Дьыл кэмигэр сөптөөхтүк тото-хана аһыахха

Тымныы кэмҥэ киһи эти-балыгы сөбүгэр астанан аһыахтаах. Билигин кыстык аспыт дэлэйигэр, хаһааспыт хаҥыыр кэмигэр сөп түбэһиннэрэн, судургутук астанар, ол эрээри бэртээхэй ырысыаптары таһаарабыт.

Сүөгэйгэ буспут собо

Эйиэхэ наада:

- 2 обургу соҕус собо;

- Эриэппэ луук – 1-2 уст.;

- Сүөгэй – 200 г;

- Чеснок 3-4 өлүүскэтэ;

- Петрушка – 5-6 лабаа;

- Туус – 0,5 ч. нь.;

- Мэлиллибит хара биэрэс – 2 кымаах;

- Мас арыыта – 50 мл.

Духуопкаҕа буһарарга бытархай уҥуоҕа аҕыйах буолан обургу кээмэйдээх собо барсар. Соболорбутун хатырыктыыбыт, иһин ылан ыраастыыбыт. Туустуубут. Хобордооххо итийбит арыыга икки өттүттэн 5-6 мүнүүтэ ыһааран ылабыт. Кытара кэриэрбити сөбүлүүр буоллахха, ыһаарыах иннинэ бурдукка булкуйан ылыахха сөп. Эриэппэ луукпутун биһилэхтии кырбыыбыт уонна буһарар пуормабыт түгэҕэр тэлгии кутабыт. Ол үрдүгэр ыһаарылаабыт собобутун уурабыт. Туһунан иһиккэ сүөгэйбитин, ыраастаан илдьириппит чеснокпутун, петрушкабытын кутан булкуйабыт. Бу соуспутунан соболорбутун бүрүйэ сыбыыбыт. Ол кэннэ 200 С° сылыйбыт духуопкаҕа 20-25 мүн. тэтэрэ саһарыар диэри буһарабыт. Кыратык сойута түһэн баран остуолга уурабыт.

Сүөгэйгэ буспут куобах

Эйиэхэ наада:

- Ыраастаммыт куобах – 2,5-3 кг;

- Петрушка – 2 лабаа;

- Моркуоп –
2 уст.;

- Эриэппэ луук –
2 уст.;

- Сүөгэй – 350 г;

- Мас арыыта, туус, биэрэс – бэйэ көрөн.

Кыра гына кырбаммыт луугу уонна моркуобу хобордооххо тэтэриэр диэри ыһаарылыыбыт. Ол кэннэ туһунан иһиккэ көһөрөбүт. Бу арыыбытыгар аны субатыттан ыраастаммыт, кыраламмыт куобах этин саһархай буола хаҕырыар диэри ыһаарылаан ылабыт. Ол кэннэ куобахпыт этин анал буһарар формаҕа көһөрөбүт. Ол үрдүгэр моркуоптаах луукпутун кутабыт. Хобордооххо хаалбыт арыыбытыгар кыратык уу кутан туруорабыт, итийбитин кэннэ куобахпытын бу соуһунан саба кутабыт. Манна сүөгэйи, бэйэ сөбүлүүрүнэн тууһу-туманы эбэбит. Ол кэннэ куобахпыт этэ бүтүннүү бүрүллүбэт буоллаҕына, уу эбэн биэрэбит. 200 С° диэри сылыйбыт духуопкаҕа 2 ч. буһарабыт.

Маннык буспут куобах этин ханнык баҕарар гарниры кытта остуолга ууруохха сөп.

Ынах кутуругуттан миин

Эйиэхэ наада:

- Ынах кутуруга – 1 кг;

- Оливка арыыта – 2 ост. нь.;

- Ынах арыыта – бэйэ сөбүлүүрүнэн;

- Моркуоп – 4 уст.;

- Эриэппэ луук – 1 уст.;

- Чеснок – 2 өлүүскэ;

- Лавр сэбирдэҕэ – 3 уст.;

- Томат паастата – бэйэ сөбүлүүрүнэн;

- Эт миинэ – 2,5 л.

Кутуругу өлүүскэлэргэ араарабыт, сууйабыт. Ол кэннэ хобордооххо оливка уонна ынах арыыларын булкуйан сылытабыт. Итийбит арыыбытыгар кыраламмыт кутурукпутун иккилии өттүттэн ыһаарылаан ылабыт. Бу арыыбытыгар салгыы кырбастаммыт моркуоппутун, луукпутун уонна чеснокпутун ыһаарылыыбыт. Кутурукпутун духуопкаҕа 170 С° 2 ч. кэриҥэ буһарабыт. Ол кэннэ хостоон эппит миинигэр кутабыт, ыһаарыламмыт оҕуруоппут аһын кытта холбоон, 3 ч. кыра уокка оргутабыт. Бэлэм буолара чугаһыгар томат паастатын  кутабыт, туустуубут. Бүтэһиккэ лавр сэбирдэҕин эбэбит.

Тыллаах, тэллэйдээх запеканка

Эйиэхэ наада:

- Буспут тыл (ынах, убаһа тыла) – 850-1000 г;

- Шампиньон – 500 г;

- Эриэппэ луук – 2 уст. (200 г);

- Кытаанах сыыр – 150 г;

- Грецкэй эриэхэ – 100 г;

- Майонез – 50 г;

- Ынах арыыта – 40 г;

- Мас арыыта – 1 ост. нь.;

- Сибиэһэй петрушка, укуруоп – 10-нуу г;

- Туус – бэйэ сөбүлүүрүнэн;

- Мэлиллибит хара биэрэс – бэйэ сөбүлүүрүнэн.

