«Эһэм көмүс уҥуоҕун булбутум...»

Оксана Петровна Степанова, сокуон эйгэтин үлэһитэ:

– Олохпор биир саамай долгутуулаах түгэнинэн Аҕа дойду сэриитигэр сураҕа сүппүт эһэбин булбуппар, аҕам махтаммыта буолар. Ол уйадыйбытын хаһан да умнубаппын. 

Оҕо сырыттахпына аҕата суох улааппытын туһунан наар кэпсиир буолара. Аҕам Петр Петрович Степанов сахаҕа улахан, кыраһыабай уонна бэйэтин кыанар киһи этэ. Нам улууһугар мас тардыһыыга бастакы спорт маастара буолары ситиспитэ. Саха сиригэр Манчаары оонньуутун 4 төгүллээх чөмпүйүөнэ. 1964  сыллаахха Сэбиэскэй Сойууска тустууга бириистээх миэстэ хаһаайына буолбут, бэйэтин кэмигэр дойдутун аатын ааттаппыт спортсмен этэ.

Мин оҕо сааспар, 80-с сылларга, сэрии бэтэрээннэрэ тыыннаах кэмнэрэ. Көрсүһүүлэргэ хайдах, ханан сылдьан сэриилэспиттэрин истэ улааппытым. Дэриэбинэбитигэр баар пааматынньыкка эһэм аата баар. Ол иһин дьоммутуттан ыйыталаһабыт буоллаҕа дии. Эһэм Петр Тихонович Степанов Нам оройуонуттан Никольскай дэриэбинэттэн сэриигэ барбыт эбит. Дьоммут «эбэҕитигэр үс муннук сурукка эһэҕит сураҕа суох сүппүт диэн сурах кэлбит» диэн эрэ этэллэрин истэрбит. 1995 сыллаахха диэри туох да биллибэт эбит. Онтон «Албан аат» диэн кинигэ тахсыбытыгар арай эһэм Петр Тихонович Степанов «Смоленскай уобалас Сычевскай оройуонун Подберезье сэлиэнньэтэ» диэн суруллан тахсыбытын ийэм булан ылан көрдөрдө.

Кэнники үлэһит буоламмын, 32 сааспар,  уоппускабар кинигэҕэ этиллибит сиргэ тиийэр бигэ санаалаах дойдубуттан буор тутуурдаах эһэм көмүллэ сытар сиригэр айаннаабытым.  Ол саҕана билиҥҥи курдук интэриниэт суох.

Дьонтон ыйдаран, таксистары кытта кэпсэтэ сатаатым. Мин тиийиэхтээх сирбэр ким да сөбүлэспэт. Ити 90-с сылларга «соҕотоҕун бараҕын дуо?» диэн бэйэбиттэн дьиктиргээбиттии ыйытар дьон буоллулар. Ол саҕана бачча ыраах сиргэ соҕотох айаннаан иһэрбиттэн дьиктиргээбит буолуохтаахтар. Онуоха бигэтик: «Эһэбин көрдүү баран иһэбин», – диибин. Онон биир саастаах таксист сөбүлэстэ.

Балайда айаннаан Сычевскай военкоматыгар үлэ чааһа бүтэн эрдэҕинэ тиийдим. Наадабын эттэҕим дии. Соһуйдулар. Саха сириттэн ким да кэлэ илик этэ диэтилэр. Хата ити военкомаппытыгар киэһэриэр диэри өр  көрдөөммүт, сулууспалаабыт чааһын нүөмэринэн ыйдаран, Подберезье диэн дэриэбинэҕэ көмүллүбүттэри кытта эһэм аата, сыыһалаах да буоллар, баарын буллубут! Подберезье дэриэбинэ ити кэмҥэ олох да суох буолбут. Хас да дивизияны холбоон, биир бырааттыы көмүүнү оҥорбут этилэр. Ити отут сыл анараа өттүгэр буоллаҕа дии. Онтон кэнники сахалар эмиэ дьоннорун көрдөөн тиийбит этилэр. Ол саҕана Рыкунов, Аргунов диэн сахалыы араспаанньалар бааллара.

Онон эһэм көмүс уҥуоҕа хараллыбыт сиригэр сиэнэ кэлэммин хонор буоллум.
Сарсыарда: «Эһээ, эйигин буллум!» – диэн тураммын төрөөбүт сирин буорун уурбутум.

Дойдубар кэлбиппэр саастаах аҕам сүрдээҕин уйадыйбыта. «Дьэ кэлэн аҕабын буллум дии санаатым», – диэбитин олус долгуйа истибитим. Уонна онно өйдөөбүтүм аҕата суох улааппыт уолга хайдах курдук суолталааҕын, долгутуулааҕын. Хос эһэбит 1991 сыллаахха реабилитацияламмыта. Онон аҕам оҕо сааһыттан бандьыыт сиэнэ, аҕата суох улааппытым диэн хом санаата сааһырдар даҕаны сотуллубута.

Оттон мин тапталлаах аҕам бүччүм баҕа санаатын толордоҕум дии. Ити сыл уол оҕоломмутум уонна эһэлэрин курдук Петя диэн ааттаабыппыт.