Дыгын боотурдарыгар бирээнньик бэлэхтээбит Валерия Афанасьева

Ханнык да улуус спортсмена кыайдын – бары кыттагастаах курдук үөрэбит, өрө көтөҕүллэбит. Спорстменнары илэ көрсөн, ирэ-хоро кэпсэппит, кууһан ылан эҕэрдэлээбит, хайдах курдук үөрэрбитин, холобур оҥосторбутун биллэрбит киһи диэн санаабытыгар эрэ оҥорон көрөбүт. Улахан спонсордар бөдөҥ бириистэри туруорар эбит буоллахтарына, кондитер, сытыы-хотуу кыыс Валерия Афанасьева түһүлгэҕэ сүүрэн киирэн "Дыгын оонньууларын" кыттааччыларыгар барыларыгар бэйэтэ оҥорбут бирээнньиктэрин бэлэхтээбит. Бу эмиэ норуот тапталын биир туоһута.

"Киин куорат" Валерияттан туох санааттан маннык гыммытын, спорстменнары хайдах таба туппутун ыйыталастыбыт:

– Мин уруккуттан "Дыгын оонньууларын" "эккирэтэ сылдьан", анаан-минээн Үс Хатыҥҥа киирэн "тутан олорон" көрөбүн. Бастаан 2007 сыллаахха Николай Дьяконовка "ыалдьаары" киириэхпиттэн сыл аайы күрэхтэһии бары түгэннэрин көтүппэккэ көрөр үгэстэммитим. Ол сылдьан "бу уолаттарга тугу эрэ анаан оҥорбут киһи" дии саныырым. Торт астааһынынан дьарыктанар эрдэхпинэ "Николай Дьяконов төрөөбүт күнүн туордун астаан биэрбит киһии" диэн күлэрим.

"Киин куораттар" интервьюга ыҥырбыккытыгар саамай күндү дьоммун – эбээлээх эһээбин санаатым ээ. Сахалыы тыллаах хаһыат кэлэр күнэ биһиэхэ дьоро күн буолара. Суруйтаран ааҕар үгэстээх этибит. Онон бу интервьюбун кинилэртэн алгыс туппут курдук ылынным, ол аата сөптөөх суолунан баран иһэр эбиппин диэн үөрдүм. 

Былырыыҥҥы "дыгыҥҥа" ыһыах тиэмэлээх кыракый бирээнньиктэри оҥорон илдьэ киирбитим. Оттон быйыл дьүөгэм "дыгыннары бэйэлэрин оҥоруоххун" диэн идея сахпыта. "Кырдьык даҕаны, бэриниилээх сүгүрүйээччи буоларым быһыытынан, хас биирдиилэригэр бирээнньик оҥорор бэрт буолсу!" – дии санаатым. Бастаан хас биирдиилэригэр, ол аата 16 устуука бирээнньиги оҥоруом диэн баран, Егор Филиппов, Иван Белолюбскай, Николай Дьяконов курдук тыыннаах номохторго эбии оҥорбутум. Онтубун маанытык суулаан, түһүлгэҕэ илдьэ киирбитим.

Идеята бэс ыйын саҕаланыыта кэлбитэ. Онтон хайдах тиксэрэрбин өр толкуйдаабытым. Холобур, наҕараадалааһын кэннэ "дыгыннары" таба туппаккын, күрэхтэһии кэмигэр түһүлгэҕэ туора киһини киллэрбэттэр. Арай биир билэр кыыһым “Иван Белолюбскайы кытта кэпсэтэн көрүөм, баҕар, түһүлгэҕэ киирэргэ көмөлөһүө” диэтэ.

Бирээнньиккэ спортсменнар хаартыскаларын оҥоһуу өйү туһанан түһэрбиппит.  Промт суруйан баран оҕобор барыларын маннык оҥор диэн сорудахтаабытым. Хас биирдии уолга улууһун гиэрбэтин туруордубут. Ити курдук биир күн макетын толкуйдуурга барда. Бээтинсэ күн бирээнньиктэрбин буһардым, заливкалаатым, пищевой принтерга хаартыскаларын бэчээттэтэн таһаардым. Субуотаҕа куурда уурдум (маннык бирээнньик тута сиэниллибэт, үчүгэйдик кууруохтаах). Онон Ыһыах иккис күнүгэр бэлэм буолбута. Алдьаппакка илдьээри, кыраһыабай хоруопкалаатыбыт уонна баанчыгынан баайдыбыт. 

Күрэхтэһии быыһыгар туттарары эрдэттэн утарбытым. Уолаттарга мэһэйдиэххэ сөбө. Турукка киирэ сылдьан дьон аахайыа да суохтара дии санаабытым. Аны били кэпсэтиэхтээх Белолюбскайбыт үлэ үөһүгэр сылдьар, солото суох. Ол иһин түһүлгэ кэннинэн спортсменнар тахсар сирдэринэн уолаттары көрүтэлээтибит. Ол турдахпытына Алексей Созонов тахсан кэллэ. Бастакынан киниэхэ туттардыбыт! Хамаандатын дьоно бары наһаа истиҥник үөрэн-көтөн, ытыс хабыллар тыаһынан ыллылар, махтаннылар аҕай. Алексейга үрдүк таһымнаах спортсмен быһыытынан оонньуулары киэргэппитигэр бары көрөөччүлэр ааттарыттан наһаа долгуйан туран махтанным. Олус элэккэй, үтүө санаалаах уол эбит. Хамаандата да оннук дьон түмсүбүттэр.