Тылы буһарарга:

- Моркуоп – 2 уст.;

- Эриэппэ луук – 2 уст.;

- Горохтуҥу хара биэрэс – 10 уст.;

- Лавр сэбирдэҕэ – 5-6 уст.;

- Туус – 2 ост. нь.

Тылы, моркуобу, луугу кытта туустаан-тумалаан 2-4 ч. устата ууга сымныар диэри буһарабыт.

Салааппытыгар анаан эриэппэ луугу кубиктыы кырбаан ынах арыытыгар 4-5 мүн. саһарчы  ыһаарылыыбыт. Туһунан иһиккэ ылан сойутабыт. Оттон бу арыыбытыгар пластиналыы кырбаммыт шампиньоннарбытын сиигэ, уута көтүөр диэри ыһаарылыыбыт. Манна күөх тумабытын кыралаан баран эбэбит, туустуубут. Грецкэй эриэхэни илдьиритэбит. Блендергэ эрийтэриэххэ сөп. Тылы синньигэс гына пластиналыы кырбаан, арыынан сыбаммыт формаҕа тэлгэтэ уурабыт. Майонеһынан сыбыыбыт, тууһу, биэрэһи табыгынатабыт. Иккис араҥабытын – илдьиритиллибит эриэхэбитин – кутабыт. Ол үрдүгэр ыһаарылаабыт луукпутун тэҥ гына тарҕатабыт. Салгыы шампиньоннарбытын кутабыт, үрдүгэр сыырбытын бөдөҥ гына түөркэлээн бүрүйэ кутабыт. 200 С° сылыйбыт духуопкаҕа 30 мүн. буһарабыт. 

Духуопкаҕа буспут сыалыһар

Эйиэхэ наада:

- Сыалыһар көп этэ – 0.5 кг;

- Укуруоп – 10 г;

- Мас арыыта – 40 г;

- Ынах арыыта – 40 мл;

- Туус, мэлиллибит хара биэрэс – бэйэ сөбүлүүрүнэн.

Балыкпытын сууйан баран куукуна салфеткатынан уутун оборторон куурдабыт. Икки өттүттэн эргитэ сылдьан мас арыытын сыбаан, туустуубут, биэрэстиибит. Ол кэннэ 15 мүн. сытыара түһэбит. Итийбит арыылаах хобордооххо икки өттүттэн 2 мүн. ыһаарылаан ылабыт. Онтон анал буһарар формаҕа угабыт, ынах арыытынан сыбаан баран 180 С° итийбит духопкаҕа 15 мүн. буһарабыт. Балыкпытын гарнирдыыр буоллахпытына (рис, хортуоппуй эрдэ буспуту) холбуу духуопкалыахха сөп. Бу бүлүүдэни итиилии остуолга уурар ордук.

Лимоннаах чыыр

Эйиэхэ наада:

- Чыыр көп этэ – 4 куһуок;

- Чеснок 4 өлүүскэтэ;

- Хатарыллыбыт розмарин – 1 ч. нь.;

- Оливка арыыта – 1 ост. нь.;

- Лимон – 1 уст.;

- Туус, мэлиллибит хара биэрэс – бэйэ сөбүлүүрүнэн.

Бу – бэрт кылгас кэми эрэйэр судургутук астанар бүлүүдэ. Чыыр балыктан көп этин сулуйан ылабыт, сууйабыт, уутун оборторон куурдабыт. Туһунан иһиккэ чесногу илдьиритэн, тууһу, биэрэһи, розмарины арыыбытын кытта холбоон булкуйабыт. Лимону төгүрүктүү бэрт синньигэс гына кырбыыбыт. Хас биирдии балыкпыт куһуогар 4 тус-туһунан фольганы быһабыт. Түөрт муннук фольга ортотугар балыкпыт филетин уурабыт, тумаламмыт арыыбытынан сотобут, үрдүгэр лимоммутун тэлгии уурабыт. Ол кэннэ фольгабыт кытыытын үмүрүтэн, «лодочка» курдук оҥоробут. Бу курдук 4 «лодочканы» оҥорон, 220-230 С° итийбит духуопкаҕа 15 мүн. буһарабыт. Бэлэм чыыры фольгатыттан устубакка, остуолга оҕуруот аһыттан салааты кытта ууруохха сөп.

Чохочу

Эйиэхэ наада:

- Быар (ынах, убаһа) – 300 г;

- Итир – бэйэ сөбүлүүрүнэн;

- Туус, мэлиллибит хара биэрэс – бэйэ сөбүлүүрүнэн;

- Мас арыыта – 2 ост. нь.

Быары ыраастаан, субатын ылан баран уһун синньигэс куһуоктарга быһабыт. Туустуубут, тумалыыбыт. Итир сыаны кырбас быар сууланарын курдук кээмэйдээн түөрт муннук гына быһаттыыбыт. Быарбыт хас биирдии куһуогун бу итир сыабытынан рулет курдук суулуубут. Итийбит арыылаах хобордооххо саһарыар диэри (8-10 мүн.) икки өттүттэн ыһаарылыыбыт. Үтэһэ мастарга үөлүөххэ сөп.