллээхпит.

– Вдадимир Петрович, чөл олоҕу тарҕатааччы, спортсмен, урбаанньыт быһыытынан «Киин куорат» ааҕааччыларыгар тугу сүбэлиэҥ этэй?

– Сааһыран баран биир түмүгү оҥоһуннум: отой ыксаабакка, ньоҕойдоһон, инниҥ диэки баран иһиэхтээх эбиккин. Уонна, уу халыйан киирэрин курдук, ылсыбыккын ыһыктыбакка ситиһиэхтээххин. Оччоҕо ханнык баҕар саҕалааһын ситиһиилээх буолар.