Дьэ, Созоновтан кынаттанан, ким иһэрин ыраахтан көрө-көрө, бирээнньиктэрбитин эрдэттэн бэлэмниибит уонна утары көрсөн туттаран иһэбит. Барыларыгар ааттаан-суоллаан. Уолаттар  бэйэлэрин көрөөт мичээрдээн, сирэйдэрэ сырдыы түһэр. Аны кыайыылаах Артем Дьяконовка, Николай Дьяконовка уонна Иван Белолюбскайга туттарарбыт хаалла. Эрдэ тахсыыга тоһуйбут эбит буоллахыпытына, үс хаалбыт дьоммутугар туттараары, харабыл уолаттартан түһүлгэҕэ киллэриҥ диэн көрдөстүбүт. Күрэхтэһии бүттэ, бара иликтэринэ биэриэхпин наада диибит. Хата, киллэрбиттэрэ.

Саамай кыайыылааҕы Артем Дьяконовы таба тутар ыарахан этэ – кыл түгэнэ алтыһан, аҕыйах сөкүүндэ кэпсэтэн туттаран ааспыппыт. Уопсайынан "Дыгын оонньууларын" кыттааччыларыгар эһиил да тугу эмэ бэлэхтиэхтэрин баҕарар дьоҥҥо сүбэлиэм этэ – уолаттарга күрэхтэһии иннинэ пресс-конференцияҕа болҕомто ууруохха наада эбит, биһиги ону куоттаран кэбиспит буолан, түһүлгэҕэ киирдэхпит... Ол эрэн кимиэхэ да мэһэйдээбэтэхпит, туруктарын ыспатахпыт.  

Мин бу дьону аан бастаан сирэй көрдүм, илии тутустум, махтанным, эҕэрдэлээтим. Сахалыы таҥас кэтэн киирбитим. Барыларыгар бэйэм бэлэхпин туттардым. Миигиттэн ураты атын фанат кыра уолаттар бааллара. Спорстменнар барыларын кытта хаартыска түһэн, аҕыйах тылынан үөрэ-көтө алтыһан ааспыттарыттан бары наһаа дьоллоннулар. Дыгын түһүлгэтин энергетиката диэн олох атын эбит – өрө көтөҕүллүү саамай үрдүк таһыма.

– Төһө ороскуотурдуҥ?

– Ороскуоппун аахпаппын. Ол туһунан толкуйдаабаппын даҕаны. Дьыала онно буолбатах эбээт. Мин "Дыгын оонньууларын" күүстээх сүгүрүйээччитэ буоламмын уолаттарга тугу эмэ бэлэхтиэхпин баҕарбытым уонна ол санаабын толордум.

Манна даҕатан эттэххэ, бирээнньиктэрим лиэнтэлэрин барыам эрэ иннинэ баайталаабытым. Биир хоруопка лиэнтэтин үөһээ баайбыппын, дьүөгэм "сирэйдэрин бүөлээбэт гына аллараа баайыахха" диэбитэ. Аллараа баайбытым ордук эбит. Кэлин көрбүппүт, чуолаан Артем Дьяконов бирээнньигин лиэнтэтэ үөһээ бааллыбыт эбит. Дьиктиргээн бөҕөбүт.

– Кондитердаабытыҥ ырааппыт эбит дии...

– Урут офиска үлэлиир, кыра оҕолоох эрдэхпинэ эбии дохуот киилэринээри торт астыыр буолбутум, онтон бирээнньигинэн туортарбын киэргэтиэм этэ диэн маастар-кылааска үөрэммитим. Биир дойдулааҕым Хаарчаана Иванова диэн уус-уран айымньы курдук ураты көстүүлээх туортары оҥорор кыыһы элбэх киһи билэрэ буолуо, 2015 сыллаахха киниэхэ бирээнньиккэ үөрэммитим. Онтон 2024 сылтан ыкса ылсан, хоббибын үлэ оҥостон олоробун. ИП буолан бирээнньигинэн эрэ олоробун диэтэхпинэ омуннаабаппын.

Икки сыл бэйэм-бэйэбэр үлэлээн баран бу дьарыкка дьону үөрэтиэхпин сөп дии санаатым. Эдэр ийэлэр, кыргыттар эбии дохуот оҥостор кыахтаныахтар этэ. Оҕолорго маастар-кылаастары ыытабын – ол олох туспа хайысха. Урут илиибинэн уруһуйдуур буоллахпына, билигин пищевой принтеринэн ойуу түһэриэхпин сөп. Интэриэһинэй сакаастар киирэллэрин сөбүлүүбүн, холобур, биир бизнес тэрээһиҥҥэ 30 устуука бирээнньик дьиэлэри оҥорбуттаахпын.

Бирээнньик сыаната удамыр. Хайдах баҕарар суругу, ойууну түһэриэххэ сөп. Онон тэрилтэлэр тэрээһиннэригэр олус барсар.

Уолум ахсыс кылааһы бүтэрдэ. 3D принтери баһылаан, научнай-практическай конференцияҕа кыттар таһымҥа тиийдэ. Онон принтергэ араас бирээнньик быһар форманы бэйэтэ оҥорон таһаарар буолла. Оҕом барытыгар көмөлөһөр, аймахтарым көмөлөһөллөр, дьүөгэлэрим илии-атах буолаллар, асчыт идэлээх убайым сүбэлиир-амалыыр. Чугас дьоммор махталым улахан.  

Урбаанньыт быһыытынан сыыһа-халты туттубутум да элбэх. Билигин былааннаан үлэлиири тобуллум, үлэни хайдах сааһыланары биллим. Ол иһин улууска олорор кыргыттарга куурус саҕалыырга сананным. Бирээнньик, сатаатахха, үчүгэй дохуоту киллэрэр дьарык диэн бэйэбинэн туоһулуубун.