«Дыгын оонньуулара-2025»: Сүүмэрдээһин түмүктэннэ

Улуу Кыайыы 80 сылыгар анаммыт «Дыгын оонньууларыгар» сүүмэрдиир бүтэһик үһүс түмэх муус устар 11-13 күннэригэр Чурапчыга маҥнайгы оонньуу үс төгүллээх абсолютнай чөмпүйүөнэ Иннокентий Федорович Макаров аатыгар үрдүк тэрээһиннээхтик ыытылынна.
Күрэхтэһии үөрүүлээхтик аһыллыытыгар Чурапчы улууһун баһылыга Степан Саргыдаев, Дьокуускай куорат баһылыга Евгений Григорьев, улуус дьокутааттарын сэбиэтин бэрэссэдээтэлэ Яков Оконешников, Оонньуулары сүрүн үбүлээччи «Прогресс» тутуу тэрилтэтин гендириэктэрэ Алексей Пинигин, Олимпийскай чөмпүйүөн Павел Пинигин, «Дыгын ооььууларын» сэттэ төгүллээх абсолютнай чөмпүйүөнэ, Саха многоборьетын федерациятын вице-бэрэсидьиэнэ  Иван Белолюбскай, сүрүн судьуйа Иннокентий Макаров эҕэрдэлээтилэр.

16 кыттааччыны сүүмэрдиир быһаарыылаах күрэскэ 25 уолан күөн көрүстэ. «Дыгын оонньууларын» үс төгүллээх үрүҥ көмүс призера Николай Матаннанов атаҕар эчэйии ылан туораан, үгүс көрөөччүнү хомотто. Физкултуура уонна спорт институтун чэпчэки атлетикаҕа манеһыгар уонна А.И. Федотов аатынан спорткомплекска буолуталаабыт икки күннээх киирсиилэр түмүктэринэн, “3х3” атах оонньуутугар Яков Дмитриев (Кэбээйи) 35 м 77 см, Попов Владислав (Нам) 34 м 96 см, Валентин Афанасьев («Боотур» СК, Ньурба) 33 м 53 см түһүтэлээннэр, туһааннааҕынан, бастакы-иккис-үһүс миэстэлэри ылаттаатылар. «Тутум эргииргэ» Вячеслав Дьяконов (Нам) 70 төгүл эргийэн, Алексей Уваровскай (Кэбээйи) 67, Артем Дьяконов (Кэбээйи) 65 көрдөрүүлэрдээх инники күөҥҥэ таҕыстылар. Мас тардыһыытыгар Вячеслав Дьяконов (Нам), Борис Сдвижков (Амма), Яков Дмитриев (Кэбээйи); оҕунан ытыыга «куобаҕы», «куһу», «тииҥи» табыыга 38 очколаах Алексей Созонов (Орто Халыма) кыайыыны ситистэ, 38 очколаах Владислав Кузьмин («Хатан» СК, Чурапчы), 31 очколаах Гаврил Семенов («Хатан» СК, Ньурба) иккис-үһүс буоллулар. 400 м сүүрүүгэ үстүү буолан куоталаспыттарыгар 55,12 сөк. түмүктээбит Тимофей Большаков (Сунтаар) бастаата, Яков Дмитриев (Кэбээйи) 55,50 сөк. уонна Владимир Шологонов (Үөһээ Бүлүү) 55,56 сөк. кэлитэлээннэр, иккис-үһүс үчүгэй көрдөрүүлэннилэр. Хапсаҕайга утарсааччыларын эр-биир охтортооннор, Вячеслав Дьяконов (Нам) бастаата, Борис Иванов («Боотур» СК, Үөһээ Бүлүү) — иккис, Айсен Ботуев (Үөһээ Бүлүү) үһүс буолуталаатылар. 125 кг ыйааһыннаах «Тааһы көтөҕүүгэ» Айсен Ботуев (Үөһээ Бүлүү) 141 м 10 см, Алексей Ефимов («Боотур», Муома) 137 м 30 см, Дмитрий Петров («Боотур» СК, Бүлүү) 131 м 00 см ыраахха тиэрдэннэр, күүстээх-күдэхтээх уоланнар буолалларын көрдөрдүлэр, өйдөбүнньүк мэтээллэринэн, дипломнарынан, харчынан биһирэннилэр.

