Донордааһын сэдэх көрүҥэ

Донордааһын  биир көрүҥэ – трансплантология. Киһиттэн киһиэхэ уорганы көһөрүү ыарахан ыарыыны утары охсуһар үрдүк технологиялаах  медицина көмөтө буолар. Онтон биир сэдэхтэрэ – силиини (костный мозг) донордааһын.

Бу туһунан Хааны кутар ыстаансыйа донордары кытта үлэлиир салаатын сэбиэдиссэйэ, трансфузиолог быраас Алена Алексеевна Филиппова сиһилии кэпсээтэ.

–  Ыарыы киһи үөйбэтэх өттүттэн эмискэ кими баҕарар таарыйыан сөп. Билиҥҥи кэмҥэ медицина биир сиргэ турбат, сайдан иһэр. Ол курдук, урукку өттүгэр сатаан эмтэммэт ыарыылары силии донордааһынын көмөтүнэн кыайыахха сөп. Холобур, хаан искэнин (рак крови), лимфатическай тымырдары, апластическай анемияны, нейробластоманы, о.д.а.

Бу процедура сүрүн сыала – дьоҥҥо ыарыыттан босхолонорго көмөлөһүү. Билиҥҥи кэмҥэ Федеральнай регистргэ Саха сириттэн 1000-тан тахса киһи регистрациялаах. Ол эбэтэр донор буоларга бэйэлэрин баҕаларын биллэрбиттэр. Олортон биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр номнуо 4 киһи донордаан, ыарахан ыарыылаах дьон олоҕун быыһаабыта.

– Донор буоларга туох ирдэнэрий?

– Бастатан туран, доруобай буолуу. Сокуоннай сааһын туолбут, 18-тан 35-гэр диэри эдэр дьоҥҥо көҥүллэнэр.

Бастакы хардыы: Госуслуги портал нөҥүө «Федеральный регистр доноров костного мозга» сайаапка ыытар. Онуоха «костный мозг» диэни суруйдахха, бэйэтэ таһаарар.

Иккис хардыы: Сайаапкаҕын  ыытан баран, Хааны кутар ыстаансыйаҕа быраас консультациятыгар кэлэр. Быраас процедура хаамыытын, кимиэхэ наадатын сиһилии кэпсиир. Ол кэннэ киһи бэйэтэ быһаарыныы ылынар. Сөбүлэҥ докумуоннарга илии баттыыр. Консультация кэнниттэн быраас “донордыан сөп” диэн сөбүлэҥ биэрэрдэҕинэ, бу киһи HLA-типирование диэн анаалыс туттарар, генетическэй килиэккэлэри көрөр чинчийиини ааһар. Маны Кировскай хаан институтугар оҥорторо ыытабыт.

Үһүс хардыы: эһиги генетическэй килиэккэлэргитигэр сөп түбэһэр ыарыылаах киһи көһүннэҕинэ, балыыһаҕа ыҥыраллар.

Регистргэ киирэн, доруобуйа туругуттан көрөн, аккаастаныахха сөп. Холобур, хат буоллахха. Оттон донор сөбүлэһэр түгэнигэр, өссө төгүл типирование анаалыһа оҥоһуллар, сөп түбэстэҕинэ, балыыһаҕа бэлэмнэниигэ ыҥыраллар.

– Маннык процедура Саха сиригэр оҥоһуллар кыахтаах дуо?

– Оҥоһуллубат. Ханнык эмэ Арассыыйа куоратыгар буолуон сөп. Онно барарга айан, олоруу, эмтэнии ороскуотун барытын судаарыстыба толору уйунар. Биир сүрүн тутуһуллар быраабыла – донордааһын иннинэ ыарыһаҕы кытта көрүһүннэрбэттэр. Кэлин үтүөрдэҕинэ, хас эрэ сыл буолан баран көрсүөххэ сөп.

– Донорга харчы төлөнөр дуо?

– Аан дойду үрдүнэн силиини донордааһын төлөбүрэ суох. Судаарыстыба айан, олоруу эрэ ороскуотун уйунар.

– Силиини донордааһын туох эмэ кутталлаах дуо?

– Суох. Үгүстэр кутталлаах, доруобуйаҕа туох эрэ охсуулаах диэн сыыһа толкуйдууллар. Өскөтүн доруобай буоллаххына, эйиэхэ туох да куттал суоһаабат.

Процедура бэйэтэ ыарыыта суох, хаан туттарыытыгар майгынныыр. Ол эбэтэр тымыргыттан хаан килиэккэлэрин ылаллар. Бириэмэтинэн арыый уһун буолар, наркоз туттуллубат.

– Алена Алексеевна, донордааһын сэдэх көрүҥүн туһунан кэпсээбиккэр махтанабыт. Кэлэн иһэр Медицина үлэһиттэрин күнүнэн эҕэрдэлиибит. Чэпчэкитэ суох үлэҕитигэр ситиһиини баҕарабыт.

Хаартыскалар: Дьоруойдар тус архыыптарыттан