Түмүккэ икки күннээх күрэскэ, тутум эргииргэ, мас тардыһыытыгар уонна хапсаҕайга бастаталаабыт «Дыгын оонньууларын» 2023 сыллаах кыайыылааҕа, Нам боотура Вячеслав Дьяконов 50 кыайыы очколаах бастаата. Атах оонньуутун күүстээх маастара Кэбээйиттэн Яков Дмитриев атах оонньуутугар бастакы, 400 м сүүрүүгэ — иккис, мас тардыһыытыгар үһүс бириистээх миэстэлэргэ тиксэн, 48 кыайыы очколаах иккис үрдэлгэ тахсан турда. 2024 с. «Дыгын оонньууларыгар» үһүс үчүгэй көрдөрүүлээх Кэбээйи уолана Артем Дьяконов үһүс бириистээх миэстэлэннэ.

Абсолютнай кыайыылаах Вячеслав Дьяконов суруналыыстар ыйытыыларыгар хоруйдаата:

«Быйыл маҥнайгы сүүмэрдээһин түһүмэҕэр, били балтараа-икки сыл тохтуу сылдьыбыт буоламмын, эрчиллиим ситэтэ суоҕа таайан, миэстэлэспэтэҕим. Үлэбэр ылсаммын, дьарыктамматаҕым. Киһи спордун ахтар эбит. Кыралаан дьарыкпын саҕалааммын, онтон сыыйа аһылламмын, күрэхтэһии күүрээнигэр киирдим. Бүтэһик икки түһүмэххэ бастаталаатым. Ыстаныыбар кыра сыыһалаахпын, көннөрүөхпүт. Мас тардыһыыта бэйэм көрүҥүм гынан баран, маска бу саҥа бастаатым. Бу иннинэ үһүс, төрдүс, бэһис буолуталыырым. Онон үөрдүм. Хайаан даҕаны бастыахтаахпын диэн кэлбитим. Дьарык элбэҕи быһаарар уонна арыаллыыр дьонум көмөлөрө, өйөбүллэрэ улахан, мин туспар кыһалланнар, маннык көрдөрүү ситиһиллэр. Чыпчаал турукпар тиийэ иликпин. Сайыҥҥы «Дыгын оонньууларыгар» өссө күүскэ киирсиэҕим».

Атах оонньуутун күүстээх маастара, өрөспүүбүлүкэ күрэхтэһиилэрин кыайыылааҕа, призера Яков Дмитриев:

«Бу кыһыны быһа многоборьеҕа элбэх күрэхтэһии буолла, уопут бөҕөтүн ыллыбыт. Атах оонньуута сүрдээҕин туһалыыр, киһи атаҕа сайдыылаах буоллаҕына, «фундамент» курдук, спорт бары көрүҥэр, бу «Дыгыҥҥа» эмиэ улахан туһалаах, «навыктаргын» эрэ тупсарыаххын наада. Атах оонньуутуттан многоборьеҕа киирэргэ чэпчэки, үчүгэйдик киирэҕин диэхпин баҕарабын. Дьарыгым былаан быһыытынан  баран иһэр буолан, эбиллэн иһэбин, көрдөрүүлэрим үрдүүллэрэ үөрдэр. Манчаарыга путевка ылбытым. Онон бэс ыйын 29-30 күннэригэр «Дыгын оонньууларыгар» кыттан баран, биир нэдиэлэнэн Манчаарыга киирсиэм. Табыллыа, үчүгэй буолуо диэн санаалаахпын. Путевка ылбыппыттан астынабын. «Дыгын оонньууларыгар» бастыахпын баҕарабын, күүскэ дьарыктаныам, эбиллии баар. Атаҕым оонньуутугар эргиллиэм, 2027 с. Ньурбаҕа буолар Саха сирин норуоттарын оонньууларыгар кыттыаҕым». 

«Дыгын оонньуулара» сайдан иһэллэр. Ыччаттарбыт өбүгэлэрбит төрүт көрүҥнэрин баһылыыллара үөрдэр. Кыайыылаахтары эҕэрдэлиибит, салгыы өссө күүскэ эрчиллэллэригэр, ситиһиилэри баҕарабыт! Бэс ыйын 29-30 күннэригэр Улуу Туймаада «Үс Хатыҥар» сайыны көрсөр уйгу-тунах ыһыаҕар абсолютнай кыайыылаахха Алексей Семенович Пинигин генеральнай дириэктэрдээх «Прогресс» тутуу тэрилтэтэ 3 000 000 солкуобайы уонна Евгений Николаевич Григорьев баһылыктаах Дьокуускай куорат дьаһалтата «Патриот» УАЗ массыынаны туруорбуттарын ким ылара биллиэхтээх; итиэннэ бириистээх миэстэлэргэ тиксибиттэргэ улахан сыаналаах бириистэр хаһаайыннарынан кимнээх буолаллара быһаарыллар саха спордун историятыгар тиһиллэр кэрэ түгэни күүтэбит, кэтэһэбит!  Кыайдын ким күүстээх уонна үчүгэй бэлэмнээх!